Бес жылішінде БЖЗҚ салымшыларыөззейнетақыжинақтарын 13,1 триллион теңгегедейінқалайкөбейтті?
2021 жылдың соңында Бірыңғайжинақтаушызейнетақықорыөзінің enpf.kz корпоративтіксайтындаДиректорларкеңесініңшешіміменбекітілген 2022-2026 жылдарғаарналғанжаңартылғанКорпоративтік даму cтратегиясынжариялады. ІлкідегіКорпоративтік стратегия 2017 жылыбекітіліп,ондағы БЖЗҚ-ның 2021 жылғадейінгікезеңгеарналғанмақсаттары мен міндеттеріорындалғанболатын. БүгінгіжарияланымдаҚордыңсоңғы бес жылдаатқарғанжұмысынатолығырақтоқталамыз. Әрине, оныңбарлығыншағынмақалағасыйғызумүмкінемес, бірақөткенжылдардағыеңестеқаларлықоқиғалардыатапкетелік.
Даму стратегиясықолданылған бес жылішіндезейнетақыжинақтарыныңкөлемі 2022 жылдың 1 қаңтарындағыжағдайбойынша 13,1 трлн теңгеге (ЖІӨ-нің 16,1%) жетіп, 5,3 трлн теңгегенемесе 68% ұлғайды. Осылайша, аталғанкезеңдезейнетақыжинақтарыныңорташажылдықөсуі ЖІӨ өсіміненасыптүсті. Зейнетақыжинақтарының, сондай-ақ, зейнетақыжарналарының, инвестициялықтабыстың, зейнетақытөлемдерініңжәне т. б. өсуібайқалады.
Зейнетақыактивтерінің 2017-2021 жылдардағыжылдықорташатабыстылығыорташажылдық инфляция 6,7% болғанда 9,6% құрады. Жинақтаушызейнетақыжүйесі (ЖЗЖ) енгізілгенсәттенбастапжинақталғанкірістіліккөрсеткіші 2022 жылдың 1 қаңтарындағыжағдайбойыншажинақталған инфляция деңгейінен 1,2 есежоғарыболды (тиісінше, 681,13% және 546,77%).
2017-2021 жылдараралығындажинақтаушызейнетақыжүйесінеқатысушылар (МЗЖ бойыншабірегейсалымшылар мен алушылар) саны 1,9 млн адамғанемесе 20,9% артып, 10,9 млн адамғажетті. 2022 жылдың 1 қаңтарынажарналардыңбарлықтүрлерібойыншажекезейнетақышоттарының (ЖЗШ) жалпы саны 11,5 млн бірліктіқұрады. ЖЗШ-ныңорташажылдықөсуқарқыныкезеңішінде 4%.
2021 жылы ЖЗЖ белсендіқатысушыларының саны (ЖЗШ-на біржылішіндееңболмағандабір МЗЖ түскен) 7 млн адамдынемесежұмыспенқамтылғанхалықсанының 79,5% құрады. ҚР СтратегиялықжоспарлаужәнереформаларжөніндегіагенттігініңҰлттық статистика бюросыныңдеректерібойынша, жұмысістейтінхалықтыңжалпы саны – 8,8 млн адам.
Барлықжекезейнетақышоттарыавтоматтытүрдеашылады. 2019 жылдыңқаңтарынанбастапміндеттізейнетақыжарналарыбойыншашоталғашқыжарнатүскендеашылады. 2021 жылыеріктіжәнеміндеттікәсіптікзейнетақыжарналарынесепкеалуүшін ЖЗШ ашуавтоматтыформатқаауыстырылды. Ақпараттықтехнологияларқызметтерінбасқаружүйесініңсертификаттауаудитіжәне сапа менеджментіжүйесініңқайтасертификаттауаудитіжәне т. б. сәттіөтті.
БЖЗҚ-ғасенім арту жәнежинақтаушызейнетақыжүйесітуралыбілімдеңгейінеқатыстыкөрсеткіштерназараудартады. Атапайтқанда, «Қазақстанныңзейнетақыжүйесіжәне БЖЗҚ қызметтерітуралықойылғансұрақтарғадұрысжауапбергенреспонденттердіңүлесі» көрсеткішімақсаттымән 63,5% болғанда 69,9% құрады. Көрсеткішбазалықсауалдардыңжауаптарынабайланыстыбағаланады. Бұлреттеәлеуметтіксауалнамабазалықсұрақтар (базалықдеңгей) мен күрделісұрақтарды (ілгерідеңгей) да қамтыды. Бұданбасқа, халықтың БЖЗҚ-ғадегенсеніминдексі 79% жетті (мақсаттыкөрсеткіш 74%).
Сондай-ақ, ҚорҚазақстанРеспубликасыныңзаңнамасынжүзегеасыруғабағытталғанжұмыстарды да жүргізді. Мысалы, 2018 жылданбастапзейнетжасынажеткентұлғаларға «Біртерезе» қағидатыбойынша тек Халыққақызметкөрсетуорталығына (ХҚКО) жүгінугеболады; салықсалудаеріктізейнетақыжарналарыныңартықшылықтары мен пайдаланумүмкіндіктерікеңейтілді. 2021 жылыЕуразиялықэкономикалықодаққамүшемемлекеттердіңеңбекшілерінзейнетақыменқамсыздандырутуралы 2019 жылдың 20 желтоқсандағыКелісімкүшінеенді. Келісімніңнегізгімақсаты – еңбекшілергесолөздеріжұмысістепжатқан ЕАЭО-ғамүшемемлекеттіңазаматтарынатәншарт пен тәртіптегізейнетақықұқықтарынқалыптастыруболыптабылады.
БЖЗҚ-ныңалдыңғы бес жылдағы даму стратегиясынжүзегеасыру – БЖЗҚ салымшыларын (алушыларын) сапалықызметқанаемес, лайықтытөлемдерменқамтамасызетубағытындағыкезеңдердіңбіріғанаекенінатапкеткенабзал.