
ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ДАМЫТУ
2024 жылы Жамбыл ауданында қуаттылығы 3 МВт болатын су электр станциясы (ГЭС) салынып, пайдалануға берілді. Жалпы инвестиция көлемі 1,9 млрд теңгені құрады және 5 тұрақты жұмыс орны ашылды. Электр энергиясы тапшылығын жабу мақсатында 2024 жылы жаңартылатын энергия көздерін (ЖЭК) салу бойынша екі аукцион өткізілді.
Бірінші аукцион — Қонаев қаласында қуаттылығы 100 МВт болатын күн электр станциясын (КЭС) салуға арналды. Аукцион нәтижесі бойынша жеңімпаз ретінде «Дамона» ЖШС анықталды. Нысанды салу жұмыстарын 2026 жылы аяқтау жоспарланған.
Екінші аукцион — Жамбыл ауданында қуаттылығы 20 МВт болатын КЭС салуға өткізілді. Бұл аукционда жеңімпаз болып «Dala Solar» ЖШС танылды. Қазіргі таңда жобалық-сметалық құжаттамалар әзірлену үстінде. Құрылыс жұмыстарының аяқталуы 2026 жылға жоспарланған.
Бұдан бөлек, Энергетика министрлігінің 2025 жылға арналған аукциондық сауда-саттық кестесіне Қонаев қаласында қуаттылығы жалпы 40 МВт болатын екі күн электр станциясының жобасы қосылды.
Жалпы, Алматы облысы жаңартылатын энергия көздері нысандарын салуға қолайлы аймақ болып табылады және көптеген инвесторларды тартып отыр. 2023-2024 жылдары жалпы қуаттылығы 1400 МВт болатын ЖЭК жобаларын іске асыруға және 1 трлн теңгеден астам инвестиция тартуға ниетті 20-ға жуық әлеуетті инвестордан өтінім түсті.
Қазақстан Республикасының «Табиғи монополиялар туралы» Заңының 7-бабына сәйкес, электр энергиясын беру және тарату жөніндегі қызметтер табиғи монополиялар саласына жатады және міндетті түрде мемлекеттік реттеуге жатады. Тарифтерді белгілеу, бекіту және олардың орындалуын бақылау тұтынушылардың мүдделерін қорғау, тарифтердің экономикалық тұрғыдан негізделген деңгейін қамтамасыз ету, сондай-ақ электр желілік инфрақұрылымның сенімді әрі тұрақты жұмыс істеуіне жағдай жасау мақсатында уәкілетті мемлекеттік орган арқылы жүзеге асырылады.
Тарифтерді мемлекеттік реттеу қызметтер құнының негізсіз өсуіне жол бермеуге, тариф қалыптастырудың ашықтығын қамтамасыз етуге, сондай-ақ табиғи монополия субъектілерін электр желілерін жаңғыртуға және дамытуға, негізгі қорлардың тозуын төмендетуге әрі көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыруға ынталандыруға бағытталған.
Мақсаты: электр энергиясын беру және тарату қызметтеріне тарифтерді мемлекеттік реттеу арқылы тұтынушылардың мүдделерін қорғау, тарифтердің экономикалық негізділігін қамтамасыз.
Тұтынушы электр энергиясын беру тоқтатылған жағдайда және электрмен жабдықтау параметрлерінің өзге де бұзушылықтары кезінде электр энергиясы үшін төлемді қайта есептеуге құқылы.
Қазақстан Республикасының «Электр энергетикасы туралы» Заңының 24-бабына сәйкес, электрмен жабдықтаудың сапасы мен сенімділігі көрсеткіштері бұзылған жағдайда, оның ішінде электр энергиясын берудегі негізсіз үзілістер, кернеу мен жиіліктің белгіленген параметрлерінен ауытқулар орын алған кезде, тұтынушы көрсетілген қызметтер үшін төлемді қайта есептеуді талап етуге құқылы. Қайта есептеу Қазақстан Республикасының заңнамасында және электрмен жабдықтау шартында көзделген тәртіппен және шарттарда жүзеге асырылады.
Сонымен қатар, сапасыз немесе сенімсіз электрмен жабдықтау салдарынан тұтынушының мүлкіне немесе жабдықтарына залал келтірілген жағдайда, тұтынушы заңда белгіленген тәртіппен келтірілген залалды өтеуді талап етуге құқылы. Мұндай бұзушылықтар үшін жауапкершілікті өздерінің жауапкершілік аймағы шегінде электрмен жабдықтаушы және (немесе) электр желілік ұйымдар көтереді.
Мақсаты: электрмен жабдықтау сапасы мен сенімділігі бұзылған жағдайда тұтынушылардың құқықтарын қорғау, төлемді қайта есептеуді және келтірілген залалды өтеуді қамтамасыз ету арқылы электрмен жабдықтаушы және электр желілік ұйымдардың жауапкершілігін арттыру.
Қазақстан Республикасында қолданыстағы санитариялық қағидалар мен гигиеналық нормативтерге сәйкес тұрғын үй-жайларда азаматтардың денсаулығын сақтау мен жайлы тұру жағдайларын қамтамасыз етуге бағытталған белгіленген температуралық режим сақталуға тиіс.
Атап айтқанда, тұрғын бөлмелердегі ауаның температурасы +18 °C-тан төмен болмауы қажет. Сыртқы қоршау құрылымдарымен тікелей жанасуына байланысты жылу жоғалтуы жоғары болып келетін бұрыштағы бөлмелер үшін ең төменгі температураның жоғарылатылған нормативі белгіленген — +20 °C-тан төмен емес.
Аталған температуралық нормативтердің сақталуы жылумен жабдықтау қызметтерін көрсететін және тұрғын үй қорын басқаруды жүзеге асыратын ұйымдар үшін міндетті болып табылады. Температураның нормативтік параметрлерінің сақталмауы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауапкершілікке әкеп соғады және тұтынушылардың төлемді қайта есептеу және анықталған бұзушылықтарды жою туралы талаптармен жүгінуіне негіз бола алады.
Мақсаты: тұрғын үй-жайларда белгіленген температуралық режимді сақтау арқылы азаматтардың денсаулығын қорғау және жайлы өмір сүру жағдайларын қамтамасыз ету.