Вакцинациямен басқарылатын жұқпалы аурулардың алдын алу

Вакцинациямен басқарылатын жұқпалы аурулар — вакцина көмегімен таралуын едәуір азайтуға немесе жоюға болатын инфекциялар. Оларға қызылша, қызамық, көкжөтел, дифтерия, сіреспе, полиомиелит, В гепатиті, туберкулездің кейбір түрлері және басқа да аурулар жатады.

                     

 

Алдын алудың негізгі шаралары

• Жоспарлы вакцинация — аурудың алдын алудың ең тиімді әдісі. Вакциналар иммундық жүйені инфекция қоздырғышын тануға және оған қарсы қорғаныс қалыптастыруға үйретеді.
• Ұлттық егу күнтізбесін сақтау — вакциналарды белгіленген жас кезеңдерінде және қажетті аралықтарды сақтап алу маңызды.
• Ревакцинация — кейбір инфекцияларға қарсы иммунитетті ұзақ сақтау үшін белгілі уақыттан кейін қайталап егу жүргізіледі.
• Ұжымдық иммунитетті қалыптастыру — халықтың басым бөлігі вакцина алған кезде инфекцияның таралуы тежеледі. Бұл вакцина ала алмайтын адамдарды да жанама түрде қорғайды.
• Науқастарды ерте анықтау және оқшаулау — жұқпалы ауру анықталған жағдайда оның басқа адамдарға берілуін шектеу қажет.
• Санитариялық-гигиеналық шаралар — қолды жуу, бөлмені желдету, қауіпсіз су мен тағамды пайдалану сияқты шаралар вакцинацияны толықтырады.
• Вакцинация туралы дұрыс ақпараттандыру — жалған ақпараттың алдын алып, вакциналардың пайдасы мен ықтимал реакциялары туралы медицина мамандарынан сенімді ақпарат алу маңызды.

Вакцинациядан бас тартқан немесе екпе алмаған жағдайда

Вакцинациядан өтпеген адамда белгілі бір жұқпалы ауруларға қарсы арнайы иммунитет қалыптаспайды. Соның салдарынан ол инфекция қоздырғышымен байланысқан кезде ауруды жұқтыру қаупі жоғары болады. Сонымен қатар аурудың ауыр түрде өтуі, асқынулардың дамуы және инфекцияның айналасындағы адамдарға таралу ықтималдығы артады. Егер адам вакцинацияны уақытында алмаған болса, оны міндетті түрде медициналық ұйымға жүгініп, жасына және бұрын алған екпелеріне сәйкес толықтырушы вакцинациядан (қуып жету иммундауынан) өткізу қажет. Вакцинациядан кейінгі әрі қарайғы егу мерзімдерін медицина қызметкері анықтайды.

           Егер вакцинацияланбаған адам жұқпалы аурумен ауырған науқаспен байланыста болса, медициналық мекемеге дереу хабарласуы керек. Инфекцияның түріне және эпидемиологиялық жағдайға байланысты шұғыл вакцинация, медициналық бақылау немесе басқа да профилактикалық шаралар жүргізілуі мүмкін.

ҚР Ұлттық егу күнтізбесіне сәйкес вакцинация:

Туғаннан кейінгі алғашқы 1–4 күнде — туберкулезге (БЦЖ) және В вирустық гепатитіне қарсы.

2 айда — В гепатиті, полиомиелит, көкжөтел, дифтерия, сіреспе, b типті гемофильді инфекция және пневмококк инфекциясына қарсы.

3 айда — полиомиелитке, көкжөтелге, дифтерияға, сіреспеге және b типті гемофильді инфекцияға қарсы.

4 айда — В гепатиті, полиомиелит, көкжөтел, дифтерия, сіреспе, b типті гемофильді инфекция және пневмококк инфекциясына қарсы.

12–15 айда — полиомиелитке, пневмококк инфекциясына және қызылша, қызамық, паротитке қарсы.

18 айда — полиомиелитке, көкжөтелге, дифтерияға, сіреспеге және b типті гемофильді инфекцияға қарсы.

2 және 2,5 жаста — А вирустық гепатитіне қарсы.

6 жаста (1-сыныпта) — көкжөтел, дифтерия және сіреспеге, сондай-ақ қызылша, қызамық, паротитке қарсы.

11 жаста және 11,5 жастағы қыз балаларға — адам папилломавирусы (АПВ) инфекциясына қарсы.

16 жастан бастап әр 10 жыл сайын — дифтерия мен сіреспеге қарсы ревакцинация жүргізіледі. 

Екпе алдында медицина қызметкері адамды қарап-тексереді, вакцинацияның пайдасы, ықтимал жағымсыз реакциялары және екпеден бас тартудың салдары туралы ақпарат береді. Медициналық қарсы көрсетілімдер болған жағдайда вакцинация мәселесін дәрігер жеке бағалайды. 

 

 Қысқаша қорытынды: ҚР егу күнтізбесіне сәйкес екпелерді уақытында алу — вакцинамен басқарылатын жұқпалы аурулардың алдын алудың негізгі және тиімді шарасы. Ал екпе мерзімі өтіп кеткен жағдайда, медициналық ұйымға жүгініп, жеке толықтырушы вакцинация жоспарын анықтау қажет.

 

 

 

                                                                                                

                                                                                                     Әуезов ауданы СЭББ

                                                                                                     эпидемиологиялық бақылау

                                                                                                     бөлімінің бас маманы

                                                                                                     Абжалил Г.М