Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау объектісінің толық атауы: «Алматы қаласының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - Басқарма).
Ішкі талдау жүргізу негізі: басқарма басшысының 2023 жылғы 17 сәуірдегі № 24 бұйрығы.
Ішкі талдау жүргізу кезеңі: 2023 жылғы 17 сәуірден 17 мамырға дейін. Ішкі талдау объектісі қызметінің талданатын кезеңі: 2023 жылғы I тоқсан.
Талдау келесі бағыттар бойынша жүргізілді:
1) персоналды басқару, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдарды айқындау;
2) мүдделер қақтығысын реттеу;
3) мемлекеттік қызмет көрсету;
4) рұқсат беру функцияларын іске асыру.
Талдау көздері ретінде Басқарманың қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілер (заңдар, Ереже, бұйрықтар, ережелер және өзге де НҚА); басқарманың ішкі құжаттары, еркін қол жетімді материалдар мен құжаттар пайдаланылды.
Персоналды басқару, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдарды айқындау.
Орталықсыздандыру рәсімін жүргізуге байланысты басқарманың кейбір функциялары, сондай-ақ аудандық бөлімдердің штаты аудан әкімдерінің аппараттарына берілді. 2023 жылғы 31 наурызға дейін 170 бірлік, нақты саны 154 бірлік, бос орын – 16 бірлік, оның ішінде уақытша -8 бірлік.
2023 жылғы 1 сәуірден бастап басқарма қызметкерлерінің штат саны 82 бірлікті, нақты саны 69 бірлікті, бос орын – 13 бірлікті, оның ішінде уақытша - 8 бірлікті құрайды.
Талдау барысында теріс себептермен жұмыстан шығарылған қызметкерлер, сондай-ақ қылмыстық/сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасағаны үшін сотталғандар анықталған жоқ.
Қызметкерлердің қызметіне нұқсан келтіретін сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар және/немесе тәртіптік теріс қылықтар жасау фактілері орнатылмаған.
ҚР Үкіметінің 2018 жылғы 15 наурыздағы № 125 қаулысымен бекітілген мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру қағидалары талаптарының бұзылуы анықталған жоқ.
Жақын туыстарының, жұбайлары мен жекжаттарының бірлескен қызметі, сондай-ақ лауазымды адамдар үшін заңнамада белгіленген қабылданған сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдардың бұзылуы анықталған жоқ.
Мүдделер қақтығысын реттеу.
Қызметкерлердің лауазымдық нұсқаулықтарын талдау нәтижесінде мыналар анықталды. Басқарма басшысы орынбасарының Д-О-2, № 01-2 лауазымдық нұсқаулығының (бұдан әрі - Лауазымдық нұсқаулық) 3.3-тармағына сәйкес., басшының орынбасары әлеуметтік жобаларды іске асыру бөлімінің (бұрын – әлеуметтік жауапкершілік бөлімі), заң бөлімінің, бюджеттік бағдарламаларды жоспарлау және қаржыландыру бөлімінің, Мемлекеттік сатып алу бөлімінің, «Алматы қаласының белсенді ұзақ өмір сүру орталығы» КММ жұмысына жетекшілік етеді және бақылауды жүзеге асырады.
Сонымен қатар, 3.5-тармаққа сәйкес. Басшының орынбасары белгіленген құзырет шеңберінде әлеуметтік жобаларды іске асыру, үкіметтік емес ұйымдармен әріптестікті дамыту жөніндегі жұмысты үйлестіреді.
«Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс, стратегиялық әріптестікті іске асыруға мемлекеттік тапсырыс, Қазақстан Республикасының үкіметтік емес ұйымдары үшін гранттар мен сыйлықақылар туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мемлекеттік сатып алу рәсімін өткізу процесінде әлеуметтік жобаларды іске асыру бөлімі техникалық ерекшелікті келісуден өтуі, сондай-ақ заң бөлімінде, мемлекеттік сатып алу бөлімінде және қаржы бөлімінде бюджетті келісуден өтуі қажет, олар өз кезегінде басшының орынбасары Д-О-2, № 01-2 тікелей бағынады. Бұл жағдай мүдделер қақтығысына әкелуі мүмкін.
Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 4 желтоқсандағы Заңының «Мемлекеттік сатып алу туралы» 6-бабының талаптарына қатаң сәйкес өткізілетін Мемлекеттік сатып алу рәсіміне талдау жасалды, конкурстық не аукциондық комиссия мемлекеттік сатып алуды өткізу рәсімдерін орындау кезінде тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді әлеуетті өнім берушілердің үлестестігін анықтау бойынша жұмыс жүргізеді.
Мүдделер қақтығысы, қызметкерлердің жеке мүдделері арасындағы қайшылықтар, онда жеке мүдделер олардың лауазымдық өкілеттіктерін тиісінше орындамауына әкелуі мүмкін жағдайлар анықталған жоқ.
Ұсынылды: Әлеуметтік жобаларды іске асыру бөлімін басқарма басшысының басқа орынбасарының жетекшілігіне беру мүмкіндігін қарастыру.
Мемлекеттік қызмет көрсету.
2023 жылдың талданып отырған кезеңінде 92 886 Мемлекеттік қызмет көрсетілді, оның 19 914-і (21,44 %) Мемлекеттік орган арқылы, 16 765-і (18,05%) «Азаматтарға арналған үкімет» МК арқылы және 56 207-сі (60,51%) «электрондық үкіметтің» веб-порталы арқылы көрсетілді.
Есепті кезеңде мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартудың 6 777 жағдайы тіркелген. Барлық бас тартулар негізді болды, яғни құжаттар толық емес көлемде ұсынылды, сондай-ақ қолданыстағы нормативтік құжаттарға сәйкес көрсетілетін қызметті алушылардың тиісті мемлекеттік қызметті алуға құқығы жоқ.
«Мемлекеттік аппараттың қызметін бюрократиядан арылту жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 13 сәуірдегі № 872 Жарлығын орындау мақсатында Алматы қаласында орталықсыздандыру рәсімі жүргізілді, оған Басқарманың жекелеген функцияларын іске асыру 2023 жылғы 1 сәуірінен бастап аудандық әкімдер аппараттарына орындауға берілді.
Берілген функциялар:
1) төлемдерді жүзеге асыру түрінде әлеуметтік қолдау көрсету (төлемдердің 15 түрі);
2) мүгедектігі бар адамдарды оңалту құралдарымен және оңалту қызметтерімен қамтамасыз ету (қаражаттың 70 түрі, қызметтердің 3 түрі);
3) әлеуметтік жобаларды іске асыру: Ten Qogam, «Бақытты отбасы» орталықтары, дәстүрлі қолөнер орталығы, белсенді ұзақ өмір сүру орталығы, «Шыңға өрлеу»;
4) үйде әлеуметтік көмек көрсету (әлеуметтік қызметкерлер);
5) зейнеткерлік жастағы адамдарға санаторий-курорттық емдеу қызметі;
6) көп балалы аналарға марапаттауға «Алтын алқа», «Күміс алқа» құжаттарды қабылдау;
7) еңбекші көшіп келушілерге рұқсат беру (ұзарту).
Жоғарыда айтылғандарға байланысты кейбір нормативтік құқықтық актілерге тиісті өзгерістер енгізу қажет.
1) V сайланған Алматы қаласы мәслихатының кезектен тыс XXVII сессиясының «Алматы қаласындағы тұрғын үй көмегінің мөлшерін анықтау және көрсету Ережесін бекіту туралы» 2014 жылғы 2 маусымдағы № 232 шешімінің кіріспесі Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 24 сәуірдегі № 226 «Тұрғын үй көмегін алуға үміткер отбасының (Қазақстан Республикасы азаматының) жиынтық табысын есептеу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен толықтырылсын, бұдан басқа, тұрғын үй көмегін көрсетуді жүзеге асыратын Алматы қаласы аудандары әкімінің аппараттарын уәкілетті орган деп айқындау қажет.
2) Алматы қаласы мәслихатының 2020 жылғы 12 қазандағы № 488 «Ленинград қаласындағы қоршау кезеңінде қаланың кәсіпорындарында, мекемелері мен ұйымдарында жұмыс істеген және «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен немесе «Қоршаудағы Ленинградтың тұрғыны» белгісімен наградталған Алматы қаласында тұратын азаматтарға Санкт-Петербург қаласына баруға кететін шығындарды өтеуге арналған әлеуметтік көмек туралы» шешімінің 3-тармағында құжаттарды ұсыну бөлігінде уәкілетті органның анықтамасына өзгеріс енгізу қажет.
3) «Қазақстан Республикасында мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына енгізілген өзгерістерге сәйкес, V сайланған Алматы қаласы мәслихатының ХХІІІ сессиясының 2013 жылғы 19 желтоқсандағы № 196 «Мүгедектер қатарындағы кемтар балаларды жеке оқу жоспары бойынша үйде оқытуға жұмсаған шығындарды өндіріп алу туралы» шешімінің 1-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Мүгедектігі бар балалар қатарындағы кемтар балаларды үйде оқытуға жұмсалған шығындарды өтеуге әлеуметтік көмек Жеке оқу жоспары бойынша тоқсан сайын 12 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айқындалсын».
Сондай-ақ уәкілетті органның анықтамасына өзгерістер енгізілсін.
4) Алматы қаласы мәслихатының 2015 жылғы 23 шілдедегі № 347 «Алматы қаласында әлеуметтік көмек көрсетудің, оның мөлшерлерін белгілеудің және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесін айқындаудың қағидаларын бекіту туралы» шешіміне «Қазақстан Республикасында мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына енгізілген өзгерістерге сәйкес, бүкіл мәтін бойынша «мүгедек», «мүгедек балалар», «мүгедектер» деген сөздер «Мүгедектігі бар адам», «Мүгедектігі бар балалар» және «Мүгедектігі бар адамдар» деген сөздермен ауыстырылсын, Алматы қаласы аудандары әкімдерінің аппараттары уәкілетті орган болып белгіленсін, әлеуметтік көмек көрсетуді жүзеге асыратындар. Әлеуметтік көмек көрсетуді жүзеге асыратын Алматы қаласы аудандары әкімдерінің аппараттары уәкілетті орган болып белгіленсін.
Қағидалардың 12-1-тармағының 7) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
«7) Республика күні-25 қазан».
Ұсынылады: Келесідей құқықтық актілерге қызмет көрсету жөніндегі уәкілетті органды сәйкестікке келтіру бөлігінде тиісті өзгерістер енгізу қажет:
Рұқсат беру функцияларын іске асыру.
Басқарма «Жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру және ұзарту» мемлекеттік қызметін көрсетуді жүзеге асырады. Қызмет толықтай автоматтандырылған. 2023 жылдың өткен кезеңінде «электрондық үкімет» порталы арқылы 266 қызмет көрсетілді.
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2016 жылғы 27 маусымдағы №55 бұйрығымен бекітілген Жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру және (немесе) ұзарту, сондай-ақ корпоративішілік ауыстыруды жүзеге асыру қағидалары мен шарттарының 8-тармағына сәйкес, жергілікті атқарушы орган жергілікті атқарушы орган құратын шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру жөніндегі комиссияның ұсынымдары негізінде шешім қабылдайды.
Алайда, комиссияның шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру жөніндегі шешімі «ұсынымдық сипатта» ғана болады, комиссияның жауапкершілігі көзделмеген. Яғни, қабылданған шешім үшін комиссия заңды түрде жауап бермейді.
Жоғарыда айтылған фактілерге байланысты Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне шетелдік жұмыс күшін тарту жөніндегі комиссия мүшелерінің жауапкершілігін айқындау туралы ұсыныс енгізу ұсынылды. Басқарма Министрліктің атына бірнеше рет хат жолдады, алайда бүгінгі күні Нормативтік құқықтық актіге тиісті өзгерістер енгізілген жоқ.
Ұсынылады: Министрлікке шетелдік жұмыс күшін тарту жөніндегі комиссия мүшелерінің жауапкершілігін айқындау туралы ұсынысты қайта енгізу ұсынылады.
Қорытынды анықтамаға қол қойылғаннан кейін 10 жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде бірлескен жұмыс барысында анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою және жұмыс тобының ұсынымдарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлесін және бекітсін.
Басшы Н. Тоғызбаева
Енгізеді:
Алматы қаласы Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі жұмыс тобы:
Басшының орынбасары А. Мұқажанова
(жұмыс тобының басшысы)
Жұмыс тобының мүшелері:
Заң бөлімінің басшысы Ж. Галиев
Кадрлық жұмыс және құжаттық қамсыздандыру
бөлімінің басшысы Д. Абибуллаева
Миграциялық жүйелер
бөлімінің басшысы М. Маринов
Мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді
және ақпараттық технологияларды
үйлестіру бөлімінің басшысы А. Сапарханов
Мемлекеттік сатып алулар бөлімінің басшысы А. Ермұхаметова
Заң бөлімінің бас маманы К. Кунапиева
(жұмыс тобының хатшысы)