2022 жылдың 1 қыркүйегіндегіжағдайбойынша 2021 жылдыңқаңтарынанбері БЖЗҚ салымшылардың (алушылардың) тұрғынүйжағдайынжақсартуүшінжинақталғанзейнетақықаражатынпайдаланутуралы1 330 675 өтінішінорындады. Уәкілетті оператор-банктердеашылғанқазақстандықтардыңарнайышоттарына БЖЗҚ 3,1 трлн теңгеденастамқаржыаударды. Біржолғызейнетақытөлемдерініңорташасомасы – 2,4 млн теңге.
Орындалғанөтініштердіңеңкөбі Алматы қаласының (17,61%), Нұр-Сұлтанқаласының (14,02%), Маңғыстауоблысының (10,35%) тұрғындарытарапынанжолданған. www.enpf.kz сайтындағы «Көрсеткіштер» бөліміндесалымшылардыңбіржолғызейнетақытөлемдерінқандаймақсаттарғапайдаланудыжоспарлайтынытуралыегжей-тегжейліақпаратжарияланған. Мұндайақпаратөңірлербөлінісінде де берілген («Мақсаттарбойыншатұрғынүйжағдайларынжақсартуғаарналғанбіржолғызейнетақытөлемдері» жәнетиісінше «Тұрғынүйжағдайларынжақсартуғаарналғанбіржолғызейнетақытөлемдері»шағынбөлімшелері).
Қазіргіуақыттазейнетақыжинақтарыныңбірбөлігінпайдалануғаөтініштердіқабылдайтынуәкілеттіоператорлар: «Отбасыбанкі» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ, «ҚазақстанХалықбанкі» АҚ, «AltynBank» АҚ, «Банк ЦентрКредит» АҚ және «Банк ФридомФинанс Казахстан» АҚ болыптабылады. Естеріңізгесаламыз, біржолғызейнетақытөлеміуәкілеттіоператорда («Отбасыбанкі» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ) ашылғанарнайышотқатүскенненкейіналушыуәкілеттіоператорғабіржолғызейнетақытөлемдерініңнысаналымақсатынрастайтынқұжаттардыоларкеліптүскенкүнненбастап 20 жұмыскүніішінде (ҚазақстанРеспубликасыныңзаңнамасынасәйкес, тұрғынүйжағдайынжақсартуүшінбіржолғызейнетақытөлемдерінпайдалануқағидаларының 13-тармағы аясында) ұсынады. Бұғантұрғынүйсатыпалунемесежекетұрғынүй салу мақсатында (жекетұрғынүйқұрылысыдегеннысаналымақсаты бар жертелімінсатыпалудықосаалғанда) оданәріжинақтауүшінтұрғынүйқұрылысынасалымдытолықтыружатпайды. БұлжағдайдаалушыОтбасыбанкінебіржолғызейнетақытөлемдерініңнысаналымақсатынрастайтынқұжаттардыоларкеліптүскенкүнненбастап 3 жылішіндебереді. Басқауәкілеттіоператорлар (екіншідеңгейдегібанктер) бойыншабіржолғызейнетақытөлемінеарналғанөтініштержәнеалушыныңмақсаттарыбойыншақұжаттарбанктіңішкіқұжаттарындабелгіленгентәртіп пен мерзімгесайқаралады. Бұлретте, банк біржолғызейнетақытөлемдерініңсомаларынөтінішберушінің (алушының) арнайышоттарынаесептелгенкүнненбастап 10 жұмыскүніішіндеолардыңнысаналымақсатыбойыншабіржолғызейнетақытөлемдерінаударады. Уәкілеттіоператорғарастаушықұжаттарбелгіленгенмерзімдеберілмегенжағдайда, бұлқаражат БЖЗҚ-ғақайтарылады.
Алушы, соныменқатаркөрсетілгенмерзімдікүтпей-ақ, аударылғансоманыуәкілеттіоператорғатиістіөтініш беру арқылы БЖЗҚ-ғақайтараалады, оны уәкілетті оператор қайтаруғаөтінішалғанкүнненбастап3 (үш) жұмыскүніішіндеорындауғаміндетті.
Атапкетейік, уәкілеттіоператорлардансалымшылардың (алушылардың) жекезейнетақышоттарына (ЖЗШ) шамамен452,5 млрдтеңгеқаражатқайтарылды. Себебі, сұранымиесініңөтінішіжәнеөзге де себептерменқазақстандықтарбіржолғызейнетақытөлемдерінбелгіленгенмерзімдетұрғынүйжағдайынжақсартуғапайдаланбаған.
Соныменқатар, БЖЗҚ емделугеберілген305,2 млрд. теңгеге 391 042 өтініштіорындады. Бұлреттеалуғаболатынорташа сома шамамен0,8 млнтеңге. Соныменқатар, салымшылардың (алушылардың) БЖЗҚ-дағы ЖЗШ-на уәкілеттіоператордан («Отбасыбанкі» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ) 31,5 млрдтеңгеқайтарылды, бұлқаражатөтінішберушініңқалауынемесеөзге де себептербойыншабелгіленгенмерзімдепайдаланылмаған.
Зейнетақыжинақтарынемделугепайдаланужөніндегіөзектістатистикаменwww.enpf.kz сайтындағы «Көрсеткіштер» – «Емделугеберілетінбіржолғызейнетақытөлемдері» бөлімінентанысуғаболады.
2022 жылдың 1 қыркүйегіндегіжағдайбойынша, инвестициялықпортфельдібасқарушыларға (ИПБ) 8,7 млрдтеңгеаударылып, БЖЗҚ 5 878 өтініштіорындады. Аударымныңорташасомасы1,5 млн теңге. Зейнетақыжинақтарынсенімгерлікбасқаруға беру бойыншаегжейтегжейлі статистика enpf.kz сайтындағы «Көрсеткіштер» - «Зейнетақыжинақтарынбасқарушыкомпанияларға беру» бөліміндежарияланған.
Қазіргіуақытта БЖЗҚ зейнетақыактивтерінсенімгерлікпенбасқаруғақатыстытөртИПБменшартжасасты. Осы ИПБ туралыақпаратпен enpf.kz сайтындағы «Қызметтер» - «Инвестициялықпортфельдібасқарушылартізбесі» бөліміндетанысып, инвестициялықдекларацияларынзерделеугеболады.
Естеріңізге сала кетсек, БЖЗҚ-дан зейнетақыактивтеріналғаннанкейін ИПБ оларды ҚР ҰлттықБанкіБасқармасының 2014 жылдың 3 ақпанындағы №10 қаулысыменбекітілгенИнвестициялықпортфельдібасқаружөніндегіқызметтіжүзегеасыруқағидаларындакөрсетілгенжәне ИПБ инвестициялықдекларациясындакөзделгенрұқсатетілгенқаржықұралдарынаинвестициялайды.
ЗейнетақыменқамсыздандырутуралыЗаңғасәйкес, ИПБ инвестициялықбасқарудыжүзегеасырғаныүшінкомиссиялықсыйақыалуғақұқылы. ИПБ сыйақысыныңшектішамасыалынғанинвестициялықтабыстың 7,5% аспауытиіс. Комиссиялықсыйақыныңнақтышамасынжылсайын ИПБ-ныңбасқарушы органы бекітедіжәнеолжылынабірретқанаөзгеруімүмкін.
СалымшызейнетжасынатолғанғадейінҰлттықБанктіңбасқаруындаболатынзейнетақыжинақтарына инфляция деңгейіескеріліпотыратынсақталукепілдігіқолданылады. Зейнетақыжинақтары ИПБ-ныңбасқаруынааударылғанжағдайда, мемлекеттіккепілдікбасқарушыкомпанияныңзейнетақыактивтерініңеңтөменгікірістілікдеңгейінқамтамасызететінкепілдігіменалмастырылады. Кірістіліктіңеңтөменгідеңгейінарықтаәрекетететін ИПБ-ныңбасқаруынаберілгензейнетақыактивтерініңорташаалынғанкірістілігіннегізге ала отырып, есептеледі.