БЖЗҚ тұрғынүйжәнеемделумақсатында 1,7 миллиондайөтініштіорындады
2022 жылдың 1 сәуіріндегіжағдайбойынша 2021 жылдыңқаңтарынанбері БЖЗҚ салымшылардың (алушылардың) тұрғынүйжағдайынжақсартуүшінзейнетақыжинақтарынпайдалануға1 317 739өтінішінорындады. Уәкілетті оператор-банктердеашылғанқазақстандықтардыңарнайышоттарына БЖЗҚ 3,1 трлн теңгеқаржыаударды. Біржолғызейнетақытөлемдерініңорташасомасы – 2,4 млн теңге.
Орындалғанөтініштердіңеңкөбі Алматы қаласының (17,7%), Нұр-Сұлтанқаласының (13,4%), Маңғыстауоблысының (11,6%) тұрғындарытарапынанжолданған. www.enpf.kz сайтындағы «Көрсеткіштер» бөліміндесалымшылардыңбіржолғызейнетақытөлемдерінқандаймақсаттарғапайдаланудыжоспарлайтынытуралыегжей-тегжейліақпаратжарияланған. Мұндайақпаратөңірлербөлінісінде де берілген(«Мақсаттарбойыншатұрғынүйжағдайларынжақсартуғаарналғанбіржолғызейнетақытөлемдері» жәнетиісінше «Тұрғынүйжағдайларынжақсартуғаарналғанбіржолғызейнетақытөлемдері» шағынбөлімдері).
Қазіргіуақыттазейнетақыжинақтарыныңбірбөлігінпайдалануғаөтініштердіқабылдайтынуәкілеттіоператорлар: «Отбасыбанкі» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ, «ҚазақстанХалықбанкі» АҚ, «AltynBank» АҚ, «Банк ЦентрКредит» АҚ және «Банк ФридомФинанс Казахстан» АҚ болыптабылады. Орындалғанөтініштердіңедәуір(орындалғанөтініштердіңжалпысанының 95,30%)бөлігі «Отбасы банк» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ, оданәрі «ҚазақстанХалықбанкі» АҚ (3,23%), «Банк ЦентрКредит» АҚ (1,39%), «AltynBank» АҚ (0,05%)және «Банк ФридомФинанс Казахстан» АҚ (0,03%)арқылыберілді.
Өтініштердіңбасымбөлігітұрғынүйсатыпалуға (түпкіліктіесепайырысу), жекетұрғынүйсалуға (меншіктежертеліміболғанжағдайда)бағытталған – шамамен2,0 трлн теңгеге (жалпысоманың 64,4%) 469 628 өтінішорындалды.
Тұрғынүйқұрылысжинақтарыжүйесібойыншаипотекалықтұрғынүйқарызыналуға (құрылыстықоспағанда), оны толықжәнеішінараөтеугежәнеқайтақаржыландыруға, сондай-ақ, тұрғынүйқұрылысжинақтарыжүйесібойыншажекетұрғынүйсалуға (жертелімінсатыпалудықосқанда) жалпысомасы 402,2 млрд теңгеге(13%) 276 303 өтінішорындалды.
Тұрғынүйсатыпалуғаипотекалықтұрғынүйқарызыналуүшінбастапқыжарнаныенгізуге (оныңішінде ислам банкініңқаржыландыруыаясында), ипотекалықтұрғынүйқарызыбойыншаберешектітолықжәнеішінараөтеугежәне оны қайтақаржыландыруға 378,6 млрд теңгеге(12%) 261 128 өтінішорындалды.
Тұрғынүйқұрылысжинақақшасынасалымдытолықтыруғаәріқарайжинақтауүшін 249,2 млрд теңгеге (8%) 274 506 өтінішорындалды.
Тұрғынүйдісатыпалуқұқығыменұзақмерзімдіжалғаалушарттарыбойыншатолықжәнеішінаратөлемжасау, жекешелендіру, төлемдібөліптөлеуарқылысатыпалужәнесату, сондай-ақ, жекетұрғынүйқұрылысынемесежекеқосалқышаруашылық (біржолаесепайырысу) нысаналымақсаты бар азаматтық-құқықтықмәмілелербойыншажертелімінменшіккесатыпалудықамтитынөзгемақсаттарға 75,2 млрд теңге (немесе 2,4%) аударылды.
Естеріңізгесаламыз, біржолғызейнетақытөлеміуәкілеттіоператорда («Отбасыбанкі» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ) ашылғанарнайышотқатүскенненкейіналушыуәкілеттіоператорғабіржолғызейнетақытөлемдерініңнысаналымақсатынрастайтынқұжаттардыоларкеліптүскенкүнненбастап 20 жұмыскүніішінде(ҚазақстанРеспубликасыныңзаңнамасынасәйкес, тұрғынүйжағдайынжақсартуүшінбіржолғызейнетақытөлемдерінпайдалануқағидаларының 13-тармағы аясында) ұсынады. Бұғантұрғынүйсатыпалунемесежекетұрғынүй салу мақсатында (жекетұрғынүйқұрылысыдегеннысаналымақсаты бар жертелімінсатыпалудықосаалғанда) оданәріжинақтауүшінтұрғынүйқұрылысынасалымдытолықтыружатпайды. БұлжағдайдаалушыОтбасыбанкінебіржолғызейнетақытөлемдерініңнысаналымақсатынрастайтынқұжаттардыоларкеліптүскенкүнненбастап 3 жылішіндебереді. Басқауәкілеттіоператорлар (екіншідеңгейдегібанктер) бойыншабіржолғызейнетақытөлемінеарналғанөтініштержәнеалушыныңмақсаттарыбойыншақұжаттарыБанктіңішкіқұжаттарындабелгіленгентәртіп пен мерзімгесайқаралады. Бұлретте, банк біржолғызейнетақытөлемдерініңсомаларыөтінішберушінің (алушының) арнайышоттарынаесептелгенкүнненбастап 10 жұмыскүніішіндеолардыңнысаналымақсатыбойыншабіржолғызейнетақытөлемдерінаударады. Уәкілеттіоператорғарастаушықұжаттарбелгіленгенмерзімдеберілмегенжағдайда, бұлқаражат БЖЗҚ-ғақайтарылады.
Алушы, сонымен қатар көрсетілген мерзімді күтпей-ақ, аударылған соманы уәкілетті операторға тиісті өтініш беру арқылы БЖЗҚ-ға қайтара алады, оны уәкілетті оператор қайтаруға өтініш алған күннен бастап 3 (үш) жұмыс күні ішінде орындауға міндетті.
Айта кетейік, уәкілетті операторлардан салымшылардың (алушылардың) жеке зейнетақы шоттарына (ЖЗШ) өтініш берушінің өтініші және өзге де себептер бойынша 422,1 млрд теңгеден аса қаражат қайтарылды, себебі, қазақстандықтар біржолғы зейнетақы төлемдерін белгіленген мерзімде пайдаланбаған.
Сонымен қатар, БЖЗҚ емделуге берілген 293,5 млрд теңгеге 380 996 өтінішті орындады. Бұлреттеалуғаболатынорташа сома шамамен0,8 млн теңге. Соныменқатар, салымшылардың (алушылардың) БЖЗҚ-дағы ЖЗШ-на уәкілеттіоператордан («Отбасыбанкі» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ) 26,9 млрд теңгеқайтарылды, бұлқаражатөтінішберушініңөтінішінемесеөзге де себептербойыншабелгіленгенмерзімдепайдаланылмаған.
Емделугеберілгенөтініштердіңедәуірбөлігітісемдеуге - 284,5 млрд теңгеге 365 751 өтініш (емделугеберілгенөтініштердіңжалпысанының 96,0%) бағытталды, оданәріофтальмологиялыққызметтерге - 5,1 млрд теңгеге 10 844 өтінішжәнеорфандықаурулардыемдеуге - 1,1 млрд теңгеге 1 251 өтінішорындалды.
Зейнетақыжинақтарынемделугепайдаланужөніндегіөзектістатистикамен www.enpf.kz сайтындағы «Көрсеткіштер» – «Емделугеберілетінбіржолғызейнетақытөлемдері» бөлімінентанысуғаболады.
2022 жылдың 1 сәуіріндегіжағдайбойынша, инвестициялықпортфельдібасқарушыларға (ИПБ) 7,9 млрд теңгеаударылды, БЖЗҚ 4 975 өтініштіорындады. Аударымныңорташасомасы1,6 млн теңге. Зейнетақыжинақтарынсенімгерлікбасқаруға беру бойыншаегжей-тегжейлі статистика enpf.kz сайтындағы «Көрсеткіштер» - «Зейнетақыжинақтарынбасқарушыкомпанияларға беру» бөліміндежарияланған.
Қазіргіуақытта БЖЗҚ зейнетақыактивтерінсенімгерлікпенбасқаруғақатыстытөртИПБменшартжасасты. enpf.kz сайтындағы «Қызметтер» - «Инвестициялықпортфельдібасқарушылартізбесі» бөлімінде осы ИПБ туралыақпаратпентанысып, инвестициялықдекларацияларынзерделеугеболады. Айтакетейік, 7,9 млрд теңгенің45,59% немесе 3,6 млрд теңгесі «JusanInvest» АҚ, 28,05% немесе 2,2 млрд теңгесі «HalykGlobalMarkets» АҚ, 15,90% немесе 1,3 млрдтеңгесі «BCC Invest» АҚ, 10,46% немесе 0,8 млрд теңгесі «СентрасСекьюритиз» АҚ аударылды.
БЖЗҚ-дан зейнетақыактивтеріналғаннанкейін ИПБ оларды ҚР ҰлттықБанкіБасқармасының 2014 жылдың 3 наурызындағы №10 қаулысыменбекітілгенИнвестициялықпортфельдібасқаружөніндегіқызметтіжүзегеасыруқағидаларындакөрсетілгенжәне ИПБ инвестициялықдекларациясындакөзделгенрұқсатетілгенқаржықұралдарынаинвестициялайды.
ЗейнетақыменқамсыздандырутуралыЗаңғасәйкес, ИПБ инвестициялықбасқарудыжүзегеасырғаныүшінкомиссиялықсыйақыалуғақұқылы. ИПБ сыйақысыныңшектішамасыалынғанинвестициялықтабыстың 7,5% аспауытиіс. Комиссиялықсыйақыныңнақтышамасынжылсайын ИПБ-ныңбасқарушы органы бекітедіжәнеолжылынабірретқанаөзгеруімүмкін.
СалымшызейнетжасынатолғанғадейінҰлттықБанктіңбасқаруындаболатынзейнетақыжинақтарына инфляция деңгейіескеріліпотыратынсақталукепілдігіқолданылады. Зейнетақыжинақтары ИПБ-ныңбасқаруынааударылғанжағдайда, мемлекеттіккепілдікбасқарушыкомпанияныңзейнетақыактивтерініңеңтөменгікірістілікдеңгейінқамтамасызететінкепілдігіменалмастырылады. Кірістіліктіңеңтөменгідеңгейінарықтаәрекетететін ИПБ-ныңбасқаруынаберілгензейнетақыактивтерініңорташаалынғанкірістілігіннегізге ала отырып, есептеледі.
БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізіндеқұрылды. БЖЗҚ құрылтайшысыжәнеакционеріҚазақстанРеспубликасыҚаржыминистрлігінің «Мемлекеттікмүлікжәнежекешелендірукомитеті» ММ арқылыҚазақстанРеспубликасыныңҮкіметі. БЖЗҚ зейнетақыактивтерінсенімгерлікпенбасқарудыҚазақстанРеспубликасыныңҰлттықБанкіжүзегеасырады. 2016 жылғы 1 қаңтарданбастапзейнетақыактивтерінбасқарутиімділігінарттырубойыншаұсыныстаржасауқызметіҚазақстанРеспубликасыныңПрезидентібасшылықететінҰлттыққордыбасқарукеңесінеберілді. Зейнетақызаңнамасынасәйкес БЖЗҚ міндеттізейнетақыжарналарын, міндеттікәсіптікзейнетақыжарналарын, еріктізейнетақыжарналарынтартуды, зейнетақытөлемдерін, зейнетақыжинақтары мен төлемдерінжекеесепкеалудыжүзегеасырады, салымшыға (алушыға) зейнетақыжинақтарыныңжай-күйітуралыақпаратбереді (толығырақwww.enpf.kzсайтында).