БЖЗҚ-ныңәрбірсалымшысы мен алушысыныңзейнетақыжинақтарыжекезейнетақышотынакеліптүсетінжарналар мен есептелетінинвестициялықкірістенқұралады.
Зейнетақыактивтерінбасқарушылар (ҚазақстанРеспубликасыныңҰлттықБанкіжәнеинвестициялықпортфельдібасқарушылар (ИПБ)) инвестициялықкірісалумақсатындазейнетақыактивтерінҚазақстандажәнешетелдеэкономиканыңбірқатарсекторларындағытүрліқаржықұралдарына, әртүрлівалюталарғаорналастырады. Мұндайәртараптандырузейнетақыжинақтарыныңсақталуынжәнетұрақтытабыстылығынқамтамасызетеді. Инвестициялықкірісбағалықағаздар (салымдаржәнебасқа да операциялар) бойыншасыйақытүріндегікірістерден, қаржықұралдарыннарықтықжәневалюталыққайтабағалаутүріндегікірістерден, сыртқыбасқарудағыактивтербойыншакірістерденжәне т. б. құралады.
Нарықтықжәневалюталыққайтабағалаудантүскенкірісжекелейалынғанкезеңдеоң да, теріс те болуымүмкін. Сондықтанинвестициялыққызметтіңнәтижесіндешетелвалюталарыбағамдарыныңқұбылмалылығыжәнеқаржықұралдарыныңнарықтыққұныныңөзгеруісалдарынанесептелгенинвестициялықтабыстыңмөлшеріәртүрліболуымүмкін. Салымшылар мен алушылар 2022 жылдыңбасынанберібұғанкуәболыпотыр.
Зейнетақыжинақтарықаржықұралдарынатүрлівалютадаинвестицияланды. 2022 жылғы 1 наурыздағыжағдайбойыншаинвестициялардың 2/3 теңгеменжәне 1/3 шетелвалютасымен, валюталықинвестициялардыңбасымбөлігі АҚШ долларыменорналастырылды. Тиісінше, доллар бағамызейнетақыактивтеріқұрамындағыинвестициялықкіріскеәсеретеді: ұлттық валюта нығайғанкездеинвестициялықкірістөмендеп, доллар бағамыөскенкездежоғарылауымүмкін.
Зейнетақыактивтерініңқұнынқайтабағалауаптаныңбіріншіжұмыскүнініңсоңындағыжәнеайдыңсоңғыкүнтізбеліккүнініңсоңындағыжағдайбойыншааптасайынжүзегеасырылатыныбелгілі.
2022 жылдыңқаңтары мен наурыздың басы аралығында АҚШ долларынақатыстытеңгебағамыәлсіреп, доллар құны 431 теңгеден 495 теңгегедейінжеткенболатын. Бұдансоңнаурызайыныңортасында доллар бағамы 512 теңгегедейінөсті. Осылайша, аптасайынзейнетақыактивтеріноңвалюталыққайтабағалауқалыптасты. Салымшылар да өздерініңжекезейнетақышоттарындаайтарлықтайоңинвестициялықтабыстыбайқады.
2022 жылдың 24-25 наурызындаҰлттық валюта бағамыбір доллар үшін 495 теңгегедейіннығайды. 2022 жылғы 24 наурыздазейнетақыактивтеріпортфелініңвалюталыққұрамдасбөлігініңөзгеруіескерілеотырып, сондай-ақ, активтер, оныңішіндесыртқыбасқарудағыактивтербойыншатеріснарықтыққайтабағалаудыңесептелуіескерілеотырып, қайтабағалаужүргізілді.
Инвестициялықбасқарудыңжәнезейнетақыактивтерінесепкеалудыңбарлықжүйесіашықболыптабылады: әрбірсалымшыныңөзініңинвестициялықтабысын enpf.kz сайты немесемобильдіқосымшадағыжекекабинеттен 24/7 тәртібіндекөругемүмкіндігі бар.
Егерсіззейнетақыжинақтарыныңбірбөлігінтұрғынүйге, емделугепайдалануғанемесеинвестициялықпортфельдібасқарушыға (ИПБ) аударамындепшешсеңіз, уәкілеттіоператорғабіржолғызейнетақытөлемдеріналунемесе ИПБ аударуғаөтінішберералдындақолжетімдіқаражаттуралымәліметпенқоса, өзіңіздіңзейнетақыжинақтарыңызтуралыөзектіақпараттытексерудіұсынамыз. Зейнетақыжинақтарыналутуралыөтінішіңізорындалуыүшінаптаныңбіріншіжұмыскүнініңсоңындағыжәнеайдыңсоңғыкүнтізбеліккүнініңсоңындағыжағдайбойыншааптасайынзейнетақыактивтерініңқұнынқайтабағалаудыңжүзегеасырылатынынескерудіұсынамыз.
Атапкететінмаңыздымәселе, зейнетақыжинақтары – бұлұзақмерзімдіинвестицияларжәнеинвестициялықтабыстыңмөлшерінкемінде 1 (бір) жылкезеңіндеталдауорынды. Қысқамерзімдідеректер (аптасайынғы, ай сайынғыжәнет.б.) – айқыннәтижекөрсетпейді, өйткені, олнарықтыңүнеміқұбылмалығынатәуелді.
Мәселен, салымшылардың (алушылардың) ЖЗШ бөлінген 2021 жылғы таза инвестициялықтабысшамамен 1,4 трлн теңгеніқұрап, біржылішіндетүскенжарналарданасыптүсті (1,3 трлн теңге). БЖЗҚ зейнетақыактивтерібойыншакірістілік 2021 жылыҚазақстанҰлттықБанкініңбасқаруыменжылбасынанбері инфляция 8,4% болғанда (бұлмерзімдібанктікдепозиттербойыншатабыстылықтанжоғары), 11,13% көрсетті.
Инвестициялыққызметнәтижесінде, сондай-ақ, шетелвалюталарыбағамдарыныңқұбылмалылығыжәнеқаржықұралдарыныңнарықтыққұныныңөзгеруісалдарынанесептелгенинвестициялықкірісмөлшері 2022 жылдыңбасынанбері 534,52 млрд. теңгеболды. 2022 жылдыңбасынанбастапсалымшылардың (алушылардың) шоттарынабөлінген БЖЗҚ зейнетақыактивтерініңкірістілігі инфляция 1,50% болғанда 4,00% құрады. Осылайша, БЖЗҚ зейнетақыактивтерібойыншанақтыкірістілік 2,50% жетті.
Жалпы, ҚР зейнетақыменқамсыздандырутуралыЗаңынасәйкес, мемлекетзейнетақытөлемдерінеқұқықалғанкездегіинфляцияныескереотырып, зейнетақыжинақтарыныңсақталуынакепілдікбереді. Әлемдебаламасыжоқбұл норма салымшылардыңжинақтарынинфляциядансақтауғаықпалетеді. Зейнетақыжинақтарын ИПБ басқаруынааударғанкездемемлекеткепілдігібасқарушыкомпанияныңзейнетақыактивтерікірістілігініңеңтөменгідеңгейінқамтамасызетужөніндегікепілдігіменалмастырылады.
БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізіндеқұрылды. БЖЗҚ құрылтайшысыжәнеакционері
ҚазақстанРеспубликасыҚаржыминистрлігінің «Мемлекеттікмүлікжәнежекешелендірукомитеті» ММ арқылыҚазақстанРеспубликасыныңҮкіметі. БЖЗҚ зейнетақыактивтерінсенімгерлікпенбасқарудыҚазақстанРеспубликасыныңҰлттықБанкіжүзегеасырады. 2016 жылғы 1 қаңтарданбастапзейнетақыактивтерінбасқарутиімділігінарттырубойыншаұсыныстаржасауқызметіҚазақстанРеспубликасыныңПрезидентібасшылықететінҰлттыққордыбасқарукеңесінеберілді. Зейнетақызаңнамасынасәйкес БЖЗҚ міндеттізейнетақыжарналарын, міндеттікәсіптікзейнетақыжарналарын, еріктізейнетақыжарналарынтартуды, зейнетақытөлемдерін, зейнетақыжинақтары мен төлемдерінжекеесепкеалудыжүзегеасырады, салымшыға (алушыға) зейнетақыжинақтарыныңжай-күйітуралыақпаратбереді (толығырақwww.enpf.kzсайтында).