Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың жолдауында шағын кәсіпкерлікті дамытуды қолдау туралы айтылған.
Үкімет микро және шағын бизнесті тапқан табысынан салық төлеуді үш жыл мерзімге босатудың заңнамалық негізін әзірледі.
Сондай-ақ, бизнеске түсетін жүктемені азайту мақсатында 2020 жылдың қаңтарынан бастап шағын және шағын кәсіпкерлік субъектілерін тексеруге, үш жылға тыйым салу туралы шешім күшіне енді.
Бұл ретте көлеңкелі экономикаға қарсылықты күшейту, капиталды шығаруға, салық төлеуден жалтаруға қарсы күресті күшейту кажет.
Заңды тұлғалар таратылғанда немесе жеке кәсіпкерлердің қызметі тоқтатылғанда аудиторлық ұйымдардың салықтық тексерулерді жүзеге асыру шарттары жақсарды (табысының жылдық жиынтық шегі 150 000 АЕК дейін көтерілді). Аудиторлық ұйымдардың балама тексерулер жүргізуге лицензиясын қайтарып алу туралы ереже жойылды.
Жеке практикамен айналысатын жеке тұлғалардың қызметі салықтық тексерусіз тоқтатылады (камералдық тексеру негізінде).
Бұдан басқа, 2021 жылғы 24 маусымдағы № 53-VII ҚР Заңымен Салық кодексіне және "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексін (Салық кодексі) қолданысқа енгізу туралы" өзгерістер мен толықтырулар енгізілген Салық кодексінің өзгерістері туралы тоқталамын.
2021 жылғы 1 сәуірден бастап 1 шілдеге дейінгі кезеңде ЖТС және СН бойынша кейінге қалдыру:
2021 жылғы 1 сәуірден бастап 2021 жылғы 1 шілдеге дейінгі кезеңде басталатын міндеттемелер бойынша төлем көзінен ЖТС және әлеуметтік салық төлеу бойынша кейінге қалдыру бөлшек салықты АСР қолданатын салық агенттеріне және жеке практикамен айналысатын адамдарға 2021 жылғы 1 шілдеден кешіктірілмейтін мерзімде берілді.
6 АЕК-тен жоғары салықтар бойынша қарыз болған кезде банк шоттары тыйым салынады:
2021 жылғы 1 шілдеден бастап 6 АЕК мөлшеріндегі салық берешегі сомасы бойынша ең төменгі шек көзделген, одан төмен салық органдары ТБЖ-ға сәйкес тәуекелдің жоғары немесе орта деңгейі санаттарына жатқызылған салық төлеушінің банк шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұруға құқылы емес.
Сондай-ақ, 2022 жылдан бастап банктерге салық төлеуші берешекті өтегеннен кейін бірден шот ашуға рұқсат беретін норма енгізіледі. Енді банктік шотты үш күннен кейін, кейбір жағдайларда — бір аптадан кейін пайдалануға болады.
Карантин және пандемия кезеңіндегі медициналық шығындар ЖТ кірістерінен алынып тасталды:
2021 жылғы 1 шілдеден бастап Салық кодексіне шектеу іс-шараларын (карантин, ауруды пандемия деп тану) жүргізуге байланысты жұмыскерлердің шығыстарын өтеуді қоса алғанда, жұмыс берушінің барлық медициналық шығыстары жеке тұлғалардың кірістерінде қаралмайтындығын және салық салынбайтынын белгілейтін норма енгізіледі.
ҚҚС бойынша қосымша есепке алу құқығы бар тұлғалардың тізімі кеңейтілді:
2021 жылғы 1 шілдеден бастап ҚҚС-ты қосымша есепке алу құқығы Қазақстан аумағында өңдеу өнеркәсібінде (металлургия өнеркәсібін қоспағанда) өнім өндіру жөніндегі қызметті жүзеге асыру үшін ғимараттарды, құрылыстарды, машиналар мен жабдықтарды алғаш рет пайдалануға беретін заңды тұлғаларға қолданылады.
Өткізу орны ҚР болып табылатын мынадай тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналымдар қосылған құн салығынан босатылады:
автомобиль көлігімен жолаушыларды қалалық (ауылдық), қала маңындағы, ауданішілік, ауданаралық (облысішілік қалааралық) қатынастарда, сондай-ақ трамвайлармен әлеуметтік мәні бар тасымалдауды жүзеге асыру бойынша ғана қызметтер көрсету жөніндегі қызметтер көрсетуге қойылатын талаптарды белгілейді.
Қосылған құн салығының асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібі:
Қазақстандық өнімнің экспортын ынталандыру мақсатында өз өндірісінің тауарларын экспорттайтын салық төлеушілерге ҚҚС асып кету сомасының 50 пайызынан аспайтын мөлшерде оңайлатылған қайтаруды көздейтін толықтыру енгізілді.
1000 еселік АЕК жоғары мәмілелер бойынша шегеру үшін ЭШФ немесе сатып алушының ЖСН көрсетілген БКМ чегі қажет:
2022 жылғы 1 қаңтардан бастап 1000 еселенген АЕК-тен жоғары сомаға мәмілелер бойынша КТС бойынша шегерім үшін растайтын құжаттар жүкқұжаттармен және орындалған жұмыстар актілерімен қатар шот-фактура немесе тауарларды, жұмыстарды сатып алушының (клиенттің), алушының сәйкестендіру нөмірі көрсетілген ДБФ бар БКМ чегі болып табылады.
2022 жылдан бастап мобильдік қосымшаны қолдана отырып АСР енгізіледі:
Арнайы мобильдік қосымшаны пайдалану арқылы жаңа арнайы салық режимін жеңілдетілген декларацияны пайдаланатын жеке кәсіпкерлер ғана қолдана алады, себебі салық міндеттемелерін орындауды смартфон арқылы жүзеге асыруға болады. Жаңа режимді енгізу салық төлеушінің салық міндеттемелерін тіркеуді, қызметін тоқтатуды және орындауды жеңілдетеді.
Тау-кен ақысы-1 жылдың 2022 қаңтарынан бастап жаңа төлем:
Тау-кен cryptocurrency өндіру әдісі болып табылады. Сандық тау-кен үшін төлем сандық тау-кен тұтынған электр энергиясының көлемі үшін алынады. Төлемақының ағымдағы сомаларын төлеушілер тоқсан сайын төлейтін болады. Бұл ретте төлем мөлшерлемесі цифрлық майнингті жүзеге асыру кезінде тұтынылған электр энергиясының 1 киловатт-сағатына 1 теңге мөлшерінде айқындалды.
Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі мәртебесін алу үшін шарттар айқындалды:
Кәсіпкерлік Кодексі қызметі қоғамның әлеуметтік проблемаларын шешуге бағытталған әлеуметтік кәсіпкерлік пен әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісін айқындау жөніндегі жаңа ережелермен толықтырылды. Салық кодексіне түзетулер салық жеңілдіктерін беру бөлігінде әлеуметтік кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік шараларын бекітуді көздейді.
2023 жылғы 1 қаңтардан бастап бөлшек салық АСР үшін мөлшерлеме 6% - ды құрайды:
2023 жылғы 1 қаңтардан бастап 2025 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңде бөлшек салықтың АСР қолданылған кезде төлем көзінен ұсталатын салықтарды қоспағанда, КТС немесе ЖТС есептеу салық салу объектісіне 6% мөлшеріндегі мөлшерлеме бойынша жүзеге асырылатын болады. Бұл ретте осы режимді қолдану шарттарының бірі Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған қоғамдық тамақтандыру саласындағы қызмет түрлерінің тек біреуін немесе бірнешеуін ғана жүзеге асыру болып табылады.
ТІЖ пилоттық жобасының мерзімі ұзартылды:
ТІЖ міндетті енгізуге дайындау үшін қосымша уақыт беру туралы бизнес-қоғамдастықтың келіп түскен ұсыныстарына байланысты акцизделетін тауарлар, ЕАЭО шеңберінде Импорт/Экспорт және "Виртуалды қойма" тауарлары бойынша пилоттық жобаның мерзімдерін 2022 жылғы 1 сәуірге дейін ұзарту туралы шешім қабылданды.
Жеке тұлғалар әкімшілік жауапкершілікке тартыла ма:
Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 176-бабына сәйкес ТІЖ бойынша ресімдеу тәртібі мен құжат айналымын уәкілетті орган белгілейді. Тәртіп Қаржы министрінің 2019 жылғы 26 желтоқсандағы № 1424 бұйрығымен бекітілген. Бұл ретте көрсетілген НҚА жеке тұлғалардың ТІЖ ресімдеу, сондай-ақ растау бойынша міндеттемелер көзделмеген, тиісінше мұндай тұлғаларға әкімшілік жауапкершілік шаралары қолданылмайды.
БКМ қолдану бойынша Салық кодексіндегі өзгерістер :
2020 жылғы 1 қаңтарға дейін қолданыста болған редакцияда Салық кодексі кәсіпкерлердің жекелеген санаттары үшін кассалық аппаратты (патент, бірыңғай жер салығын қолданатын) қолданбау мүмкіндігін қарастырды. Салық кодексінің қолданыстағы редакциясында БКМ қолдану міндеті барлық жеке кәсіпкерлер үшін қарастырылған.
2021 жылғы 1 қаңтардан бастап Салық кодексінің 22-бабы 14) тармақшамен толықтырылады, оған сәйкес көлеңкелі экономикаға қарсы күресте қоғамдық бақылау мақсатында төлем карточкаларын пайдалана отырып, төлемдерді қабылдауға арналған бақылау-касса машинасын және жабдықты (құрылғыны) қолдануды бұзу фактілері туралы хабарлаған адамға осындай факт расталған жағдайда сыйақы көзделген. Сыйақы беру Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады.
Чектің берілмеуінің әрбір фактісі үшін 1 000 теңгеден алу үшін қазақстандық мобильді қосымша арқылы жергілікті мемлекеттік кірістер департаментіне чектің берілмегені, бұзушылықтың бейнетіркеуін енгізе отырып, банк картасын қабылдаудан бас тарту туралы, сондай-ақ кәсіпкер субъектісінің, жекеше нотариустың және т.б. деректерін (мекенжайы және басқалары) хабарлауы тиіс. Бұл ретте бұзушылыққа шағымданған адам оны хабарламада көрсете отырып, сыйақыдан бас тарта алады. Әкімшілік жаза қолдану немесе айыппұл төлеу туралы заңды күшіне енген қаулы фактіні растау болып саналады. Осыдан кейін 15 жұмыс күні ішінде сыйақы сомасын есептеу конкурсында жеңіске жеткен оператор ұялы телефон теңгеріміне 1 000 теңге жібереді.
Бұл ретте көрінеу жалған ақпарат хабарлаған адамдар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болатынын ескерген жөн
Мәлімет үшін: шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін жағдайды жақсарту мақсатында Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 26 желтоқсандағы № 229 Жарлығымен Шағын және микрокәсіпкерлік субъектілеріне 2020 жылғы 1 қаңтардан 2023 жылғы 1 қаңтарға дейін үш жыл мерзімге тексерулер жүргізуге мораторий енгізілді, Бұған: кәсіпкерлік субъектілерінің өз қызметіне қатысты өтініштері негізінде жүргізілетін тексерулер, Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде көзделген негіздер бойынша тексерулер, прокуратура органдарын тексерулер, кедендік тексерулер, қарсы салықтық тексерулер, сондай-ақ, салық төлеуші мен оның дебиторлары арасындағы өзара есеп айырысуларды айқындау, салық органдарында тіркеу есебіне қою, салық органы шығарған касса бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру туралы өкімдерді орындау, жер қойнауын пайдаланушыларды тексеру мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексерулер.
Мемлекет басшысы Қ. Тоқаевтың Жолдауында шағын бизнесті дамытуды қолдау туралы айтылған.
Үкімет микро және шағын бизнес компанияларын табыс салығын төлеуден үш жыл мерзімге босатудың заңнамалық негізін әзірледі.
Сондай - ақ, бизнеске жүктемені азайту мақсатында 2020 жылдың қаңтарынан бастап микро және шағын бизнес субъектілерін тексеруге үш жылдық тексеріске тыйым салу туралы шешім күшіне енді.
Сонымен қатар көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимылды күшейтіп, капиталды сыртқа шығаруға, салық төлеуден жалтаруға қарсы күресті күшейту қажет.
Заңды тұлғаларды тарату немесе жеке кәсіпкерлердің қызметін тоқтату кезінде аудиторлық ұйымдардың салықтар бойынша аудитті жүзеге асыруы үшін жағдайлар жақсартылды (ӘГҚ бойынша шек 150 000 АЕК-ке дейін ұлғайтылды). Баламалы тексерулер бойынша аудиторлық компанияларды лицензиядан айыру нормасы жойылды.
Жеке практикамен айналысатын жеке тұлғалардың қызметі салықтық тексеру жүргізбестен (камералдық бақылау негізінде) тоқтатылатын болады.
Алматы облысы бойынша МКД бағыттары бойынша ақпарат
Камералдық бақылау:
Алматы облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті (бұдан әрі-Департамент) ағымдағы жылдың басынан бері 93 815 млн.теңге бұзушылық сомасына (салықтарда 110 560,0 млн. теңге) 9 186 Хабарлама/Хабарлама шығарды, оның ішінде: 5 901 Хабарлама/Хабарлама орындалды, есептелуге жататын салық сомасы 70 076,0 млн. теңге, оның ішінде төлеуге жататыны 14 266,0 млн. теңге, 11 277,0 млн. теңге өндірілді, оның ішінде: төлем тапсырмалары есебінен 9 013,0 млн. теңге.
Тексерулер бойынша:
27.09.2021 жылғы жағдай бойынша Департаментпен 448 салықтық тексеру жүргізілді, оның ішінде 226-сы шағын кәсіпкерлік субъектілерін тексеру (тарату өтініші бойынша).
Жүргізілген құжаттамалық тексерулердің нәтижесінде 3 041,3 млн.теңге қосымша есептелді, оның ішінде шағын кәсіпкерлік субъектілері бойынша 24,9 млн. теңге, 834,3 млн. теңге өндірілді (ШКС бойынша 15,8 млн. теңге).
2020 жылмен салыстырғанда тексерулер саны 26% - ға азайды (анықтама ретінде: 2020 жылы 606 тексеру жүргізілді).
Қаржы министрінің 2021 жылдың бірінші жартыжылдығына тәуекел дәрежесін бағалау негізінде Ерекше тәртіп бойынша тексерулер жүргізу туралы бұйрығына сәйкес Алматы облысы бойынша МКД 4 салық төлеушіге жеткізілді. Қазіргі уақытта барлық тексерулер аяқталды.
2021 жылдың екінші жартыжылдығына Ерекше тәртіп бойынша 9 тексеру жүргізілді. 27.09.2021 жылғы жағдай бойынша 8 салық төлеуші бойынша тексеру жүргізіледі.
Мәлімет үшін:
Қазіргі уақытта тексерулер келесі негіздер бойынша тағайындалады:
- салық төлеушінің өтініші бойынша,
- ТБЖ (тәуекелдерді басқару жүйесі)критерийлерін қолдану нәтижесінде ҚР ҚМ МКК жеткізген кесте бойынша тәуекел дәрежесі негізінде Ерекше тәртіп бойынша,
- ҚР ҚМ МКК бұйрықтары бойынша;
- прокуратураның талабы, ДЭР қаулысы бойынша.
Тексеру актілері бойынша қосымша есептеулердің негізгі себептері мыналар болып табылады:
- салық төлеуден жалтару жөніндегі схемаларды пайдалану,
- сенімсіз салық төлеушілермен өзара есеп айырысу,
- салық және кеден заңнамасын бұзу.
2020 жылдан бастап шағын және орта бизнес субъектілері үшін Салық кодексіндегі негізгі жаңалық талап қою мерзімін 5 жылдан 3 жылға дейін қысқарту болып табылады, осы мерзім ішінде бұрын төленген салық сомалары қайта қаралуы және қосымша есептелуі мүмкін.
Мемлекеттік қызметтер бойынша:
Департаментпен облыс аумағында барлығы 2 334 663 салық төлеуші тіркелген, оның ішінде: заңды тұлғалар – 26 001, жеке кәсіпкерлер – 122 481 және жеке тұлғалар - 2 308 662 (01.07.2021 жылғы жағдай бойынша деректер).
Департаментпен (аумақтық бөлімшелерді есепке алғанда) 2021 жылдың сегіз айында көрсетілген қызметтердің барлығы – 1 207 132 құрады, оның ішінде электрондық түрде – 1 180 134 немесе 97,8%, (оның ішінде облыс бойынша "электрондық үкімет" веб-порталы арқылы - 6 396, "Е-Лицензиялау" МДҚ арқылы - 1 375 қызмет көрсетілген), қағаз жеткізгіштерде – 26 973 немесе 2,2%, сондай – ақ Мемлекеттік корпорация арқылы-25 немесе 0,002%.
Алматы облысы аумағында БКМ қолдануға міндетті 149 086 салық төлеушінің 48 929 салық төлеуші немесе 33% онлайн БКМ тіркеген және 97 310 салық төлеуші немесе 65% объективті себептер бойынша онлайн БКМ қолданбаған (Банкі бар.шот-фактуралар, қызметі тоқтатылды, нөлдік есептерді беру, тарату сатысында).
Мәлімет үшін: Қазақстан Республикасы цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің (ЦДИАӨМ) 2020 жылғы 31 қаңтардағы №39/НҚ бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер Тізіліміне сәйкес мемлекеттік кіріс органдары 42 Мемлекеттік қызмет көрсетеді, оның ішінде: 39 автоматтандырылған, 3 қағаз жеткізгіште.
Оның ішінде: аумақтық мемлекеттік кірістер органдары көрсететін 27 салық қызметінің (автоматтандырылғаны-24, қағаз қызметтері-3), 15 кеден қызметінің (автоматтандырылғаны-15), 13 қызметтің (автоматтандырылғаны-13).
Департаментпен 21 қызмет көрсетіледі, оның ішінде: 15 кеден және 6 салық қызметтері (автоматтандырылғаны-16, қағаз қызметтері-6).
Мемлекеттік корпорацияға 16 қызмет көрсетіледі, оның ішінде: 12 салық, 4 кеден қызметтері (автоматтандырылғаны-13, қағаз қызметтері-3).
Уәкілетті органдардың тексерулері:
26.03.2021 жылғы №158 бұйрыққа сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің мемлекеттік кірістер комитетінің "2021 жылға арналған уәкілетті органдарды тексеру жоспары" бекітілді, уәкілетті органдарға 69 тексеру тағайындалды, оның ішінде 46-сы аяқталды және 23-і осы уақытқа дейін аяқталмады.
Осылайша, жүргізілген тексерулер нәтижесінде 37 уәкілетті орган бойынша бұзушылықтар анықталды, соның нәтижесінде 452,4 млн.теңге қосымша есептелді, оның ішінде 21,1 млн. теңге өндірілді.
Уәкілетті органдардың мәліметтерді ұсынбауы, уақтылы немесе толық ұсынбауы не бюджетке өндіріп алынған 783,4 мың теңге айыппұл сомасына салықтар мен төлемдерді бюджетке аудармауы, толық аудармауы үшін 13 әкімшілік іс қозғалды.
Жеке табыс салығы және әулеметтік салықты әкімшілендіру кезіндегі бұзушылықтарды талдау:
Іс жүзінде, тоқсаннан тоқсанға дейін салық төлеушілер нөлдік мәні бар "жеке табыс және әлеуметтік салық бойынша декларацияны" (200.00-Нысандар) не жазып берілген ЭШФ, Мемлекеттік сатып алу шеңберінде қызметті өткізу, жүзеге асыру бойынша айналымдар, БКМ деректері бойынша кірістердің болуы кезінде бос бағандарды тапсырады.
200.00 нысан ұсынған салық төлеушілердің жалпы санынан салық төлеушілердің үлес салмағы шамамен 50% құрайды.
Жұмыс істеп тұрған салық төлеушілер декларацияларды тапсыру мерзімдерін сақтау мақсатында "әдейі" нөлдік көрсеткіштері бар салық есептерін ұсынады және біраз уақыттан кейін олар есептелген кірістері бар қосымша СЕН тапсырады, бұл салықтар мен бюджетке төлемдерді уақтылы есептемеуге және төлеуге әкеп соқтырады, сондай-ақ ҚР ӘҚБтК 92, 279-баптары бойынша айыппұл түрінде әкімшілік жауапкершілік көзделген.
Осыған байланысты, бюджетке салықтарды уақытылы есептеу мен төлеу және айыппұл санкцияларын болдырмау мақсатында салық төлеушілердің жауапкершілігін күшейтуді ұсынамыз.