Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу және ескерту мақсатында облыста Қазақстан Республикасының 2015-2025 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясын іске асыру бойынша жүйелі жұмыс жүргізілуде.
Облыс бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс – шараларды іске асыруға 2021 жылы барлығы 72 млн.теңге, ағымдағы жылға 74 млн. теңге бөлінді.
Облыстың әлеуметтік объектілері мен инфрақұрылымының бюджетін тиімді пайдалануды бағалау мақсатында "Ашық бюджеттердің интерактивті картасы"жобасы іске асырылуда. Бүгінгі таңда бюджетті жариялау 7568 рет қамтамасыз етілді.
Бұл сыртқы ресурста бөлінетін бюджет қаражатын көрсету және бақылау, шағымдарды, пікірлерді жинау және ақпаратты талдау үшін жалпыға қолжетімді сервис. Ол ақпаратқа қолжетімділікті жеңілдету, азаматтардың мемлекеттік билікке деген сенім деңгейін арттыру және билік пен азаматтық қоғам арасында тікелей байланыс арнасын құру үшін құрылған.
Карта өңірдің әлеуметтік объектілерін салуға, жөндеуге және күтіп-ұстауға бөлінген бюджет қаражаты туралы егжей-тегжейлі мәліметтерді, өнім берушілер, бөлінетін сомалар, құрылыс мерзімдері, кепілдік міндеттемелер және басқа да мәліметтер бойынша ақпаратты көрсетеді.
2015 жылы облыста жер ресурстарының кешенді электрондық картасы әзірленді. Аталған картаға облыстың ауыл шаруашылығы алқаптары, пайдаланылмайтын жерлер, берілген нұсқамалар, ирригациялық желілер, облыс орталығынан қашық орналасқан жері көрсетілген облыстың туристік объектілері, сондай-ақ мемлекеттік маңызы бар инвестициялық жобалар енгізілді.
Электрондық карта деректерінің негізінде өңірлік геоақпараттық жүйе (бұдан әрі-геопортал) құрылды.
Геопортал электрондық үкімет порталының көрсетілетін қызметті алушымен де, көрсетілетін қызметті берушімен де өзара іс-қимылын жүзеге асыратын бірыңғай платформа болып табылады.
Облыстық маңызы бар 3 қалада (Талдықорған, Қапшағай, Текелі) құрылыс, сәулет және қала құрылысы, ТКШ, АТО басқармаларымен бірлесіп кешенді картаны жетілдіру бойынша жұмыстар жүргізілді, бұл өтініштерді қабылдаудан бастап жер учаскесіне сәйкестендіру құжатын беруге дейін мемлекеттік қызметтер көрсету процестерін электрондық форматқа толық көшіруді қамтамасыз етті.
Алматы облысы, республикадағы бірінші өңірлердің қатарында өңірлік геоақпараттық жүйеде жер учаскелерін беруді автоматтандыру бөлігінде "Жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастрымен" және "Электрондық үкімет" порталымен интеграцияны аяқтады.
Бүгінгі таңда бірыңғай талаптарға сәйкес барлық қажетті қабаттар бойынша ақпарат жүктелген: ресімделген жер учаскелері, қалалардың бас жоспарлары, егжей-тегжейлі жоспарлау жоспарлары, тұрғын және тұрғын емес құрылыстар, елді мекендердегі қызыл желілер, санитариялық-қорғау аймақтары, су қорғау аймақтары, бағалау аймақтары инженерлік коммуникациялармен қамтамасыз етілуі (сумен жабдықтау, газбен жабдықтау, кәріз, жылумен жабдықтау, электрмен жабдықтау, телекоммуникация желілері).
Жер қатынастары саласындағы пилоттық жоба ретінде облыстық маңызы бар қалаларда (Талдықорған, Текелі, Қапшағай) енгізілетін 10 мемлекеттік қызмет және сәулет және қала құрылысы саласындағы 6 мемлекеттік қызмет автоматтандырылды.
Табиғи монополиялар субъектілерін инженерлік желілерге қосуға техникалық шарттар беру және ведомствоаралық келісу процестері автоматтандырылды.
Шығарылатын өнім тізімімен осы шағын және орта бизнес субъектілерін енгізу бойынша жұмыстар жүргізілуде.
2021 жылы жоғарыда көрсетілген жұмыстар Алматы агломерациясының аймағына кіретін 5 аудан орталығында (Есік қаласы, Талғар қаласы, Қаскелең қаласы, Өтеген батыр ауылы, Ұзынағаш ауылы) жүргізілді.
2022 жылы бұл жұмыстар ҮАААЖ ішіндегі Алматы агломерациясының аймағына кіретін 47 ауылдық елді мекенде, 185 саяжай қоғамында (Еңбекшіқазақ, Жамбыл, Іле, Қарасай, Талғар аудандары және Қапшағай қаласында) жүргізілетін болады.
"Цифрлық Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы аясында жыл сайын халықтың цифрлық сауаттылығын арттыру курстары өткізіледі. 2020 жылғы көрсеткіш жоспарланған 80% – дан 88% – ды құрады (2019 жылы облыс бойынша-87,9%, ҚР бойынша-82,1%). Цифрлық сауаттылыққа оқыту бойынша өңір Алматы қаласынан кейін жетекші орын алады, жыл сайын курстардан 15 мыңға жуық адам өтеді (жоспар 10 мың).
Облыста "Ведомстволық бағынысты мекемелердің орталықтандырылған дерекқоры" ақпараттық жүйесі жұмыс істейді. Білім беру саласында 10 мемлекеттік қызмет және спорт саласында 2 қызмет автоматтандырылды. Осы уақыт ішінде аталған жүйенің көмегімен 70 мыңнан астам қызмет көрсетілді, олардың бірі "Балабақшаларға кезекке қою және жолдама беру" болып табылады. Сондай-ақ, "1-сыныпқа құжаттарды қабылдау" қызметі қолжетімді, ағымдағы жылы 30 мыңнан астам өтініш қабылданды.
2019 жылдың тамыз айынан бастап Алматы облысы білім басқармасының Call-орталығы жұмыс істейді(8 (7282) 28-00-15, 8(776) 979-60-64).
Call-орталық өтініштерді телефон, ватсап және смс хабарламалар арқылы қабылдайды. Бүгінгі күні азаматтардан 485 қоңырау тіркелген, оның ішінде 19 өтініш ақша жинау фактілері бойынша, 2 - мектеп директорларының лауазымдық өкілеттіктерін теріс пайдалануы туралы. Әрбір өтініш бойынша тиісті шаралар қабылданды.
Сыбайлас жемқорлық іс-әрекеттерінің алдын алу және болдырмау мақсатында, алушыларды қажетті қызметтермен және ОТҚ тікелей жеткізушіден қамтамасыз ету үшін мүгедек адамдарға жеке көмекшілер мен ымдау тілі мамандарының қызметтері порталы Электрондық ресурс әзірленді, 4 000-нан астам қызмет көрсетілді.
Мүгедек адамдарды оңалту құралдарымен қамтамасыз ету протездік-ортопедиялық, сурдотехникалық, тифлотехникалық және гигиеналық құралдарды, сондай-ақ кресло-арбалар беруді қамтиды.
Талдықорған қаласының әуежайында check E-GOV жүйесі енгізілді, оның көмегімен өзімен бірге жеке куәлігінің немесе туу туралы куәлігінің түпнұсқасы жоқ жолаушылар Е-gov мобильдік қосымшасы арқылы тіркеле алады.
Талдықорған қаласында Алматы облысының геоақпараттық порталы базасында "i-Jetisu" сервисі іске қосылды.
Көрсетілген жұмыстар шеңберінде халыққа көрсетілетін қызметтерді автоматтандыру жоспарлануда, мысалы:.
- коммуналдық және өзге де қызметтер көрсетуге шарттар жасасу;
- техникалық шарттарды алу;
- пломбалауға/пломбаларды алуға өтінімдер және т. б.
50-ден астам қызмет көрсетіледі.
Сондай-ақ, Талдықорған қаласында көрсетілген қызмет түрлері бойынша азаматтардың өтініштерін қабылдау үшін "i-Jetisu" фронт-офисін ашу жоспарлануда.
Жоба Азаматтарға онлайн немесе фронт-офиске жүгіну және "Бір терезе" қағидаты бойынша қызмет алудың ыңғайлы тәсілін ұсынуға мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта көрсетілетін қызметтердің бизнес процестеріне зерттеу жүргізілуде.
Облыстың бес ұйымында ISO 37001 Халықаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарты ("Талдау және болжау орталығы" КММ, "Талдықорған жоғары политехникалық колледжі" КМҚК, Талдықорған қаласы Өтенай ауылдық округінің әкімдігі, облыстық жастар саясаты, кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармалары) енгізілді.
425 мемлекеттік және квазимемлекеттік ұйымдарда офицерлерді сыбайлас жемқорлыққа қарсы комплаенс енгізу 100% қамтамасыз етілді. Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында 130 комплаенс офицер оқудан өтті.
Интернет-кеңістікте діни экстремизмге қарсы насихат жүргізу жөніндегі жұмыс жандандырылды. Атап айтқанда, жазылушылар арасында деструктивті діни ағымдар идеологиясын насихаттау көздерін анықтау бойынша жұмыс "Kazdream solutions" компаниясының "Аналитикалық интернет-картасы" ақпараттық жүйесінің (бұдан әрі-АИК) көмегімен жүргізілуде.
Облыста конфессияаралық келісімді нығайту үшін 2021 жылы "BAQyLIKE" жеке ақпараттық-танымдық бағдарламасын шығару бойынша жаңа интернет-жоба әзірленді. Бүгінгі таңда Кербұлақ, Көксу, Панфилов, Ұйғыр аудандары мен Текелі қаласында 5 шығарылым алынып, ресми аккаунттарға орналастырылды (сондай-ақ кезекті түсірілім жүргізілуде).
Халық арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру бойынша белгілі бір жұмыс жүргізілуде. Ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын тиімді іске асыру үшін әлеуметтік желілер мен БАҚ мүмкіндіктері кеңінен пайдаланылады.
Мемлекеттік сатып алу саласында электрондық мемлекеттік сатып алу енгізілді, негізгі рәсімдер автоматтандырылды, адамның қатысу факторы қысқартылды.
Облыс Әкімдігі жанында, сондай-ақ аудандық және қалалық деңгейлерде "Бірыңғай ұйымдастырушы" құрылды, бұл бюджет қаражатының ашықтығын және оңтайлы пайдаланылуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін болдырмайды.
2021 жылы облыстың Мемлекеттік сатып алуды бірыңғай ұйымдастырушы арқылы сатып алуға 376,2 млрд.теңге бөлінді, жалпы сомасы 338,9 млрд. теңгеге 708 сатып алу өткізілді (2020 жылы – 168,7 млрд. теңге). Үнемдеу 37,3 млрд. теңгені құрады, өсім 21 %.
Облыстың сатып алулары бойынша барлық ақпараттың қол жетімділігін қамтамасыз ету, тапсырыс берушілер сатып алатын тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша баға мониторингі (медианалық бағаларды анықтау), жоспарланған сатып алуларда алдын ала сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау, сондай – ақ бюджет қаражатын оңтайлы пайдалану мақсатында облыстың мемлекеттік сатып алу басқармасы "Нарықты мониторингілеу және сараптау орталығы" ЖШС (бұдан әрі-ЖШС) бірлесіп облыстың барлық тапсырыс берушілері үшін "Сатып алудың бірыңғай терезесі"порталының барлық мүмкіндіктерін көрсетуді ұйымдастырды.
Бүгінгі таңда ЖШС мәліметтеріне сәйкес, сервис бірнеше сатып алу алаңдарын біріктіреді. Бұл, өз кезегінде, барлық алаңдар бойынша белгілі бір кезеңдегі сатып алу көлемін зерделеуге, өңірлер мен тапсырыс берушілер бөлінісінде олардың серпінін қадағалауға, сондай-ақ неғұрлым сатып алынатын тауарларды және олардың баға диапазонын анықтауға мүмкіндік береді.
Бұдан басқа, сервис жоспарлау сатысында сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтауға, сатып алу процесінің басында бюджет қаражатының ұтымсыз пайдаланылуын тануға мүмкіндік береді.
Өткізілген демонстрацияның қорытындысы бойынша облыстың тапсырыс берушілеріне 2022 жылы және одан әрі "Сатып алудың бірыңғай терезесімен" жұмыс істеу бойынша ЖШС-мен шарт жасасу мүмкіндігін қарастыру ұсынылды.
Алматы облысының мемлекеттік билік институтына азаматтық сенімді нығайту және мемлекеттік жастар саясатының іске асырылуына талдау жүргізу, жастар саясаты бағыты бойынша мемлекеттік бағдарламалардың тиімді іске асырылуына жәрдемдесу мақсатында 2019 жылғы 11 желтоқсанда облыстық жастарға қызмет көрсету орталығында облыс әкімінің орынбасары Батыржан Құлаймергенұлы Байжұмановтың қатысуымен "Жетісу адалдық алаңы жастары" жобалық кеңсесі ашылды және өз жұмысын бастады.
Азаматтардың құқықтық мәдениет деңгейін арттыру мақсатында облыс БАҚ-тарында құқықтық сауаттылықты қалыптастыруға бағытталған мақалалар мен материалдар үнемі жарияланып тұрады.
"Халық үніне құлақ асатын мемлекет" тұжырымдамасы аясында "Jetisý Media" КММ облыстың аудандары мен қалалары әкімдерінің көшпелі баспасөз конференциялары өткізіледі, онда БАҚ өкілдері өңірлерде іске асырылатын жұмыстарды белсенді насихаттайды.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бойынша тұрақты көмек көрсететін журналистер мен блогерлер пулы құрылды. Жыл басынан бақ – та "Сыбайлас жемқорлық – қоғамның дамуындағы басты кедергі", "Табиғатты қорғау заңнамасы саласында сыбайлас жемқорлыққа жол жоқ", "Жемқорлықпен Күрес – азаматтық борыш", "Сыйлықсыз қызмет", "Сыбайлас жемқорлықсыз қоғам-нұрлы болашақ кепілі" және т.б. тақырыптарда 1345 мақала жарияланды.
Халық арасында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мақсатында әкімдіктердің барлық ресми сайттарында және олардың әлеуметтік желілердегі парақшаларында инфографикалар орналастырылған. Қоғамдық орындар мен автобустардың кіреберіс есіктеріне "Сыбайлас жемқорлыққа жол жоқ!", "Жемқорлыққа жол жоқ!».
"Жетісу" телеарнасында мемлекеттік органдар мен халық арасындағы байланысты қолдау ретінде "Жетісу – адалдық алаңы"арнайы бағдарламасы таратылуда.
Облыстық "Жетісу" телеарнасының эфирінде "Жаңалықтар/Новости" бағдарламасында мемлекеттік және орыс тілдерінде "Стоп, коррупция!", "Жемқорлыққа жол берме!" және басқалар.
"Jetisy media" ақпараттық алаңында 12 баспасөз конференциясы, семинарлар, дөңгелек үстелдер және ашық диалогтар өткізілді.
Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Агенттігінің Алматы облысы бойынша департаментімен бірлесіп, қараша айында бұқаралық ақпарат құралдарында сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаттың іске асырылу барысын жария ету мақсатында Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыруға бағытталған үздік журналистік жұмыстарға БАҚ өкілдері арасында конкурс өткізді.
Алматы облысының бұқаралық ақпарат құралдарында азаматтардың сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы құқықтық ағарту деңгейін арттыруға, сыбайлас жемқорлыққа қарсы қоғамдық сананы қалыптастыруға, сыбайлас жемқорлықты қабылдамауға бағытталған материалдардың шығуын ынталандыру.
Өңірде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша түсіндіру және алдын алу жұмыстарын жүргізу үшін үкіметтік емес ұйымдар белсенді түрде тартылуда.
Мемлекеттік тапсырыс шеңберінде республикалық интернет-ресурстар арқылы ұлттық қауіпсіздік, қылмысқа, сыбайлас жемқорлыққа, нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы күрес жөніндегі шаралар, сыбайлас жемқорлыққа қарсы сананы қалыптастыру жөніндегі қызмет саласындағы мемлекеттің саясатын ақпараттық сүйемелдеу және түсіндіру жөніндегі лот іске асырылады. Оның аясында бүгінгі таңда мынадай сайттарда 17 материал жарияланды Adyrna.kz. Аbai.kz, 365 info, ult.kz.
Сонымен қатар, аудандар мен қалалар әкімдіктерінің, облыстық департаменттер мен басқармалардың "Twitter" "Facebook" "Instagram" "Вконтакте", "Мой мир" әлеуметтік желілерінің ресми сайттарында жыл ішінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша 2000-нан астам ақпараттық материалдар орналастырылды. Облыс бойынша осы бағытта үгіт-насихат құралдары ілінді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізіледі. 2021 жылы 728 ішкі талдау жүргізілді, 100-ден астам қауіп анықталды.
Талдау қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою бойынша 1066 ұсыным енгізілді, оның ішінде 1039-ы орындалды. Әзірленген ұсынымдарды орындау бойынша жұмыс жүргізілуде.
Облыстық сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің 2021 жылғы статистикасы 2020 жылмен салыстырғанда сыбайлас жемқорлық қылмыстарды тіркеудің 3 есеге немесе 67,7% - ға, 232-ден 75-ке төмендегенін көрсетеді.
Қылмыстық жауапкершілікке 166 адам тартылды, оның ішінде 6 облыстық және 15 аудандық деңгейдегі басшылар. Бюджетке 3,8 млрд теңге шығын өтелді.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және сыбайлас жемқорлыққа жағдай туғызатын құқық бұзушылықтардың жолын кесу мәселелері әкімдіктің отырыстарында, аппараттық кеңестерде және ведомствоаралық комиссияның отырыстарында қаралады.
Жалпы, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша жұмыс Облыс әкімдігінің тұрақты бақылауында.
_______________________________________________