Алматының қалалық жоспарлау және урбанистика басқармасының басшысы Нұрлан Боранбаевтың баяндамасы

Н. А. Боранбаевтың баяндамасы.

 

Құрметті Алматы маслихат депутаттары!

Алматы еліміздің ең ірі мегаполисі болып табылады және Қазақстанның ең маңызды тұрғын үй қорына ие

2012-2015 жылдар аралығында қалада пилоттық жаңарту бағдарламасы жүзеге асырылды. 2021 жылы 2025 жылға дейін есептелген қолданыстағы реноавция бағдарламасы бекітілді.

Екі реновация бағдарламасы аясында 181 ескі үйді бұзып, 1629 пәтерді көшіруге мүмкіндік туды.

Алдыңғы жылдары жүйелі тәсілдің болмауына, қаржыландырудың жеткіліксіздігіне байланысты, осы уақытқа дейін тұрғын үй қорының едәуір бөлігі тозығы жеткен тұрғын үй болып табылады. Мәселен, қалада әлі күнге дейін 1 366 тозығы жеткен сейсмикалық емес үйлер немесе 43 мыңнан астам азамат тұратын апатты 14 430 пәтер бар.

Бүгінгі таңда ескі үйлердің ең көп саны Түрксіб ауданында – 586, Бостандық ауданында – 246 және Жетісуда – 134. Алмалы – 122, Алатау – 102, Медеу – 75, Әуезов – 75 және Наурызбай-26.

 

Жаңа реновация бағдарламасының негізгі мақсаттары:

 

1) ескі үй тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету, оларға жаңа пәтерлер беру және оларды жайлы және қауіпсіз өмір сүру жағдайларымен қамтамасыз ету, эстетикалық сәулет және қала құрылысы келбетін қалыптастыру.

2) адам құрылымын және экономикалық жүйелерді қалыптастыру - қалада адамның өзін-өзі жеткілікті дамытуын қамтамасыз етуге қабілетті базалық функциялардың жиынтығын жасау. Олардың ішінде тіршілік ету ортасы, қоғамдастық және басқаруға қатысу, жұмыс орындары мен қалалық қызметтер, қоғамдық тауарлар бар.

 

Бағдарлама азаматтардың өмір сүруіне қолайлы жағдай жасау, тіршілік ортасы мен қоғамдық кеңістікті жаңарту, Алматыда авариялық тұрғын үй қорының өсуін болдырмау мақсатында әзірленді.

Бағдарлама тұрғын үй аумақтарын, әлеуметтік, инженерлік және көлік инфрақұрылымын дамытуды, сондай-ақ Бас жоспарға сәйкес қаланың эстетикалық сәулеттік келбетін қалыптастыруды көздейді.

          Алматы қаласында алдыңғы жөндеу бағдарламаларын табысты іске асыру үшін теріс әсер еткен барлық факторларды талдауды назарға ала отырып, 2023 жылдан бастап әкімдік бірқатар іс-шараларды жүзеге асырды.
         

Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің көмегімен «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңға «реноваиця» терминінің анықтамасы бойынша түзетулер енгізілді.
           

Бұрынғы реновациябағдарламалары заңнамалық деңгейде реттелмеген.

Реновация  учаскелеріне техникалық тапсырмалар себептерді талдаусыз қалыптасты. Процесс адам өмір салтын сапалы өзгертусіз «тұрғын үйден тұрғын үйге» айырбастаудың моно-функциясына айналды.

Кешенді зерттеу мен талдаусыз қала қаланың басымдықтарын дамытуға емес, жобаның рентабельділігіне мүдделі құрылыс салушыны жаңарту процесін тапсыруға мәжбүр болды.

Реновациядан жаңа құндылық пайда болған жоқ, өйткені жаңа экономикалық қызмет түрлері пайда болмады.
         

Мәселен, қолданыстағы бағдарламада жоқ жөндеу тетіктері, тұрғындармен және жұртшылықпен өзара қарым-қатынас, ескі тұрғын үй иелерінің кепілдіктері, сондай-ақ Алматы қаласының 2040 жылға дейінгі Бас жоспары жаңа реновация бағдарламасын әзірлеуге негіз болды.

 

Реновация нысандары 3 санатқа бөлінеді.

 

Бірінші санат-инвестициялық тартымсыз объектілер:

 

Екінші санат- инвестициялық тартымсыз объектілер:

3 - санат- инвестициялық тартымды объектілер:

 

Бағдарламаны іске асырудың негізгі шарты барлық меншік иелерінің «бөлме үшін бөлме» қағидаты бойынша пәтер беруге келісімінің болуы болып табылады. Жаңа реновация бағдарламасы тұрғындардың негізгі кепілдіктерін анықтайды және бекітеді.
         

         Бағдарламаның жекелеген бөлімінде халықтың хабардарлығын арттыру үшін шарттардың базалық талаптары көзделген: айырбастау шарты, меншікке беру шарты және сатып алу-сату шарты. Сонымен қатар, тұрғын емес үй-жайларды сатып алу шарттары түсіндірілді.

             

            Бағдарламада сондай-ақ ХӘОТ және МГН санатындағы тұрғындарды көшіру кезінде ұсынымдар көзделген. Бұл бірінші қабаттарға немесе лифттері бар үйлерге қоныс аудару, кедергісіз кіреберіс, пандустардың болуы және т. б.

Реновация бағдарламасын қаржыландыру мемлекеттік бюджет есебінен де, басқа да көздер арқылы да жүзеге асырылуы мүмкін.

Қазақстан Республикасының «Алматы қаласының ерекше мәртебесі туралы» заңына сәйкес Алматы қаласының әкімдігі реновация бағдарламасын «Алматының полицентрлік дамуы» бөлімі бойынша іске асыру үшін уәкілетті ұйымды («ПКС») анықтайды және жергілікті бюджет қаражаты есебінен қаржыландырады.

«ПКС» жергілікті бюджет қаражатын пайдалана отырып, көшіру қорын сатып алуға, реновация учаскелеріндегі апатты тұрғын үйлерді сатып алуға инвесторларға мақсатты қайтарымды пайыздық несиелер беруге, сондай-ақ реновация жобаларының жаңа тұрғын үйлер мен сыртқы инженерлік желілерін салуға пайдалана алады.

Бағдарлама әкімшісі («СПК «Алматы») реновация бағдарламасын жүзеге асыру үшін жеке инвестициялар тартады.

Жаңа бағдарламада қолданылатын шарттар мен механизмдер 676-дан кем емес тозығы жеткен үйлерді, соның ішінде тектоникалық жарықшақтарда орналасқан 71 үйді сүруге мүмкіндік береді. Бұл 2030 жылға дейін апатты және тозығы жеткен тұрғын үйлердің шамамен 7500 меншік иесін жаңа жайлы пәтерлерге көшіруге мүмкіндік береді.

2024 жылы көшіру қорын қалыптастыру үшін 1110 пәтерді сатып алуға бюджет есебінен 30 млрд теңге қаржыландырылды.

2026 жылдан бастап бұл қаражаттар инвестициялық тартымды учаскелердегі (3-санат бойынша) «ПКС» салымдарын ескере отырып, реновация бағдарламасына қайта инвестицияланатын болады.

Реновация объектілерінің орнында жаңа ғимараттар мен құрылыстарды салу Бас жоспарға сәйкес, қаланың тығыздығы, әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылымға қолжетімділігі және қаланың мүддесіне сәйкес басқа да талаптарды ескере отырып жүзеге асырылатын болады.

 

Назарларыңызға рахмет! Қолдауларыңызды сұраймын!