ЛУХТАНОВ АЛЕКСАНДР ГРИГОРЬЕВИЧ

Лухтанов Александр Григорьевич саяхатшы, фотограф, зерттеуші, өлкетанушы, натуралист жазушы, Ресей жазушылар одағының мүшесі.

Александр Григорьевич Лухтанов 1934 жылы 29 желтоқсанда Семей қаласында тау-кен инженері отбасында дүниеге келген. 1937 жылдан 1957 жылға дейін Алматы қаласында тұрды. Қазақ тау-кен металлургия институтын бітіргеннен кейін, 1957 жылдан бастап Зырян қаласында тұрады. 1990 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Зырян қорғасын комбинатының ашық жұмыстар кенішінде тау-кен инженері-маркшейдер болып жұмыс істеді.

Жастық шағында А. Г. Лухтанов альпинизммен, Зырян қаласына көшкеннен кейін - жабайы табиғат пен фото аулаумен, ал зейнеткерлікке шыққаннан кейін - Шығыс Қазақстан мен Жетісу тарихымен әуестенді.

1986 жылдан 2002 жылға дейін Орта Азия мен Қазақстан бойынша экспедицияларға қатысты.

Александр Григорьевич орнитология, энтомология және өлкетану бойынша тау-кен статьялардың және ғылыми жұмыстар бойынша мақалалардың авторы.

Оның фото иллюстрациялары Лондон, Берлин, Прагада әлемнің көптеген тілдерінде жарық көрген Зоология кітаптарымен қамтамасыз етілген.

Ол «Қазақстан құстары» бес томдық басылымын, «КСРО – дағы Спорттық аңшылық» екі томдық басылымын, әлемнің түрлі тілдерінде жарық көрген «Кемпірқосақ балалары» табиғат сұлулығы туралы фотоальбомын суреттеді.                 А. Г. Лухтановтың бірегей жұмыстары КСРО-ның барлық телестудияларында және шетелде көрсетілген фото аң аулау және біздің өлкеміздің табиғаты туралы деректі фильмнің негізін қалады.              

Александр Григорьевичтің табиғат пен жануарлар туралы суреттері, фото очерктері, әңгімелері, жазбалары «Казахстанская правда», «Рудный Алтай», «Зырян жұмысшысы», «Шығыс Таңы», «Ленинская смена», «Огни Алатау», «7 күн» газеттерінде, «Простор», «Искорка», (Ленинград), «От жағу», «Аңшылық және аңшылық шаруашылығы», «Ғылым және өмір».

Ол табиғат туралы кітаптар шығарды: «Үкі», «Орман айлағы», «Қуаныш жолдары», «Солтүстік-Батыс Азияның күндізгі көбелектері», «Қара альпинист туралы аңыз», «Бал шырыны», ұлы Владимирмен бірге биология ғылымдарының докторы, Германияда «Солтүстік-Батыс күндізгі көбелектер» атты үлкен монография шығарды Азия".

1971 жылы А. Г. Лухтанов пен оның ұлы Владимир туралы Өскемен телестудиясы «Төртінші аңшылық» деректі фильмін түсірді, автор Бортник, оператор А. Лаптев.

Александр Григорьевич әйелі Руфина Михайловнамен бірге екі ұл тәрбиелеп өсірді. Үлкен ұлы Владимир 1980 жылы Ленинград университетін бітіріп, Санкт-Петербург университетінде оқытушы болып жұмыс істейді және ғылыммен айналысады. Кіші ұлы Евгений химия ғылымдарының кандидаты, американдық әріптестерімен ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналысады. Сиэтл қаласында тұрады.

 

Алтай ауданының мәслихатының 04.03.2022 жылғы № 14/4-VIII шешіміне сәйкес, Александр Григорьевич Лухтановқа «Алтай ауданының құрметті азаматы» атағы берілді.