Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау қорытындылары бойынша анықтама
Аршалы к. 2025 жылғы 15 мамыр
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 5-тармағына және Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына сәйкес, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу мақсатында Ақмола облысы Аршалы ауданы әкімінің өкімі қабылданды «Аршалы ауданының атқарушы органдарының сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы» 2025 жылғы 01 сәуірдегі № 18, бағыттар бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау мәніне:
ҚР Жер кодексі; «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» ҚР Заңы; «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» ҚР Заңы; «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» ҚР Заңы;
«Құқықтық актілер туралы» ҚР Заңы; «Мемлекеттік қызметтер туралы» ҚР Заңы;
«Тұрғын үй қатынастары туралы» ҚР Заңы;
«Құқықтық мониторинг жүргізу қағидаларын бекіту туралы» ҚР Үкіметінің 2016 жылғы 29 тамыздағы № 486 қаулысы;
«Нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу, келісу және мемлекеттік тіркеу қағидаларын бекіту туралы» ҚР Үкіметінің 2016 жылғы 6 қазандағы № 568 қаулысы;
«Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің м. а. 2020 жылғы 31 қаңтардағы № 39/ҰК бұйрығы;
«Мемлекеттік әкімшілік қызметшінің лауазымдық нұсқаулығын әзірлеу және бекіту қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 21 қазандағы № 20 бұйрығы;
Аршалы ауданы әкімдігінің № а - 213 қаулысымен бекітілген Ақмола облысы Аршалы ауданы әкімдігінің жұмыс регламенті 2023 жылғы 08 қыркүйектегі;
Мемлекеттікқызметшілердіңлауазымдықнұсқаулықтары.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау барысында:
Сыбайлас жемқорлықтәуекелдерінеішкіталдаужүргізубарысындажергіліктіатқарушыорганда(бұдан әрі -әкімдік)нормативтікқұқықтықактілер,сыбайласжемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін дискрециялықөкілеттіктерменнормалардыанықтаутұрғысынанәкімдіктіңқызметінқозғайтын құқықтық актілер қаралды.Әкімдіктіңқаулылары, ауданәкімініңнегізгіқызметі бойынша өкімдері, ауданәкімініңшешімдерізерделенді:2024 жылғы 1сәуірден2025жылғы31наурызға дейін.
ҚР«Құқықтықактілертуралы»Заңынасәйкесәділеторгандарындамемлекеттіктіркелугежататынактілерміндеттітүрдеғылымиқұқықтықсараптамаданөтеді(құқықтық,Сыбайлас жемқорлыққа қарсы,лингвистикалық,экономикалықжәнеосыактілерменреттелетін құқықтық қатынастарғабайланыстыбасқада).Ғылымиқұқықтықсараптама-ғылымиқұқықтықсараптамаобъектілерініңолардыңсапасын,негізділігін,жобаныңғылымипысықталуынбағалау, онықабылдаудыңықтималтерісәлеуметтікжәнеқұқықтықсалдарынайқындау, ұсынылғаннормалардыңқұқықжүйесі мен заңнама жүйесіне сәйкестігібөлігіндеТәуелсізкәсібисараптамалықталдау. Нормативтікқұқықтықактілержобаларын сыбайлас жемқорлыққа қарсы ғылымисараптаманыңмақсатысыбайласжемқорлықнормаларын анықтау,сондай-ақ олардыжоюғабағытталғанұсынымдардыәзірлеу болып табылады. Сыбайлас жемқорлықнормаларынанықтағанкездесарапшыларжою бойынша ұсынымдаренгізеді,олардыәзірлеушіоргандарміндеттітүрденазарға алады. Құқықтықмониторингжүргізуқағидаларынбекітутуралы"ҚРҮкіметінің2016жылғы29тамыздағы№486 қаулысына сәйкесқұқықтықмониторингжүргізудіңтолықтығынқамтамасыз ету үшінәкімдіктоқсансайынАқмолаоблысыныңӘділетдепартаментіне есепті тоқсаннанкейінгіайдың10 – күніне жергіліктімемлекеттікбасқаруоргандарықабылдағанактілердіңӨткентоқсандағытізбесін(бұдан әрі-тізбе)жібереді,кадр,шаруашылықмәселелеріжөніндегіқұқықтықактілердіқоспағанда,бекітілгеннысан бойынша.
Сондай-ақ, әкімдікжүргізгенқұқықтықмониторингтіңқорытындылары бойынша жылынаекірет есепті кезеңненкейінгіайдың10-күніне дейін АқмолаоблысыныңӘділетдепартаментінебекітілгеннысан бойынша біріншіжартыжылдықтың(ағымдағыжылдың10шілдесіне дейін)жәнежылдың(есепті жылданкейінгіжылдың10қаңтарына дейін) қорытындыларыбойыншамемлекеттікжәнеорыстілдеріндеесепжібереді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау қорытындысы бойынша қолданыстағы НҚА-да анықталған жоқ, алайда құқықтық актілерді ресімдеу бойынша ескертулер анықталды.
АршалыауданыныңәкімдігіөзқұзыретішегіндеАршалыауданыныңаумағындажергіліктімемлекеттікбасқарудыжәнеөзін-өзі басқаруды жүзеге асыратын ауданәкімі басқаратын алқалыатқарушыорган болып табылады. Әкімдіктіңнегізгіқызметі-тиістіаумақтыдамытудыңмүдделеріменқажеттіліктерінесәйкесатқарушыбиліктіңжалпымемлекеттіксаясатынжүргізудіқамтамасыз ету.Оныңқарауында:1)аумақтыдамытудыңжоспарларын,экономикалықжәнеәлеуметтікбағдарламаларын,жергіліктібюджетті әзірлеу жәнеолардыңорындалуынқамтамасыз ету; 2)коммуналдықменшіктібасқару;3)жергіліктіатқарушыоргандардыңбасшыларын қызметке тағайындаужәне қызметтен босату, жергіліктіатқарушыоргандардыңжұмысынұйымдастыруғабайланыстыөзге де мәселелердішешужәнет. б. ӘкімдіктіңжұмысынҚазақстанРеспубликасыПрезидентіменҮкіметініңөкілі болып табылатынәкімбасқарады.Әкімдік әкімнің орынбасарларынан, әкімаппаратыныңбасшысынан, жергіліктібюджеттенқаржыландырылатынатқарушыоргандардыңбіріншібасшыларынантұрады.Атқарушыоргандардыжергіліктімәслихат(жергіліктіөкілдіорган)бекіткенәкімшілік-аумақтықбірліктібасқарусхемасышеңберіндеәкімдікқұрады,таратадыжәнеқайта ұйымдастырады.Ауданәкімдіктерініңқұрамынәкім қалыптастырады жәнемәслихатпенкелісіледі.
Персоналды басқару.
Штат саны.
2025жылыАршалыауданыныңжергіліктіатқарушыоргандарыныңштатсаны121бірлікті,нақтысаны104қызметкерді құрайды, 17бос жұмыс орны бар,оныңішіндебалакүтімі бойынша демалыскезеңіне5бірлік, оқудемалысыкезеңіне1 бірлік.
АуданныңЖАОқұрылымы21мемлекеттікмекемедентұрады, оның ішінде13ауылдықокругәкіміаппараты,7дербесбөлімжәне1ауданәкімі аппараты;штатсаны:3-ауданәкімінің орынбасары,1–ауданәкіміаппаратыныңбасшысы,7–дербесбөлімбасшысы,13–ауылдықокругәкімі,41басжәне8жетекшімамандар.
Кадрлардың ауысуы.
Талданғанкезеңде29адам жұмыстан шығарылды:жекесекторғакетугебайланысты-2адам,қайта ұйымдастыруға байланысты-0адам,басқаәкімшіліклауазымға орналасуға байланысты–21адам,теріссебептермен–0адам,өзқалауы бойынша –29адам,негізгіқызметкердіңшығуынабайланысты–0. тұрғылықтыжерініңауысуынабайланысты-2,өкілеттігініңаяқталуынабайланысты-0,денсаулық жағдайы бойынша-0,КММ – де жұмысқа орналасуына байланысты-4,зейнеткешығуынабайланысты-1.
Мемлекеттік әкімшілік лауазымға орналасуға конкурстық рәсімдер өткізу.
2024 жылдың 1 сәуірінен 2025 жылдың 31 наурызына дейін 161 байқаушылардың қатысуымен конкурстық рәсімдер өткізілді, оның ішінде жалпы конкурс бойынша 25 рәсім, ішкі конкурстың 2 конкурстық рәсімі, оның қорытындысы бойынша 27 адам қабылданды және тағайындалды.
Кадрлық шешімдер қабылдауға шағымдардың болуы.
Талданатын кезеңде кадрлық шешімдер бойынша шағымдар түскен жоқ. Ведомстволық бағынысты ұйымдардың болуы.
«Аршалы СУ-2030» ШЖҚ МКК.
Тәртіптік практика.
2024 жылғы 1 сәуірі мен 2025 жылғы 31 наурызы аралығында жергілікті атқарушы органдардың 12 мемлекеттік қызметшісіне «ескерту» түрінде - 8 адам, «сөгіс» түрінде - 4 адам тәртіптік жаза қолданылды.
2 қызметтік тергеу жүргізілді.
ҚД және БА оқыту. 2024 жылғы 1 сәуірі мен 2025 жылғы 31 наурызы аралығында мемлекеттік әкімшілік лауазымға алғаш тағайындалғандар үшін біліктілікті арттыру және қайта даярлау курстарынан өтудің бекітілген жоспарына сәйкес – 12 адам, қайта даярлаудан - 9 адам өтті.
Мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық нұсқаулықтары. «Мемлекеттік әкімшілік қызметшінің лауазымдық нұсқаулығын әзірлеу және бекіту қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 21 қазандағы № 20 бұйрығымен мемлекеттік әкімшілік қызметшінің лауазымдық нұсқаулығының нысаны бекітілді. Мүдделер қақтығысын реттеу.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында мемлекеттік қызметшілердің жеке мүдделері өздерінің лауазымдық өкілеттіктерін орындамауға немесе тиісінше орындамауға әкеп соғуы мүмкін мемлекеттік қызметшілердің жеке мүдделері мен олардың лауазымдық өкілеттіктері арасындағы қайшылықтар болмайды.
Мемлекеттік сатып алу мониторингін жүргізу кезінде мүдделер қақтығысы анықталған жоқ.
Мемлекеттік сатып алу шарттарын жасасу кезінде өнім берушілер біліктілік талаптарына сәйкестігі және «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабына сәйкес мемлекеттік сатып алуға қатысу құқықтарының болуы тексеріледі.
Мемлекеттік сатып алу порталында мемлекеттік сатып алу жоспары уақтылы орналастырылады.
Тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді жеткізу шарттары уақтылы және сапалы орындалады. Міндеттемелерді орындамаған немесе тиісінше орындамаған жағдайда өнім берушілер Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өнім берушілерге қатысты уақтылы ден қою шараларын қабылдайды.
Жеке және заңды тұлғалардың өтініштері.
Талданып отырған кезеңде Аршалы ауданы әкімінің аппаратына жеке және заңды тұлғалардан 4410 өтініш түсті ( шағымдар – 118, ұсыныстар – 27, басқалары (хабарлама, сұрау салу, үн қосу) - 4265, жеке қабылдауда 200 өтініш қабылданды.
Сұрақтар бойынша 200 шағым түсті:
жер және жерді пайдалану-67,
сәулет және қала құрылысы және құрылыс-22,
тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық-17,
басқалар – 94.
Барлық өтініштерге e-otinish.kz. электрондық өтініштерді қабылдау мен өңдеудің ресми сайты арқылы белгіленген мерзімде түсініктемелер берілді.
2024 жылғы 1 сәуірден 2025 жылғы 31 наурызға дейінгі қорытындылар бойынша көрсетілген мемлекеттік қызметтер саны-9284 қызметті құрады, оның ішінде:
- «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы - 1446 қызмет;
– электронды түрде барлығы-6817 қызмет («электрондық үкімет» порталы);
- көрсетілетін қызметті берушілер арқылы қағаз түрінде-127 қызмет;
- көрсетілетін қызметті алушымен тікелей байланыссыз көрсетілетін қызметті берушінің ақпараттық жүйелері арқылы электрондық түрде (www.egov.kz, www.elicense.kz «электрондық үкімет» веб-порталын қоспағанда ) - 468 қызмет;
- көрсетілетін қызметті берушінің ақпараттық жүйелері арқылы көрсетілетін қызметті алушымен тікелей байланыс жасау және өтінімді ақпараттық жүйеге қолмен енгізу арқылы (www.egov.kz, www.elicense.kz «электрондық үкімет» веб-порталын қоспағанда) - 426қызмет.
2024 жылғы 1 сәуірден бастап 2025 жылғы 31 наурызға дейін ең көп сұранысқа ие қызметтер:
- «Еңбекші көшіп келушіге рұқсат беру, ұзарту және кері қайтарып алу» -1348 қызметтер;
- «Қазақстан Республикасының аумағында жылжымайтын мүлік объектілерінің мекенжайын анықтау бойынша анықтама беру» -417 қызмет;
- «Құрылыс және реконструкциялау (қайта жоспарлау және қайта жабдықтау) жобаларын әзірлеу кезінде бастапқы материалдарды ұсыну» 613қызмет.
Мемлекеттік қызметтердің қолжетімділігі мақсатында оларды көрсету сапасын арттыру бойынша бірқатар іс-шаралар өткізілді:
- 0 баннер жаңартылды;
- жергілікті мемлекеттік органдардың қатысуымен 13 тікелей эфир өткізілді;
- БАҚ - та 15 түсіндіру материалы жарияланды (аудандық газетте – 5, әлеуметтік желілерде-376).
-Қоғамдықкеңестің 1 отырысы өткізіліп, мемлекеттікқызметкөрсетумәселелеріқаралды.
Аршалы ауданында 2020жылыАршалыауданыәкімдігініңғимаратында«сервистікәкімдік»ашылды,сондай-ақ 2022жылыАршалы кенті менИжевауылдықокругінде «Сервистік әкімдіктер» ашылды,2023жылыЖібек жолы ауылдықокругінде«Сервистікәкімдік»ашылды,2025жылы3тоқсандаАрнасайауылдық округінде сервистікәкімдікашужоспарлануда.Электрондықмемлекеттікқызметтердіхалықтыңөзбетіншеалуыжәнеыңғайлы болуы үшін«сервистікәкімдік» үй-жайындақажетті «өзіне-өзі қызмет көрсету бұрышы» техникасыменұйымдастырылғанжәнежабдықталған.
Сондай-ақ, Мемлекеттік қызмет көрсететін Аршалы кенті және ауылдық округтер әкімдерінің аппараттарында халықтың электрондық мемлекеттік қызметтерді алуы үшін компьютермен, сканермен, принтермен, веб-камерамен, картридермен жабдықталған 13 өзіне-өзі қызмет көрсету бұрышы бар.
2024 жылғы 1 сәуірі мен 2025 жылғы 31 наурызы аралығында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызметтер көрсету саласындағы заңнамасын сақтау мәселесі бойынша 9 бақылау іс-шарасы өткізілді. Ішкі бақылаумен келесі ұйымдар қамтылды:
1.- «Аршалы ауданының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
2.- «Аршалы ауданының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
3.- «Аршалы ауданының экономика және қаржы бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
4.- «Аршалы ауданының сәулет, қала құрылысы және құрылыс бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
5.- «Аршалы ауданының тұрғын үй – коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
6.- «Аршалыауданыныңмәдениет,тілдердідамыту,денешынықтыружәне спорт бөлімі»мемлекеттікмекемесі
7.- «АршалыауданыБерсуатауылдықокругіәкімініңаппараты»мемлекеттікмекемесі
8.- «Аршалыауданы жібе жолыауылдықокругіәкімініңаппараты»мемлекеттікмекемесі
9.- «Аршалы ауданы Арнасай ауылдық округі әкімінің аппараты» мемлекеттік мекемесі
ҚазақстанРеспубликасыныңМемлекеттікқызметтеркөрсетусаласындағызаңнамасынбұзушылықтаранықталғанжоқ.
Бақылаушараларынөткізубарысында23 шығарылды, ұсынымдар6мемлекеттікмекемеге95,6%орындалды.
Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдері:
Талдау жүргізу барысында қолданыстағы заңнаманың қайшылықтары бар бірқатар реттелмеген мәселелер анықталды. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 750 бұйрығымен бекітілген «құрылыс саласында құрылыс салуды ұйымдастыру және рұқсат беру рәсімдерінен өту Қағидаларының» 35-тармағына сәйкес сәулет-жоспарлау тапсырмасын және ТШ алу үшін мыналарды ұсыну қажет:
үлгі бойынша өтініш;
жер учаскесіне құқық белгілейтін құжаттың электрондық көшірмесі;
инженерлікжәнекоммуналдыққамтамасыз ету көздерінеқосылуғаарналғантехникалықшарттарғаарналғансауалнамапарағыныңэлектрондықкөшірмесі(көрсетілгенқұжаттарды көрсетілетін қызметті алушы ұсынады).
Ал «Елді мекен шегінде объект салу үшін жер учаскесін беру» ҚР Жер кодексінің 44-1-бабының 4-тармағында елді мекен шегінде объект салу үшін жер учаскесін сұраған кезде сәулет және қала құрылысы саласындағы функцияларды жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органның құрылымдық бөлімшесі жер учаскесін оның ахуалдық схемасымен, сәулет-қала құрылысы саласындағы функцияларды жүзеге асыратын жоспарлау тапсырмасы (бұдан әрі-АЖТ), техникалық шарттарды алуға арналған сауалнама парағы, топографияны бір мезгілде барлық мүдделі мемлекеттік органдарға, тиісті қызметтерге, табиғи монополиялар субъектілеріне, мемлекеттік жер кадастрын жүргізетін Мемлекеттік корпорацияға мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелері арқылы не Келісуші органдарда бұл жүйелер болмаған кезде қағаз жеткізгіштерде келісуге жібереді. Бұдан шығатыны, жер учаскесіне құқық белгілейтін құжатты алмай-ақ АЖТ алуға және жобалауды бастауға болады.
Сондай-ақ,инженерлікжәнекоммуналдыққамтамасыз ету көздерінеқосылуғаарналғантехникалықшарттарғаарналғансауалнамапарағын Тапсырыс беруші (көрсетілетін қызметті алушы)жобалаушыменбірлесіпжобалықтехникалыққуаттарды(жүктемелерді) көрсете отырыпжасайдыжәнеТапсырыс беруші қол қояды.Соныменқатар,сауалнамапарағынжасаукезінде құқық белгілейтінқұжатты,ғимараттың ауданын көрсетуқажет.
Жоғарыда аталған нормативтік-құқықтық актілер бір-біріне қайшы келеді, қақтығыстар мен олқылықтар орын алады, бұл нақты критерийлер болмаған кезде өз қалауы бойынша түсуге мүмкіндік беретін және сыбайлас жемқорлық көріністеріне жағдай туғызатын (нормативтік-құқықтық актілердің бірінің негізінде оң немесе теріс шешім қабылдау бөлігінде).
Ұсыныс: ҚР Жер кодексінің 44-1 - бабының 4-тармағына мынадай өзгерістер енгізуге бастамашылық жасау: жер учаскесін таңдау актісін дайындаумен бір мезгілде сәулет-жоспарлау тапсырмасын, сауалнама парағын дайындауды алып тастау.
«Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» ҚР Заңының 26-бабының 9-тармақшасына сәйкес объектілерді пайдалануға қабылдау актілерінің есебін жүргізу аудан әкімдіктерінің сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы құзыретіне жатады. «Аршалыауданыныңсәулет, қала құрылысы жәнеқұрылысбөлімі»ММқызметінжүзеге асыру барысынданормативтікактілердекелесіқайшылықтаранықталды.
Мәселен, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 750 бұйрығымен бекітілген құрылыс саласында құрылыс салуды ұйымдастыру және рұқсат беру рәсімдерінен өту Қағидаларының 22-бабына (соңғы абзац)сәйкес «Жауапкершіліктіңүшіншідеңгейіндегі техникалық жағынан күрделі емес объектілердісалуэскиз(эскиздікжоба) бойынша жүзеге асырылады.Жауапкершіліктіңүшіншідеңгейіндегі техникалық жағынан күрделі емес объектілердісалужобасынәзірлеу,онысараптау,мемлекеттіксәулет-құрылысбақылауынжәнеқадағалаудыжүзеге асыратын органдардықұрылыс-монтаждаужұмыстарын жүргізудің басталғанытуралыхабардар ету талап етілмейді»,яғниқұрылысыаяқталғантехникалық жағынан күрделі емес объектілерді пайдалануға қабылдауды меншік иесідербесжүзеге асырады.
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2017 жылғы 13 желтоқсандағы № 867 бұйрығымен бекітілген салынған объектіні меншік иесінің пайдалануға қабылдауы қағидаларының 2-қосымшасына сәйкес салынған объектіні пайдалануға қабылдау актісімен меншік иесі дербес мынадай объектілерді қабылдайды:
-екіқабаттанаспайтынжекетұрғынүй;жекеүй-жай учаскелерініңаумағындағы,сондай-ақ бау-бақшажәне бау-бақшасеріктестіктерінің(қоғамдарының) учаскелеріндегі шаруашылық-тұрмыстыққұрылыстар; маусымдықжұмыстарменшалғайдағымал шаруашылығына арналғантұрғынжәне(немесе)шаруашылық-тұрмыстықүй-жайлардың уақытша құрылыстары;уақытша,маусымдықнемесеқосалқымақсаттағығимараттарнемесеқұрылыстар(қоймаларжәнесақтау орындары (6м-ге дейін,биіктігі7м-ге дейін және ауданы 2000м2-ге дейін).
Осы қағидалардың 3 қосымшасына сәйкес салынған объектіні пайдалануға қабылдау актісімен меншік иесі келесі объектілерді дербес қабылдайды:
-контейнерлік,блоктықжәнемодульдікорындалатын жылжымалы кешендер,сондай-ақ құрастырмалы-жиналмалыконструкциялардантұрғызылатынсауда,қоғамдықтамақтандыружәнетұрмыстыққызмет көрсету кәсіпорындарынаарналған бір қабаттығимараттар(құрылыстар);жалпы ауданы 20м2дейінгіжекекәсіпкерлікобъектілерінорналастыруғаарналғанжекетұрған бір қабаттығимараттар(құрылыстар);бокстарыекіденаспайтынгараждаравтомашиналар; техникалық жағынан күрделіемес(ТЖкезінде)екіқабаттанаспайтын тез салынатынғимараттарменқұрылыстар.
Жоғарыда көрсетілген нормативтік-құқықтық актілер "Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 74-бабына қайшы келеді, онда мынадай объектілер көрсетілмеген:
контейнерлік, блоктық және модульдік орындалатын жылжымалы кешендер, сондай-ақ құрастырмалы-жиналмалы конструкциялардан тұрғызылатын сауда, қоғамдық тамақтандыру және тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындарына арналған бір қабатты ғимараттар (құрылыстар); жалпы ауданы 20 м2 дейінгі жеке кәсіпкерлік объектілерін орналастыруға арналған жеке тұрған бір қабатты ғимараттар (құрылыстар); екі автомашинадан аспайтын бокстары бар гараждар; техникалық жағынан күрделі емес екі қабаттан аспайтын тез салынатын ғимараттар мен құрылыстар.
«Меншік иесі» салынған объектіні сәулет және қала құрылысы органдарында меншік иесі дербес (жоғарыда аталған объектілерге) пайдалануға қабылдау актісін есепке алуды жүргізгеннен кейін жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу үшін «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы «КЕАҚ филиалының Жер кадастры және жылжымайтын мүлік жөніндегі аудандық бөліміне (бұдан әрі - Корпорация) жүгінеді. Корпорация «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» ҚР Заңының 74-бабын Басшылыққа ала отырып, тіркеуден бас тартады.
Заңнамада жоғарыда аталған сәйкессіздіктер халықтың наразылығын тудыратын жағдайларға алып келеді, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа жағдай жасайды.
Ұсыныс:
Экономика және қаржы бөлімі 1 мемлекеттік қызмет көрсетеді. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 6 қарашадағы № 72 бұйрығы шеңберінде «Ауылдық елді мекендерге жұмыс істеу және тұру үшін келген ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілеріне денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт және агроөнеркәсіптік кешен саласындағы мамандарға, әлеуметтік қолдау шараларын ұсыну». 2024 жылы бұл қызмет 266 азаматқа көрсетілді.
«Аршалы ауданының экономика және қаржы бөлімі» ММ қызметін жүзеге асыру барысында нормативтік актілерде келесі қайшылықтар анықталды.
- мамандардың білімі туралы Берілетін дипломдардың дұрыстығын (заңдылығын) анықтау мүмкіндігінің болмауы;
- тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит төлеу түріндегі әлеуметтік қолдау шаралары жақын туыстарынан (жұбайынан (зайыбынан), атасынан (әжесінен), ата-анасынан және т. б. тұрғын үй сатып алуға пайдаланыла алмайды.;
– әлеуметтік шара-бюджеттік кредит алуға үміткерге соңғы 2 жылда 90 күннен асатын берешекті (кредиттік тарих) айқындау мүмкіндігінің болмауы.
Ұсыныстар:
Жасырын мемлекеттік қызметтердің болуы:
Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау шеңберінде Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінде жасырын қызмет анықталды. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қатысты қорғаншылық және қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асырады.
«Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 120-бабына сәйкес мемлекет әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қатысты өзінің қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларын жергілікті атқарушы органдар арқылы жүзеге асырады. Әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қатысты қорғаншылық пен қамқоршылық белгілеу үшін жеке тұлға жергілікті атқарушы органдарға мынадай құжаттарды ұсынады:
- еркін нысандағы жазбаша өтініш (аудан әкімінің атына);
- жеке куәліктің көшірмесі;
- сот әрекетке қабілетсіз деп таныған адамның жеке куәлігінің көшірмесі;
- 075 нысанды медициналық анықтама;
- сот шешімінің көшірмесі;
- соттылығының жоқтығы туралы анықтама;
- психоневрологиялық және наркологиялық диспансерден анықтама.
Осылайша, әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қатысты қорғаншылық пен қамқоршылық белгілеу "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" ҚР Заңына сәйкес мемлекеттік көрсетілетін қызметтің барлық белгілеріне ие.
Ұсыныс:
Қорытынды: Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органында сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында нормативтік құқықтық актілерде, Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының қызметіне қатысты құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау бағыты бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының ұйымдық-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау бағыты бойынша ТКШ, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары, сәулет, қала құрылысы және құрылыс, ауыл шаруашылығы, жер қатынастары бөлімдерінің қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталды. Жүргізілген талдау нәтижесінде мемлекеттік қызметтер көрсету процестеріне талдау жүргізу кезінде құқық нормаларының қайшылықтары да анықталды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде ұсынамыз:
«Аршалы ауданының
әкімі аппараты» ММ
басшысы
А. Дүйсекин
Аршалы ауданы әкімі аппаратының В. Уваров
заң қызметі басшысы
Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау қорытындылары бойынша
АНЫҚТАМА
Аршалы к. 2025 жылғы 15 мамыр
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 5-тармағына және Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына сәйкес, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу мақсатында Ақмола облысы Аршалы ауданы әкімінің өкімі қабылданды «Аршалы ауданының атқарушы органдарының сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы» 2025 жылғы 01 сәуірдегі № 18, бағыттар бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау мәніне:
ҚР Жер кодексі; «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» ҚР Заңы; «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» ҚР Заңы; «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» ҚР Заңы;
«Құқықтық актілер туралы» ҚР Заңы; «Мемлекеттік қызметтер туралы» ҚР Заңы;
«Тұрғын үй қатынастары туралы» ҚР Заңы;
«Құқықтық мониторинг жүргізу қағидаларын бекіту туралы» ҚР Үкіметінің 2016 жылғы 29 тамыздағы № 486 қаулысы;
«Нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу, келісу және мемлекеттік тіркеу қағидаларын бекіту туралы» ҚР Үкіметінің 2016 жылғы 6 қазандағы № 568 қаулысы;
«Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің м. а. 2020 жылғы 31 қаңтардағы № 39/ҰК бұйрығы;
«Мемлекеттік әкімшілік қызметшінің лауазымдық нұсқаулығын әзірлеу және бекіту қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 21 қазандағы № 20 бұйрығы;
Аршалы ауданы әкімдігінің № а - 213 қаулысымен бекітілген Ақмола облысы Аршалы ауданы әкімдігінің жұмыс регламенті 2023 жылғы 08 қыркүйектегі;
Мемлекеттікқызметшілердіңлауазымдықнұсқаулықтары.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау барысында:
Сыбайлас жемқорлықтәуекелдерінеішкіталдаужүргізубарысындажергіліктіатқарушыорганда(бұдан әрі -әкімдік)нормативтікқұқықтықактілер,сыбайласжемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін дискрециялықөкілеттіктерменнормалардыанықтаутұрғысынанәкімдіктіңқызметінқозғайтын құқықтық актілер қаралды.Әкімдіктіңқаулылары, ауданәкімініңнегізгіқызметі бойынша өкімдері, ауданәкімініңшешімдерізерделенді:2024 жылғы 1сәуірден2025жылғы31наурызға дейін.
ҚР«Құқықтықактілертуралы»Заңынасәйкесәділеторгандарындамемлекеттіктіркелугежататынактілерміндеттітүрдеғылымиқұқықтықсараптамаданөтеді(құқықтық,Сыбайлас жемқорлыққа қарсы,лингвистикалық,экономикалықжәнеосыактілерменреттелетін құқықтық қатынастарғабайланыстыбасқада).Ғылымиқұқықтықсараптама-ғылымиқұқықтықсараптамаобъектілерініңолардыңсапасын,негізділігін,жобаныңғылымипысықталуынбағалау, онықабылдаудыңықтималтерісәлеуметтікжәнеқұқықтықсалдарынайқындау, ұсынылғаннормалардыңқұқықжүйесі мен заңнама жүйесіне сәйкестігібөлігіндеТәуелсізкәсібисараптамалықталдау. Нормативтікқұқықтықактілержобаларын сыбайлас жемқорлыққа қарсы ғылымисараптаманыңмақсатысыбайласжемқорлықнормаларын анықтау,сондай-ақ олардыжоюғабағытталғанұсынымдардыәзірлеу болып табылады. Сыбайлас жемқорлықнормаларынанықтағанкездесарапшыларжою бойынша ұсынымдаренгізеді,олардыәзірлеушіоргандарміндеттітүрденазарға алады. Құқықтықмониторингжүргізуқағидаларынбекітутуралы"ҚРҮкіметінің2016жылғы29тамыздағы№486 қаулысына сәйкесқұқықтықмониторингжүргізудіңтолықтығынқамтамасыз ету үшінәкімдіктоқсансайынАқмолаоблысыныңӘділетдепартаментіне есепті тоқсаннанкейінгіайдың10 – күніне жергіліктімемлекеттікбасқаруоргандарықабылдағанактілердіңӨткентоқсандағытізбесін(бұдан әрі-тізбе)жібереді,кадр,шаруашылықмәселелеріжөніндегіқұқықтықактілердіқоспағанда,бекітілгеннысан бойынша.
Сондай-ақ, әкімдікжүргізгенқұқықтықмониторингтіңқорытындылары бойынша жылынаекірет есепті кезеңненкейінгіайдың10-күніне дейін АқмолаоблысыныңӘділетдепартаментінебекітілгеннысан бойынша біріншіжартыжылдықтың(ағымдағыжылдың10шілдесіне дейін)жәнежылдың(есепті жылданкейінгіжылдың10қаңтарына дейін) қорытындыларыбойыншамемлекеттікжәнеорыстілдеріндеесепжібереді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау қорытындысы бойынша қолданыстағы НҚА-да анықталған жоқ, алайда құқықтық актілерді ресімдеу бойынша ескертулер анықталды.
АршалыауданыныңәкімдігіөзқұзыретішегіндеАршалыауданыныңаумағындажергіліктімемлекеттікбасқарудыжәнеөзін-өзі басқаруды жүзеге асыратын ауданәкімі басқаратын алқалыатқарушыорган болып табылады. Әкімдіктіңнегізгіқызметі-тиістіаумақтыдамытудыңмүдделеріменқажеттіліктерінесәйкесатқарушыбиліктіңжалпымемлекеттіксаясатынжүргізудіқамтамасыз ету.Оныңқарауында:1)аумақтыдамытудыңжоспарларын,экономикалықжәнеәлеуметтікбағдарламаларын,жергіліктібюджетті әзірлеу жәнеолардыңорындалуынқамтамасыз ету; 2)коммуналдықменшіктібасқару;3)жергіліктіатқарушыоргандардыңбасшыларын қызметке тағайындаужәне қызметтен босату, жергіліктіатқарушыоргандардыңжұмысынұйымдастыруғабайланыстыөзге де мәселелердішешужәнет. б. ӘкімдіктіңжұмысынҚазақстанРеспубликасыПрезидентіменҮкіметініңөкілі болып табылатынәкімбасқарады.Әкімдік әкімнің орынбасарларынан, әкімаппаратыныңбасшысынан, жергіліктібюджеттенқаржыландырылатынатқарушыоргандардыңбіріншібасшыларынантұрады.Атқарушыоргандардыжергіліктімәслихат(жергіліктіөкілдіорган)бекіткенәкімшілік-аумақтықбірліктібасқарусхемасышеңберіндеәкімдікқұрады,таратадыжәнеқайта ұйымдастырады.Ауданәкімдіктерініңқұрамынәкім қалыптастырады жәнемәслихатпенкелісіледі.
Персоналды басқару.
Штат саны.
2025жылыАршалыауданыныңжергіліктіатқарушыоргандарыныңштатсаны121бірлікті,нақтысаны104қызметкерді құрайды, 17бос жұмыс орны бар,оныңішіндебалакүтімі бойынша демалыскезеңіне5бірлік, оқудемалысыкезеңіне1 бірлік.
АуданныңЖАОқұрылымы21мемлекеттікмекемедентұрады, оның ішінде13ауылдықокругәкіміаппараты,7дербесбөлімжәне1ауданәкімі аппараты;штатсаны:3-ауданәкімінің орынбасары,1–ауданәкіміаппаратыныңбасшысы,7–дербесбөлімбасшысы,13–ауылдықокругәкімі,41басжәне8жетекшімамандар.
Кадрлардың ауысуы.
Талданғанкезеңде29адам жұмыстан шығарылды:жекесекторғакетугебайланысты-2адам,қайта ұйымдастыруға байланысты-0адам,басқаәкімшіліклауазымға орналасуға байланысты–21адам,теріссебептермен–0адам,өзқалауы бойынша –29адам,негізгіқызметкердіңшығуынабайланысты–0. тұрғылықтыжерініңауысуынабайланысты-2,өкілеттігініңаяқталуынабайланысты-0,денсаулық жағдайы бойынша-0,КММ – де жұмысқа орналасуына байланысты-4,зейнеткешығуынабайланысты-1.
Мемлекеттік әкімшілік лауазымға орналасуға конкурстық рәсімдер өткізу.
2024 жылдың 1 сәуірінен 2025 жылдың 31 наурызына дейін 161 байқаушылардың қатысуымен конкурстық рәсімдер өткізілді, оның ішінде жалпы конкурс бойынша 25 рәсім, ішкі конкурстың 2 конкурстық рәсімі, оның қорытындысы бойынша 27 адам қабылданды және тағайындалды.
Кадрлық шешімдер қабылдауға шағымдардың болуы.
Талданатын кезеңде кадрлық шешімдер бойынша шағымдар түскен жоқ. Ведомстволық бағынысты ұйымдардың болуы.
«Аршалы СУ-2030» ШЖҚ МКК.
Тәртіптік практика.
2024 жылғы 1 сәуірі мен 2025 жылғы 31 наурызы аралығында жергілікті атқарушы органдардың 12 мемлекеттік қызметшісіне «ескерту» түрінде - 8 адам, «сөгіс» түрінде - 4 адам тәртіптік жаза қолданылды.
2 қызметтік тергеу жүргізілді.
ҚД және БА оқыту. 2024 жылғы 1 сәуірі мен 2025 жылғы 31 наурызы аралығында мемлекеттік әкімшілік лауазымға алғаш тағайындалғандар үшін біліктілікті арттыру және қайта даярлау курстарынан өтудің бекітілген жоспарына сәйкес – 12 адам, қайта даярлаудан - 9 адам өтті.
Мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық нұсқаулықтары. «Мемлекеттік әкімшілік қызметшінің лауазымдық нұсқаулығын әзірлеу және бекіту қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 21 қазандағы № 20 бұйрығымен мемлекеттік әкімшілік қызметшінің лауазымдық нұсқаулығының нысаны бекітілді. Мүдделер қақтығысын реттеу.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында мемлекеттік қызметшілердің жеке мүдделері өздерінің лауазымдық өкілеттіктерін орындамауға немесе тиісінше орындамауға әкеп соғуы мүмкін мемлекеттік қызметшілердің жеке мүдделері мен олардың лауазымдық өкілеттіктері арасындағы қайшылықтар болмайды.
Мемлекеттік сатып алу мониторингін жүргізу кезінде мүдделер қақтығысы анықталған жоқ.
Мемлекеттік сатып алу шарттарын жасасу кезінде өнім берушілер біліктілік талаптарына сәйкестігі және «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабына сәйкес мемлекеттік сатып алуға қатысу құқықтарының болуы тексеріледі.
Мемлекеттік сатып алу порталында мемлекеттік сатып алу жоспары уақтылы орналастырылады.
Тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді жеткізу шарттары уақтылы және сапалы орындалады. Міндеттемелерді орындамаған немесе тиісінше орындамаған жағдайда өнім берушілер Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өнім берушілерге қатысты уақтылы ден қою шараларын қабылдайды.
Жеке және заңды тұлғалардың өтініштері.
Талданып отырған кезеңде Аршалы ауданы әкімінің аппаратына жеке және заңды тұлғалардан 4410 өтініш түсті ( шағымдар – 118, ұсыныстар – 27, басқалары (хабарлама, сұрау салу, үн қосу) - 4265, жеке қабылдауда 200 өтініш қабылданды.
Сұрақтар бойынша 200 шағым түсті:
жер және жерді пайдалану-67,
сәулет және қала құрылысы және құрылыс-22,
тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық-17,
басқалар – 94.
Барлық өтініштерге e-otinish.kz. электрондық өтініштерді қабылдау мен өңдеудің ресми сайты арқылы белгіленген мерзімде түсініктемелер берілді.
2024 жылғы 1 сәуірден 2025 жылғы 31 наурызға дейінгі қорытындылар бойынша көрсетілген мемлекеттік қызметтер саны-9284 қызметті құрады, оның ішінде:
- «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы - 1446 қызмет;
– электронды түрде барлығы-6817 қызмет («электрондық үкімет» порталы);
- көрсетілетін қызметті берушілер арқылы қағаз түрінде-127 қызмет;
- көрсетілетін қызметті алушымен тікелей байланыссыз көрсетілетін қызметті берушінің ақпараттық жүйелері арқылы электрондық түрде (www.egov.kz, www.elicense.kz «электрондық үкімет» веб-порталын қоспағанда ) - 468 қызмет;
- көрсетілетін қызметті берушінің ақпараттық жүйелері арқылы көрсетілетін қызметті алушымен тікелей байланыс жасау және өтінімді ақпараттық жүйеге қолмен енгізу арқылы (www.egov.kz, www.elicense.kz «электрондық үкімет» веб-порталын қоспағанда) - 426қызмет.
2024 жылғы 1 сәуірден бастап 2025 жылғы 31 наурызға дейін ең көп сұранысқа ие қызметтер:
- «Еңбекші көшіп келушіге рұқсат беру, ұзарту және кері қайтарып алу» -1348 қызметтер;
- «Қазақстан Республикасының аумағында жылжымайтын мүлік объектілерінің мекенжайын анықтау бойынша анықтама беру» -417 қызмет;
- «Құрылыс және реконструкциялау (қайта жоспарлау және қайта жабдықтау) жобаларын әзірлеу кезінде бастапқы материалдарды ұсыну» 613қызмет.
Мемлекеттік қызметтердің қолжетімділігі мақсатында оларды көрсету сапасын арттыру бойынша бірқатар іс-шаралар өткізілді:
- 0 баннер жаңартылды;
- жергілікті мемлекеттік органдардың қатысуымен 13 тікелей эфир өткізілді;
- БАҚ - та 15 түсіндіру материалы жарияланды (аудандық газетте – 5, әлеуметтік желілерде-376).
-Қоғамдықкеңестің 1 отырысы өткізіліп, мемлекеттікқызметкөрсетумәселелеріқаралды.
Аршалы ауданында 2020жылыАршалыауданыәкімдігініңғимаратында«сервистікәкімдік»ашылды,сондай-ақ 2022жылыАршалы кенті менИжевауылдықокругінде «Сервистік әкімдіктер» ашылды,2023жылыЖібек жолы ауылдықокругінде«Сервистікәкімдік»ашылды,2025жылы3тоқсандаАрнасайауылдық округінде сервистікәкімдікашужоспарлануда.Электрондықмемлекеттікқызметтердіхалықтыңөзбетіншеалуыжәнеыңғайлы болуы үшін«сервистікәкімдік» үй-жайындақажетті «өзіне-өзі қызмет көрсету бұрышы» техникасыменұйымдастырылғанжәнежабдықталған.
Сондай-ақ, Мемлекеттік қызмет көрсететін Аршалы кенті және ауылдық округтер әкімдерінің аппараттарында халықтың электрондық мемлекеттік қызметтерді алуы үшін компьютермен, сканермен, принтермен, веб-камерамен, картридермен жабдықталған 13 өзіне-өзі қызмет көрсету бұрышы бар.
2024 жылғы 1 сәуірі мен 2025 жылғы 31 наурызы аралығында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызметтер көрсету саласындағы заңнамасын сақтау мәселесі бойынша 9 бақылау іс-шарасы өткізілді. Ішкі бақылаумен келесі ұйымдар қамтылды:
1.- «Аршалы ауданының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
2.- «Аршалы ауданының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
3.- «Аршалы ауданының экономика және қаржы бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
4.- «Аршалы ауданының сәулет, қала құрылысы және құрылыс бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
5.- «Аршалы ауданының тұрғын үй – коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» мемлекеттік мекемесі;
6.- «Аршалыауданыныңмәдениет,тілдердідамыту,денешынықтыружәне спорт бөлімі»мемлекеттікмекемесі
7.- «АршалыауданыБерсуатауылдықокругіәкімініңаппараты»мемлекеттікмекемесі
8.- «Аршалыауданы жібе жолыауылдықокругіәкімініңаппараты»мемлекеттікмекемесі
9.- «Аршалы ауданы Арнасай ауылдық округі әкімінің аппараты» мемлекеттік мекемесі
ҚазақстанРеспубликасыныңМемлекеттікқызметтеркөрсетусаласындағызаңнамасынбұзушылықтаранықталғанжоқ.
Бақылаушараларынөткізубарысында23 шығарылды, ұсынымдар6мемлекеттікмекемеге95,6%орындалды.
Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдері:
Талдау жүргізу барысында қолданыстағы заңнаманың қайшылықтары бар бірқатар реттелмеген мәселелер анықталды. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 750 бұйрығымен бекітілген «құрылыс саласында құрылыс салуды ұйымдастыру және рұқсат беру рәсімдерінен өту Қағидаларының» 35-тармағына сәйкес сәулет-жоспарлау тапсырмасын және ТШ алу үшін мыналарды ұсыну қажет:
үлгі бойынша өтініш;
жер учаскесіне құқық белгілейтін құжаттың электрондық көшірмесі;
инженерлікжәнекоммуналдыққамтамасыз ету көздерінеқосылуғаарналғантехникалықшарттарғаарналғансауалнамапарағыныңэлектрондықкөшірмесі(көрсетілгенқұжаттарды көрсетілетін қызметті алушы ұсынады).
Ал «Елді мекен шегінде объект салу үшін жер учаскесін беру» ҚР Жер кодексінің 44-1-бабының 4-тармағында елді мекен шегінде объект салу үшін жер учаскесін сұраған кезде сәулет және қала құрылысы саласындағы функцияларды жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органның құрылымдық бөлімшесі жер учаскесін оның ахуалдық схемасымен, сәулет-қала құрылысы саласындағы функцияларды жүзеге асыратын жоспарлау тапсырмасы (бұдан әрі-АЖТ), техникалық шарттарды алуға арналған сауалнама парағы, топографияны бір мезгілде барлық мүдделі мемлекеттік органдарға, тиісті қызметтерге, табиғи монополиялар субъектілеріне, мемлекеттік жер кадастрын жүргізетін Мемлекеттік корпорацияға мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелері арқылы не Келісуші органдарда бұл жүйелер болмаған кезде қағаз жеткізгіштерде келісуге жібереді. Бұдан шығатыны, жер учаскесіне құқық белгілейтін құжатты алмай-ақ АЖТ алуға және жобалауды бастауға болады.
Сондай-ақ,инженерлікжәнекоммуналдыққамтамасыз ету көздерінеқосылуғаарналғантехникалықшарттарғаарналғансауалнамапарағын Тапсырыс беруші (көрсетілетін қызметті алушы)жобалаушыменбірлесіпжобалықтехникалыққуаттарды(жүктемелерді) көрсете отырыпжасайдыжәнеТапсырыс беруші қол қояды.Соныменқатар,сауалнамапарағынжасаукезінде құқық белгілейтінқұжатты,ғимараттың ауданын көрсетуқажет.
Жоғарыда аталған нормативтік-құқықтық актілер бір-біріне қайшы келеді, қақтығыстар мен олқылықтар орын алады, бұл нақты критерийлер болмаған кезде өз қалауы бойынша түсуге мүмкіндік беретін және сыбайлас жемқорлық көріністеріне жағдай туғызатын (нормативтік-құқықтық актілердің бірінің негізінде оң немесе теріс шешім қабылдау бөлігінде).
Ұсыныс: ҚР Жер кодексінің 44-1 - бабының 4-тармағына мынадай өзгерістер енгізуге бастамашылық жасау: жер учаскесін таңдау актісін дайындаумен бір мезгілде сәулет-жоспарлау тапсырмасын, сауалнама парағын дайындауды алып тастау.
«Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» ҚР Заңының 26-бабының 9-тармақшасына сәйкес объектілерді пайдалануға қабылдау актілерінің есебін жүргізу аудан әкімдіктерінің сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы құзыретіне жатады. «Аршалыауданыныңсәулет, қала құрылысы жәнеқұрылысбөлімі»ММқызметінжүзеге асыру барысынданормативтікактілердекелесіқайшылықтаранықталды.
Мәселен, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 750 бұйрығымен бекітілген құрылыс саласында құрылыс салуды ұйымдастыру және рұқсат беру рәсімдерінен өту Қағидаларының 22-бабына (соңғы абзац)сәйкес «Жауапкершіліктіңүшіншідеңгейіндегі техникалық жағынан күрделі емес объектілердісалуэскиз(эскиздікжоба) бойынша жүзеге асырылады.Жауапкершіліктіңүшіншідеңгейіндегі техникалық жағынан күрделі емес объектілердісалужобасынәзірлеу,онысараптау,мемлекеттіксәулет-құрылысбақылауынжәнеқадағалаудыжүзеге асыратын органдардықұрылыс-монтаждаужұмыстарын жүргізудің басталғанытуралыхабардар ету талап етілмейді»,яғниқұрылысыаяқталғантехникалық жағынан күрделі емес объектілерді пайдалануға қабылдауды меншік иесідербесжүзеге асырады.
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2017 жылғы 13 желтоқсандағы № 867 бұйрығымен бекітілген салынған объектіні меншік иесінің пайдалануға қабылдауы қағидаларының 2-қосымшасына сәйкес салынған объектіні пайдалануға қабылдау актісімен меншік иесі дербес мынадай объектілерді қабылдайды:
-екіқабаттанаспайтынжекетұрғынүй;жекеүй-жай учаскелерініңаумағындағы,сондай-ақ бау-бақшажәне бау-бақшасеріктестіктерінің(қоғамдарының) учаскелеріндегі шаруашылық-тұрмыстыққұрылыстар; маусымдықжұмыстарменшалғайдағымал шаруашылығына арналғантұрғынжәне(немесе)шаруашылық-тұрмыстықүй-жайлардың уақытша құрылыстары;уақытша,маусымдықнемесеқосалқымақсаттағығимараттарнемесеқұрылыстар(қоймаларжәнесақтау орындары (6м-ге дейін,биіктігі7м-ге дейін және ауданы 2000м2-ге дейін).
Осы қағидалардың 3 қосымшасына сәйкес салынған объектіні пайдалануға қабылдау актісімен меншік иесі келесі объектілерді дербес қабылдайды:
-контейнерлік,блоктықжәнемодульдікорындалатын жылжымалы кешендер,сондай-ақ құрастырмалы-жиналмалыконструкциялардантұрғызылатынсауда,қоғамдықтамақтандыружәнетұрмыстыққызмет көрсету кәсіпорындарынаарналған бір қабаттығимараттар(құрылыстар);жалпы ауданы 20м2дейінгіжекекәсіпкерлікобъектілерінорналастыруғаарналғанжекетұрған бір қабаттығимараттар(құрылыстар);бокстарыекіденаспайтынгараждаравтомашиналар; техникалық жағынан күрделіемес(ТЖкезінде)екіқабаттанаспайтын тез салынатынғимараттарменқұрылыстар.
Жоғарыда көрсетілген нормативтік-құқықтық актілер "Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 74-бабына қайшы келеді, онда мынадай объектілер көрсетілмеген:
контейнерлік, блоктық және модульдік орындалатын жылжымалы кешендер, сондай-ақ құрастырмалы-жиналмалы конструкциялардан тұрғызылатын сауда, қоғамдық тамақтандыру және тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындарына арналған бір қабатты ғимараттар (құрылыстар); жалпы ауданы 20 м2 дейінгі жеке кәсіпкерлік объектілерін орналастыруға арналған жеке тұрған бір қабатты ғимараттар (құрылыстар); екі автомашинадан аспайтын бокстары бар гараждар; техникалық жағынан күрделі емес екі қабаттан аспайтын тез салынатын ғимараттар мен құрылыстар.
«Меншік иесі» салынған объектіні сәулет және қала құрылысы органдарында меншік иесі дербес (жоғарыда аталған объектілерге) пайдалануға қабылдау актісін есепке алуды жүргізгеннен кейін жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу үшін «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы «КЕАҚ филиалының Жер кадастры және жылжымайтын мүлік жөніндегі аудандық бөліміне (бұдан әрі - Корпорация) жүгінеді. Корпорация «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» ҚР Заңының 74-бабын Басшылыққа ала отырып, тіркеуден бас тартады.
Заңнамада жоғарыда аталған сәйкессіздіктер халықтың наразылығын тудыратын жағдайларға алып келеді, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа жағдай жасайды.
Ұсыныс:
Экономика және қаржы бөлімі 1 мемлекеттік қызмет көрсетеді. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 6 қарашадағы № 72 бұйрығы шеңберінде «Ауылдық елді мекендерге жұмыс істеу және тұру үшін келген ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілеріне денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт және агроөнеркәсіптік кешен саласындағы мамандарға, әлеуметтік қолдау шараларын ұсыну». 2024 жылы бұл қызмет 266 азаматқа көрсетілді.
«Аршалы ауданының экономика және қаржы бөлімі» ММ қызметін жүзеге асыру барысында нормативтік актілерде келесі қайшылықтар анықталды.
- мамандардың білімі туралы Берілетін дипломдардың дұрыстығын (заңдылығын) анықтау мүмкіндігінің болмауы;
- тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит төлеу түріндегі әлеуметтік қолдау шаралары жақын туыстарынан (жұбайынан (зайыбынан), атасынан (әжесінен), ата-анасынан және т. б. тұрғын үй сатып алуға пайдаланыла алмайды.;
– әлеуметтік шара-бюджеттік кредит алуға үміткерге соңғы 2 жылда 90 күннен асатын берешекті (кредиттік тарих) айқындау мүмкіндігінің болмауы.
Ұсыныстар:
Жасырын мемлекеттік қызметтердің болуы:
Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау шеңберінде Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінде жасырын қызмет анықталды. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қатысты қорғаншылық және қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асырады.
«Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 120-бабына сәйкес мемлекет әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қатысты өзінің қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларын жергілікті атқарушы органдар арқылы жүзеге асырады. Әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қатысты қорғаншылық пен қамқоршылық белгілеу үшін жеке тұлға жергілікті атқарушы органдарға мынадай құжаттарды ұсынады:
- еркін нысандағы жазбаша өтініш (аудан әкімінің атына);
- жеке куәліктің көшірмесі;
- сот әрекетке қабілетсіз деп таныған адамның жеке куәлігінің көшірмесі;
- 075 нысанды медициналық анықтама;
- сот шешімінің көшірмесі;
- соттылығының жоқтығы туралы анықтама;
- психоневрологиялық және наркологиялық диспансерден анықтама.
Осылайша, әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қатысты қорғаншылық пен қамқоршылық белгілеу "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" ҚР Заңына сәйкес мемлекеттік көрсетілетін қызметтің барлық белгілеріне ие.
Ұсыныс:
Қорытынды: Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органында сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында нормативтік құқықтық актілерде, Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының қызметіне қатысты құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау бағыты бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Аршалы ауданының жергілікті атқарушы органдарының ұйымдық-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау бағыты бойынша ТКШ, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары, сәулет, қала құрылысы және құрылыс, ауыл шаруашылығы, жер қатынастары бөлімдерінің қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталды. Жүргізілген талдау нәтижесінде мемлекеттік қызметтер көрсету процестеріне талдау жүргізу кезінде құқық нормаларының қайшылықтары да анықталды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде ұсынамыз:
«Аршалы ауданының
әкімі аппараты» ММ
басшысы
А. Дүйсекин
Аршалы ауданы әкімі аппаратының В. Уваров
заң қызметі басшысы