Алматы қаласының қаржы нарығындағы жағдай туралы

1. Инфляция

 2023 жылғы 1 қаңтарда Алматы қаласы бойынша статистика департаментінің ресми деректері бойынша инфляция 20,1% деңгейінде қалыптасты (2022 жылғы 1 қаңтарда – 8,2%). Инфляция құрылымында азық – түлік тауарларына бағалар – 24,2%, азық-түлік емес тауарларға-18,2%, ақылы қызметтерге-16,2% өсті.

Алматы қ. бойынша тұтыну бағаларының индексі

(желтоқсан өткен жылдың желтоқсанына пайызбен)

2. Валюталық нарық

2023 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша қаланың қолма - қол шетел валютасы нарығында 443 айырбастау пункті жұмыс істеді, оның ішінде: банктердің айырбастау пункттері - 280, қолма - қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүргізуге ҚР Ұлттық Банкінің лицензиясы бар уәкілетті ұйымдар-150, "Қазпошта" АҚ-13.

2021 жылғы 4 тоқсанмен салыстырғанда айырбастау пункттерінің саны 445-тен 443-ке дейін 0,4% - ға, банктердің айырбастау пункттерінің саны 293-тен 280-ге дейін 4,4% - ға, "Қазпошта" АҚ айырбастау пункттерінің саны 14-тен 13-ке дейін 8,7% - ға қысқарды.

2022 жылы теңгенің АҚШ долларына нарықтық бағамы 434,44 – 490,96 теңге, еуро 459,85 – 551,60 теңге, ресей рублі 5,42 – 7,79 теңге аралығында болды.

2022 жылғы 1 тоқсандағы айырбастау операцияларының көлемі 2021 жылмен салыстырғанда валютаны мынадай сатып алу мен сатуды көрсетті:

АҚШ доллары - 87,8% және 101,2% құрады және 2 276,3 млн. долларды және тиісінше 3 856,6 млн. долларды құрады;

ресей рублі-2,2 есеге және 123,2% өсті және 17 029,1 млн. рубль және тиісінше 19 849,5 млн. рубльді құрады;

еуро-138,1% және 115,3% және 227,8 млн.еуро және тиісінше 434,4 млн. еуроны құрады.

 

3. Депозит нарығы

2023 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасының банк секторын 21 екінші деңгейдегі банк құрады, оның 19-ы Алматы қаласында.

Резиденттердің екінші деңгейдегі банктердегі депозиттерінің көлемі 2022 жылдың аяғында 2021 жылмен салыстырғанда 20,8%-ға ұлғайды, 8 220,7 млрд.теңгені құрады. Заңды тұлғалардың депозиттері 4,3%-ға 1 978,0 млрд.теңгеге дейін, жеке тұлғалардың депозиттері 27,1%-ға 6 242,7 млрд. теңгеге дейін өсті.

Ұлттық валютадағы депозиттердің көлемі тиісінше 36,1%-ға, шетел валютасында 2,0%-ға ұлғайды. Шетел валютасындағы депозиттердің үлес салмағы 45,0%-дан 38,0%-ға азайды.

Заңды тұлғалардың ұлттық валютадағы депозиттері 19,2%-ға 1 481,5 млрд. теңгеге дейін өсті, шетел валютадағы 23,9%-ға  496,5 млн. теңгеге дейін төмендеді (заңды тұлғалар депозиттерінің жалпы көлемінің 25,1%).

 Жеке тұлғалардың теңгедегі депозиттері 44,5%-ға 3 613,2 млрд.теңгеге дейін,  шетел валютасында 9,1%-ға 2 629,5 млрд. теңгеге дейін ұлғайды (жеке тұлғалар депозиттерінің жалпы көлемінің 42,1%).

 

4. Кредит нарығы

Банктердің Алматы қ. экономикасын кредиттеу көлемі 2022 жылдың аяғында 9 986,5 млрд. теңгені құрады, ол алдыңғы кезеңмен салыстырғанда 22,4%-ға көбірек. Заңды тұлғаларға берілген кредиттер көлемі 17,8%-ға ұлғайды және 6 026,8 млрд.теңгені құрады, жеке тұлғаларға берілгендер 30,1%-ға  3 959,6 млрд. теңгеге дейін ұлғайды.

2021-2022 жылдардағы кредит беру көлемінің өзгеруі (млрд. теңге)

Ұлттық валютадағы кредиттер көлемі 27,4%-ға 8 577,0 млрд.теңгеге дейін ұлғайды. Олардың құрылымында заңды тұлғаларға берілген кредиттер 24,8%–ға өсті және 4 622,2 млрд.теңгені, жеке тұлғаларға – 30,5% немесе 3 954,8 млрд. теңгені құрады.

Шетел валютасындағы кредиттер көлемі 1,2%-ға 1 409,5 млрд.теңгеге дейін төмендеді. Бұл ретте заңды тұлғаларға берілетін кредиттер 0,5%-ға, жеке тұлғаларға берілетін кредиттер – 66,9%-ға қысқарды.

Ұзақ мерзімді кредиттер көлемі 12,9%-ға 7 540,8 млрд.теңгеге дейін өсті, қысқа мерзімді кредиттер 65,4%-ға 2 445,6 млрд. теңгеге дейін ұлғайды.

 Шағын кәсіпкерлік субъектілерін кредиттеу 25,5%-ға 2 387,5 млрд.теңгеге дейін өсті (экономикаға кредиттердің жалпы көлемінің 23,9%).

1 жылға дейінгі мерзіммен теңгемен берілген кредиттер бойынша мөлшерлемелер 11,9%-дан 18,5%-ға дейін, 1 жылдан астам мерзіммен 16,0%-дан 18,2%-ға дейін ұлғайғанын көрсетті.

Кредит берудің салалық құрылымы кезең ішінде сауда мен өнеркәсіптегі басым бағыттарды сақтап қалды: қысқа мерзімді кредиттер бойынша 36,5% және 11,1%, ұзақ мерзімді кредиттер бойынша 2,4% және 3,2%.

"7-20-25" бағдарламасын іске асыру шеңберінде 2022 жылы Алматы қ. банктері жалпы сомасы 1 802,0 млрд.теңгеге ипотекалық кредиттер алуға 114 948 өтінім қабылданды, оның ішінде 427,4 млрд. теңге сомаға 26 888 өтінім мақұлданды. Мақұлданған өтінімдер бойынша 198,0 млрд.теңге сомасына 12 959 қарыз берілді.