Алматы облысының «Мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы» ММ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау нәтижелері туралы аналитикалық анықтамасы

Кіріспе бөлім

Алматы облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы басшысының 2025 жылғы 29 мамырдағы № 35 н/қ «Алматы облысының «Мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы» ММ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы» бұйрығына сәйкес, 2025 жылғы 29 мамыр мен 13 маусым аралығында Басқарманың қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді.

Басқарма өз қызметін Алматы облысы әкімдігінің 2022 жылғы 7 шілдедегі № 222 қаулысымен бекітілген Ережеге (бұдан әрі – Ереже) сәйкес жүзеге асырады.

Ережеге сәйкес Басқарманың миссиясы – Алматы облысының аумағында мәдениет, архивтер және құжаттама саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру болып табылады.

Басқарма өз қызметінде төмендегі нормативтік құқықтық актілерді басшылыққа алады:

- Қазақстан Республикасының «Мәдениет туралы» Заңы;

- Қазақстан Республикасының «Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы» Заңы;

- Қазақстан Республикасының «Ұлттық архив қоры және архивтер туралы» Заңы;

- Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы;

- Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңы;

- Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі;

- Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы;

- Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Заңы;

- Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 250 қаулысымен бекітілген «2023–2029 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының мәдени саясат тұжырымдамасын бекіту туралы».

- Қазақстан Республикасы Президенті мен Үкіметінің актілері және өзге де нормативтік құқықтық актілерге сәйкес:

Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу қағидаларына сәйкес талдау төмендегі бағыттар бойынша жүргізілді:

Басқарманың қызметіне әсер ететін нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау

Жұмыс тобы Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрінің мемлекеттік мәдениет ұйымдары басшыларының, мамандарының және өзге де қызметшілерінің лауазымдарының біліктілік сипаттамаларын регламенттейтін қолданыстағы актілерін зерделей отырып, мәдениет ұйымдарындағы басшылық лауазымдарда сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің негізгі проблемалары ретінде төмендегілерді айқындады.

Басқармада 3 бөлім бар, қызметкерлердің жалпы саны – 13 адам.

Сонымен қатар, персоналды басқару бағыты бойынша барлық кадрлық мәселелерді жүйе арқылы жүргізуге мүмкіндік беретін «Е-қызмет» интеграцияланған ақпараттық жүйесі жұмыс істейді, бұл еңбек заңнамасын негізсіз бұзушылықтарды болдырмайды.

Алматы облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасына қарасты ведомстволық бағынысты ұйымдардың құрылымына 10 ұйым кіреді.   Алматы облысының жергілікті атқарушы органдары мен квазимемлекеттік ұйымдарында 2025 жылға арналған сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кестесіне (2025 жылғы 10 ақпан) сәйкес ішкі талдау басқарманың өзінде, сондай-ақ басқармаға қарасты келесі ұйымдарда жүргізіледі:
ГКҚК «Алатау әуендері»,
ГКҚК «Алматы облысының халық шығармашылығы орталығы»,
ГКҚК «Жамбыл Жабаев атындағы әдеби-мемориалдық музей»,
ГКҚК «Ұста Дәркембай атындағы қолданбалы өнер музейі»,
ГКҚК «Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясы»,
ГКҚК «Алматы облысының музейлер бірлестігі».

КММ «Алматы облыстық орталық әмбебап кітапханасы», Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы «Атамекен» тарихи-мәдени орталығы коммуналдық мемлекеттік мекемесі, КММ «Алматы облысының мемлекеттік архиві» мекемелерінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылды ұйымдастыру бағыты бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің индикаторлары ретінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл функциялары жүктелген жауапты тұлғалардың болмауы, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу жөніндегі іс-шаралар жоспарының жоқтығы анықталды.

Персоналды басқару бағыты бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің индикаторлары ретінде  «Алматы облысының тарихи-мәдени мұрасын қорғау орталығы» КММ тәртіптік жазаларды шамадан тыс қысқа мерзімде алып тастау деректері белгіленді. Аталған сыбайлас жемқорлық тәуекелінің үрдісі ведомстволық бағынысты ұйымдардың басым бөлігінде де байқалады.

Мәлімет үшін:

Мәселен, 2024 жылы аталған ұйым бойынша 2024 жылғы 5 тамыздағы № 32 бұйрыққа сәйкес бухгалтер Байдавлетова Мөлдір Болатқызына тәртіптік жаза ретінде ескерту жарияланған, ал тәртіптік жазаны алып тастау 2024 жылғы 12 тамыздағы № 34 н/қ бұйрыққа сәйкес жүзеге асырылған.

Ұсынылады:

 «Алматы облыстық орталық әмбебап кітапханасы» КММ, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы «Атамекен» тарихи-мәдени орталығы коммуналдық мемлекеттік мекемесі, КММ «Алматы облысының мемлекеттік архиві» мекемелерінде анықталған кемшіліктерді жою мақсатында төмендегілер ұсынылады:

• Әрбір ұйым бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне қарсы іс-қимыл мәселелеріне жауапты тұлғаларды тағайындау.
• Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеп, бекіту, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізуді қамту.
• Қызметкерлер үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат және қызметтік әдеп мәселелері бойынша оқыту (семинарлар, тренингтер) өткізу.

Аталған шараларды іске асыру ұйымдардың қызметінің ашықтығы мен тиімділігін арттыруға, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының туындау тәуекелдерін төмендетуге мүмкіндік береді.

Тәртіптік жазаларды қысқа мерзімде алып тастау мәселесіне қатысты:

• Қазақстан Республикасында ескерту немесе сөгіс түріндегі тәртіптік жаза жұмыс берушінің бастамасы бойынша да, қызметкердің немесе оның өкілінің өтініші бойынша да мерзімінен бұрын алып тасталуы мүмкін. Егер осы мерзім ішінде қызметкер жаңа тәртіптік теріс қылық жасамай, өзін адал әрі жауапты қызметкер ретінде көрсетсе, тәртіптік жазаны алып тастау мерзімі қолданылған күннен бастап алты айдан аспауға тиіс.
• Тәртіптік жазаны мерзімінен бұрын алып тастау мемлекеттік мекемелердің тәртіптік комиссиясымен келісу арқылы жүзеге асырылуы қажет, бұл шешімдердің ашықтығын қамтамасыз етіп, субъективті көзқарастардың алдын алуға мүмкіндік береді.
• Басшылар мен кадр қызметкерлеріне арналған оқыту жүргізу.
• Тәртіптік жазаларды қолдану кезінде құқықтық және этикалық аспектілерді қамтитын оқытуды ұйымдастыру басшылар мен кадр қызметкерлерінің біліктілігін және құқықтық сауаттылығын арттыру үшін қажет.

Қорытынды бөлім

Жоғарыда баяндалғандардың негізінде Алматы облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының басшысына төмендегілер ұсынылады:

1. Мемлекеттік мекемелерге жоғарыда аталған ұйымдарда комплаенс-офицерді тағайындау туралы бұйрық әзірлеу, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу жөніндегі іс-шаралар жоспарын бекіту, жауапты мамандар мен кадр қызметкерлерін оқытуға жіберу. Тәртіптік жазаларды қысқа мерзімде алып тастауға жол бермеуді бақылауға алу.
2. Мониторинг барысында анықталған барлық бұзушылықтар ұсыныстарға сәйкес жойылды.
3. Жүргізілген ішкі талдаудың қорытындысы бойынша нәтижелерді жинақтап, қорытынды ақпаратты Алматы облысы әкімінің аппаратының құқық қорғау органдарымен жұмыс жөніндегі бөліміне ұсыну.
4. Жұмыс тобына анықтамаға қол қойылған күннен бастап 6 ай ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген талдау нәтижелері бойынша берілген ұсынымдардың орындалуына мониторинг жүргізу тапсырылсын.           Топтың мүшелері:

   Кожекеев А.А.                        _______________

    

   Гумаров Т.Н.                         _______________

    

   Домбай Г.К.                          _______________

    

   Таныстым:

   Алматы облысының
   мәдениет, архивтер және құжаттама
   басқармасының басшысы                   __________________                Д.Алиев