Алматы қаласының Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының 2025 жылғы қызметінің қорытындылары

Алматы қаласының Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының қызметі келесі бағыттар бойынша жүзеге асырылады:

– жұмыспен қамту бағдарламаларын іске асыруды үйлестіру;

– аз қамтылған азаматтарды әлеуметтік көмекпен қамтамасыз етуді үйлестіру;

– халықтың әлеуметтік осал топтарын әлеуметтік қолдау, оның ішінде мүгедектігі бар адамдарды оңалту құралдарымен және әлеуметтік қызметтермен қамтамасыз ету, сондай-ақ мұқтаж азаматтарға арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету;

– көші-қон мәселелерін реттеу;

– әлеуметтік жобаларды іске асыру.

Алматы қаласында шамамен 2,3 млн адам тұрады, олардың   375,8 мың адамы (немесе халықтың 16,3%-ы) әлеуметтік осал топтарға жатады. Оларға зейнеткерлер, мүгедектігі бар адамдар, көпбалалы отбасылар, жетім балалар, ардагерлер, тыл еңбеккерлері және басқа да санаттар кіреді.

Халықты әлеуметтік қорғау бірнеше бағыт бойынша жүзеге асырылады:

Бірінші бағыт — аз қамтылған азаматтарға атаулы әлеуметтік көмек пен тұрғын үй көмегін көрсету, оның ішінде төлемдердің әртүрлі түрлерін ұсыну.

Екінші бағыт — мүгедектігі бар адамдарды қолдау, оларды техникалық оңалту құралдарымен және әлеуметтік қызметтермен қамтамасыз ету.

Үшінші бағыт — халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шаралары, оның ішінде жұмысқа орналастыру, кәсіптік оқыту және гранттар беру.

Әлеуметтік қолдау шаралары аудандық әкімдіктер арқылы көрсетіледі және өтініш беру тәртібі негізінде жүзеге асырылады.

 

Жұмыспен қамту бағдарламаларын іске асыруды үйлестіру.

2025 жылы жалпы 98 845 жұмыс орны құрылды, оның ішінде тұрақты жұмыс орны – 86 728, уақытша жұмыс орны – 12 117.

1. Салалық концепциялар аясындағы ұлттық жобалар бойынша – 3880 жұмыс орны немесе 70,1%
2. Жұмыспен қамтуды белсенді қолдау шаралары аясында, соның ішінде:
   • Субсидияланатын жұмыс орындары бойынша жоспар – 13 070 жұмыс орны, нақты қамтылған – 11 385 немесе 87,1%, атап айтқанда:
     400 АЕК-ке дейінгі мемлекеттік гранттар бойынша жоспар – 358 адам, нақты – 433 грант жаңа бизнес-идеяларды іске асыру үшін әлеуметтік осал топтардан шыққан азаматтардың кәсіпкерлік бастамаларын қолдау мақсатында берілді.
3. 10 мың тұрғынға 100 жұмыс орны жобасы бойынша: жоспар – 59 622 жұмыс орны, факт – 70 634 немесе 118,5%.
4. Бос жұмыс орындарына орналастыру: жоспар – 10 654 жұмыс орны, нақты құрылды – 14 108 жұмыс орны немесе 132,4%.

Кәсіби оқыту жүзеге асырылады:

• жұмыс берушілердің сұранысы бойынша оқу ұйымдарында;
• жұмыс орнында жұмыс берушілерде.

2025 жылы кәсіби оқытуға жоспарланған – 930 адам, факт – 906 адам немесе 97,4%. Оқыту аяқталғаннан кейін тұрақты жұмыс орнына орналастырылған – 726 адам.

Сонымен қатар, «Бастау Бизнес» жобасы аясында business.enbek.kz платформасы арқылы кәсіпкерлік негіздеріне оқытуға жоспарланған – 2 665 адам, факт – 2 737 адам, оның ішінде 793 адам тіркелген жұмыссыздар қатарынан.

Skills.enbek.kz порталы арқылы тегін және ақылы онлайн курстар сертификатпен беріледі (ЕХӘҚМ). 2025 жылы жоспарланған – 3 500 адам, факт – 4 318 адам оқыған, сертификат алған – 3 684 адам.

Зейнеткерлерді жұмыспен қамту бағдарламасы «Алтын жас» бойынша 2025 жылы жоспарланған – 500 адам, факт – 487 адам немесе 97,4%. 2024–2026 жылдарға жоспарлы қамту – 1 500 адам. 2026 жылға жұмысқа орналастыру бойынша мақсатты көрсеткіш – 500 адам.

2025 жылы «JOBCOACH» жобасы енгізілді, ол мүгедектігі бар адамдарды тұрақты жұмыс орнына толық бейімделгенге дейін, ең көбі 3 жыл мерзімге сүйемелдеуді қамтамасыз етеді (жоба Алматы қаласының даму жол картасының «Инклюзивті орта, білім және медицина» бөлімінде қарастырылған), жобаны жүзеге асыру мерзімі – 2025–2030 жылдар, жұмыспен қамтылған мүгедектігі бар адамдар саны – 362, олардың ішінде «JOBCOACH» жобасы аясында нақты жұмыспен қамтылғандар– 92 адам:

– тұрақты жұмыс орындарына орналастырылған – 54 адам;

– жұмыспен қамтуды белсенді қолдау шараларына бағытталған – 38 адам.

Сонымен қатар, Еңбек мобильділігі орталығының 5 қызметкері Германиядағы оқу-өндірістік орталықтарда шетелдік мамандардан тағылымдамадан өтіп, Joabcoacher сертификатын алды.

 

Аз қамтылған азаматтарды әлеуметтік қолдауымен қамтамасыз етуді үйлестіру.

2025 жылы АӘК 2 027 отбасыға (10 049 адам) берілді. 1 жастан                      6 жасқа дейінгі балалары бар АӘК алушыларға балалар тағамы мен тұрмыстық химия жиынтығын сатып алу үшін 1,5 АЕК (5 898 теңге) мөлшерінде ақшалай төлем беріледі. Бұл төлемді 3 134 адам алды.

Алматы қаласында жыл сайын АӘК алушылар саны азаюда. Бұл белсенді жұмыспен қамту шараларына тартылған азаматтар санының артуымен, жұмысқа орналасуымен немесе оқудан өтуімен, гранттар алып, өз ісін ашуымен, сондай-ақ АӘК тағайындау шарттарының қатаңдатылуымен байланысты.

Мемлекеттік қолдаудың тиімділігін арттырудағы цифрландырудың рөлін де ерекше атап өткен жөн. Автоматтандыру, ашықтық, жеделдік мақсатында және учаскелік комиссиялар тарапынан тек формалды көзқарасты болдырмау үшін FSM Social мобильді қосымшасы белсенді түрде пайдаланылуда.

Аталған қосымша учаскелік комиссиялар тарапынан отбасының материалдық жағдайын бағалау, цифрлық тексеру жүргізу және қажетті деректерді жинау үшін қолданылады. FSM Social қолдану субъективті факторды барынша азайтуға, өтініштерді қарау мерзімдерін қысқартуға және отбасының мемлекеттік қолдауға мұқтаждық деңгейін неғұрлым дәл анықтауға мүмкіндік береді.

 

Мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қолдау.

Қалада 58 382 мүгедектігі бар адам тұрады (I топ – 6 567 адам,
II топ – 21 905 адам, III топ – 19 708 адам, балалар – 10 202).

Мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік оңалту жеке оңалту бағдарламасына (АОБ) сәйкес техникалық оңалту құралдары мен әлеуметтік қызметтерді уақтылы қамтамасыз ету арқылы жүзеге асырылады.

2025 жылдың қорытындысы бойынша 57,7 мың мүгедектігі бар тұлға оңалту құралдар және қызметтерімен қамтамасыз етілді. «Инватакси» көлік қызметі 170 жеңіл және мамандандырылған автокөлік арқылы қызмет етеді. Аталған қызметті 3 383 мүгедектігі бар тұлға мен балалар алды.

Мүгедектігі бар тұлғаларды техникалық оңалту құралдарымен және қызметтерімен қамтамасыз ету («Инватакси» қызметін қоспағанда) әлеуметтік қызметтер порталы арқылы жүзеге асырылады.

Қосымша түрде, жыл сайын 277 мүгедекке жеке тапсырыс бойынша (мемлекеттік сатып алулар арқылы) инновациялық (қымбат) әлеуметтік оңалту техникалық құралдары қамтамасыз етіледі:

• 69 адам – инновациялық кресло-арбалар;
• 93 адам – жеке (индивидуалды) протездер;
• 12 адам – қосымша тірегі бар жүріп-тұру құралдары (ходунки);
• 132 адам – сөйлеу процессорлары, сүйек өткізгіштігі бар есту аппараттары. 2025 жылы барлығы 306 адам қамтылды. 2025 жылға арналған орындалу көрсеткіші 87%-ды құрайды.

Алматы қаласында халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтары үшін қалалық инфрақұрылымның қолжетімділігіне алғаш рет жүйелі және ауқымды талдау жүргізілді. Барлығы 34,1 мың объект паспортталды, оның ішінде 733 мемлекеттік объект (3%), 21,3 мың жеке сектор объектісі (62%), 9,4 мың көппәтерлі тұрғын үй (27%) және 2,7 мың қоғамдық көлік аялдамасы (8%). Паспорттау нәтижелері 2030 жылға дейін объектілердің кемінде 75%-ын бейімдеу жөніндегі нысаналы көрсеткішті іске асыруға негіз болды.

Объектілерді паспорттау процесін автоматтандыру мақсатында «Цифрлық инклюзия. Объект паспортын тіркеу» модулі шеңберінде «Алматы қаласы дамыту орталығы» АҚ-ның ситуациялық орталығының мобильді нұсқасы енгізілді. Бұл жүйе объектілерді паспорттаудың барлық кезеңдерін нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді.

Қолжетімді және жайлы қалалық ортаны қалыптастыру жөніндегі мемлекеттік саясатты іске асыру мақсатында инклюзия мәселелері бойынша әкімнің штаттан тыс кеңесшісімен бірлесіп қолжетімді ортаны қамтамасыз ету жөніндегі өңірлік қағидалар әзірленуде. Қағидаларды қабылдау қалалық инфрақұрылым объектілерін жобалау, салу және пайдалану кезінде бірыңғай стандарттар мен талаптарды бекітуге, Алматы қаласында кедергісіз және инклюзивті ортаны жүйелі дамытуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар бұл жобалау-сметалық құжаттаманы қолжетімділік талаптарын ескере отырып әзірлеуге және жаңа құрылыс объектілерін пайдалануға қабылдау кезінде цифрлық мониторинг құралдары арқылы бақылауды күшейтуге ықпал етеді.

Сондай-ақ халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтары үшін қалалық ортаның қолжетімділігін қамтамасыз ету мәселелері бойынша бейнероликтер мен ақпараттық буклеттер шығару көзделген. Аталған материалдар тұрғындарды қабылданып жатқан шаралар туралы ақпараттандыруға, кедергісіз ортаны қалыптастырудың маңыздылығы жөнінде хабардарлығын арттыруға, сондай-ақ инфрақұрылым объектілерінің қолжетімділігін паспорттау және мониторингтеу тетіктерін түсіндіруге бағытталған.

Әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін бейімдеу жөніндегі                      іс-шаралар 2023–2027 жылдарға арналған «AMANAT» партиясының «ХАЛЫҚПЕН БІРГЕ!» партиялық жобасы аясында іске асырылуда. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің inva.gov.kz порталына Алматы қаласы бойынша                         9,9 мыңнан астам объект туралы мәлімет енгізілді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша порталда орналастырылған объектілердің 60%-ы бейімделді, бұл 2025 жылға жоспарланған көрсеткіштің                    100%-ына сәйкес келеді. Ағымдағы кезеңде шамамен 5,7 мың объект бейімделді.

 

Ведомстволық бағынысты ұйымдар.

Арнайы әлеуметтік қызметтер мүгедектігі бар тұлғаларға, соның ішінде мүгедектігі бар балаларға, қарттарға және қиын өмірлік жағдайға тап болған тұлғаларға мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс арқылы медико-әлеуметтік мекемелерде және үкіметтік емес ұйымдарда көрсетіледі.

2025 жылдың басынан бастап қызметтер 9 550 адамға көрсетілді. Арнайы әлеуметтік қызметтердің кепілдік көлемі 9 медико-әлеуметтік мекеме арқылы қамтамасыз етіледі:

Барлығы 9 МӘМ-де мүгедектігі бар 3 949 адам, мүгедектігі бар балалар, зейнеткерлер, белгілі бір тұрғылықты жері жоқ адамдар және тұрмыстық зорлық-зомбылық көрсететін адамдар қызмет алды. Медико-әлеуметтік мекемелермен қатар, арнайы әлеуметтік қызметтердің кепілдік көлемі мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде 13 ҮЕҰ арқылы қамтамасыз етіледі. ҮЕҰ мүгедектігі бар тұлғалар мен психоневрологиялық патологиясы, опорно-қимыл жүйесінің бұзылысы, Дауна синдромы және басқа да аурулары бар мүгедектігі бар балаларды, сондай-ақ адам саудасының құрбандарын оңалту бойынша жұмыс жүргізілуде. Қызметтермен 956-дан астам адам қамтылды.

2025 жылы арнайы әлеуметтік қызметтер көрсететін барлық мекемелер лицензия алды: 9 МӘМ, 13 ҮЕҰ, 8 аудандық әкімдік (Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 27.12.2024 ж. №500 бұйрығы). Лицензиялау бәсекелестік ортаны дамытуға ынталандырады және аталған қызметтерді көрсететін ұйымдардың кәсіби деңгейі мен тиімділігін арттыруға бағытталған.

Инклюзивті ортаны дамытудағы маңызды қадам – «Ерте араласу орталығы» КММ-нің құрылуы, ол үш жасқа дейінгі даму бұзылыстары бар балаларға қолдау көрсетуге арналған бірегей бағдарламаны жүзеге асырады. Жыл басынан бастап отбасылар тізімдері жасалып, 0–3 жас аралығындағы балаларға 4,6 мыңнан астам қызмет көрсетілді, соның ішінде скрининг, диагностика, кеңес беру, сөйлеу, қозғалғыштық және когнитивтік дамуды қолдау.

«Алматы қаласының Отбасыны қолдау орталығы» КММ негізгі міндеттері: қиын өмірлік жағдайда қалған отбасыларға қолдау көрсету, жеке деректермен жұмыс, жеке көмек жоспарларын әзірлеу, мемлекеттік органдар қатысатын мобильді топтарды үйлестіру, құқықтық, әлеуметтік және психологиялық көмек көрсету. 2 168 адам тіркелді, мобильді топтардың іс-сапарлары – 245 адам, жеке жұмыс жоспарлары – 1 193 адам.

«Алматы қаласының Белсенді ұзақ өмір сүру орталығы» КММ екі бөлімшесі – Бостандық ауданында, бір бөлімшесі – Медеу ауданында. Қарттарға денсаулықты қолдау, қолайлы ортаны жасау, өмір сапасын арттыру бойынша көмек көрсетіледі. 40-тан астам әлеуметтік қызмет түрлері көрсетіледі: сауықтыру, психологиялық, білім беру, мәдени, еңбек, құқықтық, бос уақытты ұйымдастыру және т.б. 2025 жылдың қорытындысы бойынша орталыққа 32,5 мың адам жүгінді, оларға 462 мың қызмет көрсетілді.

 

Басқарма халықтың әлеуметтік жағынан осал топтарына (ХӘЖОТ) арналған 7 әлеуметтік жобаны жүзеге асырады:

Қызметпен қамтылғандар – 8,2 мың адам.

«Тәуелсіз өмір мектебі» – қорқыныш пен сенімсіздікті жеңуге, өзін-өзі бағалауды арттыруға көмек. Апталық курстар «Ақ Бастау» пансионатында өткізілуде, қамтылғандар – 396 адам.

«Жарқын өмір» – қиын өмірлік жағдайда қалған отбасыларға қолдау көрсету, депрессиядан шығуға, кедергілерді жеңуге және отбасы өмірінің ережелерін қалыптастыруға көмек, қамтылғандар – 540 адам.

«Жаңа өмір» – отбасы мен қоғамға әлеуметтену және ықпалдасу үдерісіне жәрдемдесу арқылы ерекше тәуекел тобындағы балалары бар әйелдердің өмір сүру сапасын жақсартуға көмек көрсету, 330 адам қамтылды.

«Isker Isi» – «бір терезе» принципі бойынша кешенді кеңестік көмек көрсету: Қазақстан банктерінде тұрғын үй немесе бизнес ашу үшін несие алған мәселелері бар қарыз алушыларға, алданған салымшыларға, қамтылғандар – 6 000 адам.

«Әлеуметтік интеграция орталығы» – мүгедектігі бар тұлғаларды әлеуметтендіру және олардың қабілеттерін дамыту. Орталықта бейнелеу өнері, фотосурет, операторлық өнер, қазіргі заманғы би және хореография, актерлік шеберлік, компьютерлік сауаттылық, музыкалық даму және психологиялық көмек студиялары жұмыс істейді, қамтылғандар – 240 адам.

«Иппотерапия» – мүгедек балаларға физикалық және психологиялық реабилитацияда, үйлестіру, тепе-теңдік, бұлшықет тонусын жақсартуда, стрессті төмендетуде, әлеуметтік және когнитивтік дағдыларды дамытуда, сонымен қатар балалардың церебралды сал ауруы, аутизм және басқа бұзылыстар жағдайында жағдайды жеңілдетуде көмек көрсету. 2025 жылы қамтылғандар – 50 адам.

«Орындық - арба жөндеу орталығы» – 3 жыл бойы мүгедектігі бар адамдарға арналған орындық - арбаларды жөндеу және бөлшектерін ауыстыру бойынша тегін қызметтер көрсетеді. 600 адам - қамтылды.

 

Көші-қон мәселелерді реттеу.

• 946 этникалық қазаққа «Қандас мәртебесін беру немесе ұзарту» мемлекеттік қызметі көрсетілген, оның ішінде: 824 этникалық қазаққа, берілген өтініштерге сәйкес, қандас мәртебесі берілген, 122 этникалық қазаққа, келген өтініштерге сәйкес, қандас мәртебесі ұзартылған;
• 22 этникалық қазаққа шетелде тұратын этникалық қазақ туыстарын отбасын біріктіру мақсатында Қазақстан Республикасына көшіру үшін шақыру жолданған (14 өтініш ҚР азаматтарынан).

Келген қандастардың шығу елдері: Қытай Халық Республикасы – 650 адам, Өзбекстан – 202 адам, Моңғолия – 32 адам, Ресей Федерациясы – 29 адам, Иран – 15 адам, Қырғызстан – 8 адам, Тәжікстан – 3 адам, Түрікменстан – 6 адам, Украина – 1 адам.