Бірыңғай ұлттық қауымдастық арқылы тұтынушылардың құқықтарын қорғау
Тұтынушылардың құқықтарын бірыңғай ұлттық бірлестік арқылы қорғау.
Азаматтардың құқықтарын, оның ішінде тұтынушылық қатынастар саласында тиімді қамтамасыз ету үшін тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктеріне маңызды рөл жүктелген.
Еліміздегі қазақстандық тұтынушылардың құқықтарын қорғау жүйесін жетілдіру мақсатында ҚР Сауда және интеграция министрлігі Тұтынушылардың ұлттық қауымдастығын құруды ұсынады.
СИМ-гі Қазақстанның біртұтас ұлттық тұтынушылар қауымдастығын құрудың орындылығы туралы ұсынысы олардың юрисдикцияларында міндетті мүшелік қалыпты деп танылған елдердің халықаралық тәжірибесіне негізделген.
Мысалы, Германияда 30-дан астам қоғамдық ұйымдар біртұтас тұтынушылар одағына біріктіріледі, онда әр түрлі салалардағы (сауда, қаржы, сақтандыру және т.б.) білікті сарапшылар жұмыс істейді және бұл дауларды мемлекеттік органдардың қатысуынсыз шешуге мүмкіндік береді
Ұқсас мекемелер Сингапурда, Жапонияда және Австрияда тиімді жұмыс істейді. Олардың негізгі міндеті - заңнаманы қалыптастыру мен жүзеге асыруда тұтынушылардың мүдделерін қолдау.
Біздің елге келетін болсақ, қазіргі уақытта тұтынушылардың 112 қоғамдық бірлестігі тіркелген, оның 47-сі бір уақытта тұтынушыларды да, кәсіпкерлерді де қорғайды, 65-і тек тұтынушылардың мүддесін көздейді, олардың 40-қа жуығы уәкілетті органмен өзара әрекеттесуде ең белсенді болып табылады.
Сонымен бірге, қоғамдық бірлестіктерде салалық ерекшелігі жоқ, тар мамандандыру және мәселелерді шешуге бірыңғай көзқарас жоқ.
Олардың көпшілігі оқшауланған түрде жұмыс істейді, көбінесе бір-бірінің идеологиясына араласады, бұл мемлекеттік орган мен МЕҰ-ң арасындағы тиімсіз қатынастарға алып келеді.
Сондықтан қоғамдық ұйымдардың бір бірлестікке бірігуі:
-тұтынушылар МЕҰ-ң сенімділігі мен маңыздылығы туралы білгісі келетіндіктен, «саннан сапаға» принципі бойынша қауымдастықтар институтын қайта құру. Бүгінгі күні, тұтынуРММшылардың құқықтарын қорғау қоғамы санының жалпы өсуімен елде тіркелген ұйымдардың едәуір саны номиналды, яғни қағаз жүзінде жұмыс істейді.
- барлық МЕҰ-ға, соның ішінде ауылдық жерлерде орналасқан, әділетті азаматтық қоғам құруға тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету;
- сауда, қаржы, медицина, туризм және т.с.с. сияқты әр түрлі салалардағы МЕҰ-ң қызметіндегі тар бағыттарды дамыту;
- тұтынушылардың дауларын шешуге мемлекеттің қатысуын барынша азайту.
Өз кезегінде тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерінің тиісті қорғалуын қамтамасыз ету жөніндегі мемлекеттік органдардың қызметін бақылау мақсатында тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі омбудсмен институты ұсынылды. Ол сондай-ақ азаматтық қоғам спикері және Біріккен ұлттық қауымдастықтың өкілдік функциялары рөлін алады.
Оны сайлауды азаматтық қоғамның өзі жүзеге асырады.
Ұсынылған бастамалар 2020 жылдың 4-тоқсанында бірнеше рет жұмыс топтарында, Конференцияда, Азаматтық форумда СИМ-гі ұйымдастырған тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі 40 ең белсенді қоғамдық бірлестіктердің өкілдерімен талқыланғанын атап өту маңызды.
Азаматтық қоғамның қызу пікірталастары нәтижесінде идеология негізінен қолдау тапты, СИМ-мен кейбір ескертпелер ұарастырылып, тілектер айтылды.
Алматы облысы тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті