Өнеркәсіп
Ағымдағы жылдың 10 айының қорытындысы бойынша өнеркәсіп өндірісінің көлемі 1 565,5 млрд.теңгені, НКИ – 106,4% (ҚР - 40 391,6 млрд. теңге, НКИ – 102,6%), ҚР бойынша өндірістің жалпы көлеміндегі үлесі – 4,0 % (ҚР бойынша 5 орын) құрады.
Өнеркәсіптік өндіріс құрылымы:
Өңдеу өнеркәсібі өндірісінің көлемі 1 397,0 млрд.теңгені, НКИ – 106,1%, өнеркәсіптің жалпы көлеміндегі үлесі – 90% (ҚР-19 192,6 млрд. теңге, НКИ-104,8%) құрады.
Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және кондиционерленген ауамен жабдықтау 145,9 млрд.теңгені құрады, НКИ – 113,3%, өнеркәсіптің жалпы көлеміндегі үлесі – 10%. (ҚР-2 369,7 млрд. теңге, НКИ-104,9%).
Тау-кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу 12,2 млрд. теңгені құрады, НКИ – 100,2%, өнеркәсіптің жалпы көлеміндегі үлесі – 1,0%. (ҚР-18 448,2 млрд. теңге, НКИ-100,3%).
Сумен жабдықтау; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою жөніндегі қызмет 10,3 млрд.теңгені құрады, НКИ – 104,0%, өнеркәсіптің жалпы көлеміндегі үлесі – 1,0%. (ҚР-381,0 млрд. теңге, НКИ-98,8 %).
Аудандар бөлінісінде өнеркәсіптік өндірістің НКИ өсуі:
Өнеркәсіптегі НКИ төмендеуі туралы ақпарат:
Балқаш ауданы – 98,8%.
Өңдеу өнеркәсібінің құрылымы:
Өңдеу өнеркәсібі көлемінің өсуі қолданыстағы өндіріс көлемін ұлғайту және жаңа кәсіпорындарды іске қосу есебінен қамтамасыз етілді.
Айта кету керек, өңдеу өнеркәсібіндегі өсу қарқыны жыл басымен салыстырғанда 16 % өсті (қаңтар – 90,5%).
10 айда 1246 жұмыс орнын құра отырып, 87,9 млрд.теңге сомасына 30 өнеркәсіптік жоба іске қосылды және 7 өнеркәсіптік жоба кеңейтілді.
10 айдың қорытындысы бойынша өңдеу өнеркәсібінде 58,0% үлесін беретін 18 жүйе құраушы кәсіпорынның 6 компанияда ақшалай түрде төмендеуі байқалады (1 тоқсанның қорытындысы бойынша 11 компанияда өндіріс көлемі төмендеді).
"Филип Моррис Қазақстан" - 10,7% - ға," RG Brands Kazahstan " – 2,5% - ға," Райымбек Агро " - 12,5% – ға," Kagazy Recycling "– 3,3% - ға" Маревен Фуд " - 22,6% - ға," Лукойл " - 45,6% - ға.
Облыстың жүйе құраушы кәсіпорындары 800,7 млрд.теңгеге (жалпы көлемнің 52%) немесе 105% өнім өндірді.
Оның ішінде 5 кәсіпорын өндірісті заттай түрде төмендетті: "Филип Моррис Қазақстан" темекі өнімдерін өндіру бойынша - 5,2% - ға, "RG Brands Kazahstan" сусындарын өндіру бойынша – 12,2% – ға, "Бірінші сыра зауыты" - 5,4% - ға, азық-түлік өнімдерін өндіру бойынша - "Маревен Фуд" - 18% - ға, майлау майларын өндіру бойынша - "Лукойл" - 11,9%.
Сонымен қатар, қыркүйек айында тамыз айымен салыстырғанда оң динамика байқалады ("Филлип Моррис Қазақстан" ЖШС + 0,5%, "Джей Ти Ай Қазақстан" ЖШС + 6,6%, "Первый пивзавод" ЖШС + 2,5%, "Kagazy Recycling" ЖШС + 5,4%) жыл соңына дейін өндіріс көлемдердің өсуін сақтау жоспарлануда.
Анықтама:
- "Филлип Моррис Қазақстан" ЖШС ақшалай мәнде 10,7% - ға және заттай мәнде 5,2% - ға, қуаттарды жүктеу-75%;
Себебі: 1. Негізгі себеп заңсыз темекі нарығының үлесінің артуы. 3% деңгейінде болды қазір шамамен 9,5%. 2. Темекіге қарсы шаралар қабылдануда. 3. Дәстүрлі темекіні тұтынушылардың темекі өнімдерінің баламалы түрлеріне, қыздырылатын темекісі бар бұйымдарға және электрондық тұтыну жүйелеріне ауысуы.
- "Лукойл Лубрикантс Орталық Азия" ЖШС ақшалай мәнде 45,6% - ға және заттай мәнде 11,9% - ға, қуаттарды жүктеу-87%;
Себебі: 1. Сатуды азайту. 2. ЕАЭО шеңберінде бажсыз май импорты. 3.Шикізаттың базалық бағасын 30% - ға дейін ұлғайту.
- "Райымбек Агро" ЖШС ақшалай мәнде 12,5% - ға төмендеді, (бірақ заттай мәнде өндіріс + 15 тоннаға ұлғайды) қуаттарды жүктеу - 85%;
Себебі: өңірдегі шикізат тапшылығы, Ресей Федерациясы мен Беларусь Республикасынан демпингтік бағамен сүт және сүт өнімдерінің импортының ұлғаюы. Сату көлемі отандық өндірістің сүтін сауда нүктелеріненен ығыстыруға және сауда кеңістігін Ресей Федерациясы мен Беларусь Республикасының сүт өнімдерімен алмастыруға байланысты төмендейді.
- "Kagazy Recycling" ЖШС-ақшалай мәнде 3,3% - ға (заттай мәнде өндірісті +19,4% - ға ұлғайту бар)
Себебі: орамдағы қағаз бен картон шығарылымында азаю болды. Шығарудың азаюының себебі-қоймалардағы қалдықтар. Биылғы жылы гофрленген өндіріс шығындары бойынша, егер өндіріс аз болса да, гофрленген өнімге есептен шығару өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 7% - ға жоғары болды.- "Маревен Фуд Тянь-Шань" ЖШС-22,6%.
Себебі: төмендеу өнім экспортының қысқаруына, ҚР-да тез дайындалатын кеспе нарығының өсуіне байланысты.
Инвестициялық қызмет
Алматы облысының инвестициялық портфелі жалпы сомасы 6,6 трлн теңгеден асатын, 43,4 мыңнан астам жұмыс орнын құрумен 222 жобаны қамтиды. Бүгінгі таңда 6 жоба (825 жұмыс орнын құрумен 117,1 млрд. теңге сомасына) іске асырылды және 38 жоба (жалпы сомасы 292,2 млрд. теңге, 4 349 жұмыс орнын құрумен) АӨК, ШОБ, Көлік және логистика, өңдеу және тамақ өнеркәсібі, сауда және энергетика салаларында ағымдағы жылдың соңына дейін іске асырылатын болады.
Сонымен қатар, облысқа трансұлттық компанияларды (ТҰК) тарту бойынша жұмыстар белсенді жүргізілуде. Қазір облыста жобалау мен құрылыстың белсенді кезеңіне Трансұлттық компаниялар шықты, мысалы:
1) PepsiCo (АҚШ) - $200 млн сомасына "Lays" чипстерін өндіру жөніндегі жоба.;
2) focus Logistics озонмен (РФ) бірлесіп 151 млн дейінгі сомаға А класындағы қоймалар салу;
3) Құрылысшы 98 (РФ) - 100 млн сомасына А класты логистикалық кешеннің құрылысы.
4) KT&G (Оңтүстік Корея) –204 млн сомасына темекі өнімдерін өндіру.;
Осы жобаларды іске асыру 2023 - 2027 жылдары 835 млн. АҚШ облысқа тікелей инвестициялар тартылуы көзделуде.
Ресейлік ТехноНИКОЛЬ ТҰК құрылысы аяқталды, ол елдегі ең ірі жылу оқшаулағыш материалдар зауытын енгізеді, құны 100 млн., сондай-ақ Қытай Jiangxi Copper ("Жетісу Вольфрамы" ЖШС) инвестиция көлемі 290 млн.
Негізгі капиталға инвестициялардың жоспарланған көлемі 1020,0 млрд. теңгені құрайды.
Нақты түсім - 677,9 млрд теңге (НКИ - 123,8%) (айлық жоспардың орындалуы – 86,9%, жылдық жоспардың орындалуы – 66,46%,
НКИ-ге қол жеткізу келесі салалар арқасында қол жеткіщілді:
- Өнеркәсіп-203,5 млрд;
- Көлік және қоймалау – 179,3 млрд;
- Ақпарат және байланыс -3,8 млрд;
- Білім -63,12 млрд;
Қаржыландыру көздері бойынша негізгі капиталға салынған инвестициялар құрылымында меншікті қаражат 404,5 млрд. теңгені, бюджеттік 122,9 млрд. теңгені (РБ - 42,3 млрд.теңге, ЖБ-80,6 млрд. теңге) құрайды.
2023 жылдың қорытындысы бойынша Алматы облысына тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы ағыны 880,2 млн.АҚШ долл., бұл 2022 жылғы көрсеткіштен 128,2% - ға артық (686,6 млн.).
Ағымдағы жылдың 2 тоқсанында облысқа тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы ағыны 143,5 млн.АҚШ долл. (1 тоқсан 141,5 млн., 2 тоқсан-2 млн.АҚШ долл.) 2024 жылға арналған жоспарда-527 млн.АҚШ.
* 2024 жылдың 3 тоқсанындағы деректер желтоқсан айында жарияланады.
Сауда
Алматы облысы бойынша Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша 2024 жылдың 10 айында көтерме және бөлшек сауда көлемі 1 323,2 млрд. теңгені құрады, НКИ өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 109,5% (жеткізілген МТИ жоспары, НКИ 2024 жылға – 107,0%). Бөлшек сауда көлемі 531,1 млрд. теңге немесе 102,1% - ға, көтерме сауда көлемі 785,1 млрд. теңгені құрады немесе 2023 жылдың тиісті кезеңіне 114,8% - ға көтерме сауда көлемінің төмендеуіне жол берілді:
Қарасай, Еңбекшіқазақ аудандары мен Қонаев және Алатау қалалары.
Қарасай ауданында 2024 жылғы қаңтар-қазанда көтерме сауда көлемі 109,5 млрд. теңгені немесе 2023 жылдың тиісті кезеңіне 89,1% құрады:
4."LEXGLOBAL" ЖШС (2023 жылы 2 млрд.теңге 2024 жылы 200 млн. теңгені құрады), өйткені лак-бояу бұйымдарына сұраныс аз болды.
Еңбекшіқазақ ауданында көтерме сауда көлемі 2024 жылдың қаңтар - қазан айларында 16,9 млрд. теңгені немесе 2023 жылдың тиісті кезеңіне 85,8% құрады:
Бұл көрсеткіштің төмендеу себебі "ТехноГрад" ЖШС 2023 жылдың тамыз айынан бастап Алматы қаласындағы дүкендердің орналасқан жеріне байланысты Статистикалық есепті тапсыруымен байланысты.
Сондай-ақ Есік қаласында орналасқан көтерме саудамен айналысатын "Түрксіб" ЖШС-нің жабылуы.
Қонаев қаласы 2024 жылғы қаңтар - қазанда көтерме сауда көлемі 22,5 млрд. теңгені немесе 2023 жылдың тиісті кезеңіне 54,9% құрады:
Көтерме сауданың төмендеуінің негізгі себебі: 4 ЖШС Алатау қаласына көшті, 2 компания таратылды, 1 компания қызметін өзгертті, 1 компания фирманы сатты.
Статистика департаментінің бюллетенінде Алатау қаласына бөлумен қайта есептеу болған жоқ, бұл өз кезегінде Қонаев қаласының 2024 жылғы көрсеткіштерін Алатау қаласын шегерумен Алатау қаласын шегермей 2023 жылғы көрсеткіштермен салыстырады.
Кәсіпкерлік
Бұл секторда 2-тоқсан бойынша 246,8 мың адам жұмыспен қамтылған (заңды тұлғаларда – 92,5 мың. адам, ЖК – 116,2 мың. адам, ШҚ – 38,1 мың. адам), бұл көрсеткіш 2023 жылдың ұқсас кезеңінен 102,3% жоғары.
Ағымдағы жылы шағын және орта бизнес субъектілерін қолдауға жергілікті бюджеттен 4,0 млрд.теңге қаражат бөлінді.
- пайыздық мөлшерлемені субсидиялауға 2,5 млрд.теңге;
-кредиттер/қаржы лизингі бойынша кепілдік беруге 1,1 млрд.теңге.
-әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері үшін мемлекеттік гранттар беруге сонымен қатар жас кәсіпкерлерге 220,0 млн.теңге.
Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің хаттамалық тапсырмасына сәйкес пайыздық мөлшерлемені субсидиялау бойынша жергілікті бюджет есебінен 2,8 млрд.теңге қаражат бөлінді.
Сонымен қатар «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ ақпаратына сәйкес 83,6 млрд,теңге кредит сомасына 617 жоба субсидияланып, 10,2 млрд.теңге кредит соммаға 322 жоба кепілдендірілді.
Шағын және орта бизнес субъектілерінің өнім шығару көлемі 2024 жылдың 2-тоқсанында 1,6 трлн. теңгені құрап, бұл 2023 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 5,6% - ға артты.
Анықтама: 3-тоқсан қорытындысы бойынша статистикалық қорытындылар 2025 жылы шығады.
10 айдың қорытындысы бойынша ШОБ субъектілерінен бюджетке түсетін салық түсімдерінің көлемі 188,2 млрд.теңгені құрады.
2-тоқсан бойынша Жалпы өңірлік өнімдегі шағын және орта бизнестің үлесі 44,9% – құрады (ЖҚҚ жалпы қосылған құны-1 080 513,7 млн. тг).
Анықтама: 3-тоқсан қорытындысы бойынша статистикалық қорытындылар 2025 жылы шығады.
Недропользование
Облыста кең таралған пайдалы қазбаларды өндіру бойынша жер қойнауын пайдалануға қолданыстағы 291 құқық бар. Оның 135 - келісімшарт, 78 – лицензия, 62 - рұқсат және 16 – кең іздеушілікке.
Анықтама: Балқаш ауданы-1, Еңбекшіқазақ ауданы – 46, Жамбыл ауданы-97, Іле ауданы – 47, Қарасай ауданы-14, Кеген ауданы-2, Райымбек ауданы-20, Талғар ауданы-9, Ұйғыр ауданы– н-9, Қонаев қ. - 46.
Кең таралған пайдалы қазбаларды өндіру бойынша жер қойнауын пайдалануға 194 тоқтатылған құқық бар. Оның 124 - келісімшарт, 22 -лицензия, 42 - рұқсат және 6 – кең іздеушілікке.
Анықтама: Еңбекшіқазақ ауданы-26, Жамбыл ауданы-51, Іле ауданы-47, Қарасай ауданы – 20, Райымбек ауданы-12, Талғар ауданы – 20, Ұйғыр ауданы-6, Қонаев қаласы – 12.
Негізгі қызмет бойынша:
Жыл басынан бері Басқарма кең таралған пайдалы қазбалар бойынша жер қойнауын пайдалану құқығын 57 жер қойнауын пайдаланушыға берді. Оның ішінде 22 – лицензия, 23- рұқсат және 12 - кең іздеушілікке. 9 жер қойнауын пайдаланушыда кең таралған пайдалы қазбалар бойынша жер қойнауын пайдалану құқығы тоқтатылды. Оның ішінде 6 – келісімшарт, 3-лицензия.
Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялардың салдарын жою бойынша:
Басқарма жер қойнауын пайдалану салдарларын жою бойынша 27 талап-арызға бастамашылық етті, оның ішінде 23 талап-арызы қанағаттандырылды, 1 бас тартылды, 3 – медиация.
Мемлекеттік қызметтер:
Жыл басынан бері басқарма 70 мемлекеттік қызмет көрсетті. Оның ішінде:
«Болашақ құрылыс учаскесі астындағы жер қойнауында пайдалы қазбалардың жоқ немесе оның аз мөлшерде екендігі туралы қорытынды беру» - 36. Оның ішінде 29 берілді, 7 бас тартылды, 0 жұмысқа қабылданды.
«Кен іздеушілікке арналған лицензия» - 34. Оның ішінде, берілген - 13, бас тартылған - 19, кері қайтарылған - 2, жұмысқа қабылданған - 0.