2020 жылы аудан бюджеті 11 748 370мың теңгені құрады, игерілген бюджет қаражаты - 11 703 575 мың теңге. Игерілмеген қаражат қалдығы-44 794 мың теңге, жыл қорытындысы бойынша бюджет кірісіне аударылды. Бюджет қаражатын игеру 99,6% - ды құрады.
Мемлекеттік бюджетке 517,2 млрд. теңге сомасында салықтық түсімдер қамтамасыз етілді, болжам бойынша 503,2 млрд. теңге мөлшерінде, орындалуы 103% немесе 13,9 млрд. теңгеге артық. Өткен жылмен салыстырғанда өсу қарқыны 122% - ды құрады немесе 94,1 млрд.теңгеге артық.
Республикалық бюджетке 379,1 млрд. теңге сомасында салық түсімдері қамтамасыз етілді, болжам бойынша 377,6 млрд.теңге мөлшерінде, орындалуы 100% немесе 1,4 млрд. теңгеге артық болды. Өткен жылмен салыстырғанда өсу қарқыны 117% - ды құрады немесе 54,9 млрд.теңгеге артық.
Жергілікті бюджетке 138,1 млрд.теңге сомасында салық түсімдері қамтамасыз етілді, болжам бойынша 125,5 млрд. теңге, орындалуы 110% немесе 12,5 млрд. теңгеге артық. Өткен жылмен салыстырғанда өсу қарқыны 140% - ды құрады немесе 39,1 млрд.теңгеге артық.
2020 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында ауданда 30 979 кәсіпорын тіркелген (ауданның үлесі - 24,4%), оның ішінде жұмыс істеп тұрғандары – 19 266 (ауданның үлесі-23,6%), ШОБ тіркелген – 28 835 (ауданның үлесі 24,4%), жұмыс істеп тұрғандары-17 995 (ауданның үлесі 23,4%) (2019 ж: тіркелген - 28 458, жұмыс істеген – 16 602).
Негізгі капиталға инвестициялар
Дамыған қаржы секторы – ауданның экономикалық өсуі мен дамуының кепілі болып табылады. 2020 жылы аудан кәсіпорындары негізгі капиталға 117 млрд.теңге немесе 92,6% инвестициялады. (өткен жылдың ұқсас кезеңі 102,9 млрд. теңге).
Өнеркәсіп кәсіпорындарымен 171,1 млрд. теңге сомасына өнім өндірілді немесе 105,2% (өткен жылдың ұқсас кезеңі 159 млрд.теңге).
Тауар айналымының жалпы көлемі 2,7 трлн.тг (өткен жылдың ұқсас кезеңі 3,4 трлн.теңге),бөлшек тауар айналымы 667,5 млрд. теңгені құрады немесе 83,5% (өткен жылдың ұқсас кезеңі– 770,1 млрд.тг.), көтерме сауда айналымы 2 трлн.теңге немесе 75,5% (өткен жылдың ұқсас кезеңі – 2,6 трлн.тг.)
2020 жылы белгіленген 4100 жоспардан 4859 жұмыс орны құрылды, орындалуы 118,5% құрады.
2020 жылы "Бизнестің жол картасы – 2025" бағдарламасы бойынша жалпы сомасы 8,9 млрд.теңгеге 89 жоба қатысады.
Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған "Еңбек" бағдарламасымен146,4 млн.теңгеге 10 жоба қаржыландырылды.
Көлік бойынша
Бүгінгі күні Алмалы ауданына 73 бағыт бойынша (1138 бірлік жылжымалы құрам) қызмет көрсетілеі, орташа аралық 8-9 минут.
2020 жылы № 133, 208, 101, 228 жаңа маршруттар іске қосылды.
Базарлар
Ауданаумағындабарлығы 6 базар орналасқан:
- 2 базар қайта жаңғыртылған (Тастақ, Жұлдыз);
-2 базардақайта жаңғырту бойынша жұмыстар жүргізуде ("Кәрім" базары - аяқталу мерзімі 2021 жылғы наурыз), "Барыс-IV" базары (қайта жаңғыртуды аяқтау мерзімі - 2023 жыл);
- 2 базар 2021 жылы қайта жаңғыртуды бастауды жоспарлауда (Тұлпар, Береке).
2020 жылы заманауи стандарттарға сәйкес келетін және тұрғындардың қажеттіліктерін қамтамасыз 2,9 млрд.теңге сомасына 130 жұмыс орнымен 6 нысан ашылды.
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бағасының негізсіз өсуіне жол бермеу мақсатында апта сайын Қарасай ауданының ауыл шаруашылығы өндірушілерінің жәрмеңкесі Масанчи көшесінде (Әйтеке би және Гоголь көшелерінің арасында) ұйымдастырылды. Жәрмеңкеге Алматы облысының (Қарасайауданы) 90-нан астамшаруақожалығықатысуда.Өткен кезеңде жәрмеңкедегі бағалар тұрақты болды, орташа нарықтық бағадан 15% -ға төмен. Тұрғындарды қамту 35% құрайды. 2020 жылы жәрмеңкедегі барлық өнімдер бойынша тауар айналымы-166,1 млн.теңгені құрады.
Тұрғын үйлерді іске қосу.
Аудан аумағында барлығы 50 нысанда ҚМЖ жүргізілуде. Оның 10-ы әлеуметтік нысан, 29-ы сауда, қызмет көрсету нысандары, 11 КТҮК.
2020 жылы барлығы 213 137 м2 тұрғын үй пайдалануға берілді.
Ауданның санитариясын қамтамасыз ету
2020 жылы барлығы 37 жергілікті сенбілік өткізіліп, 175 м3 қоқыс шығарылды.
Жайлы ортаны дамыту
Жайлы ортаны дамыту аясында 4 көше, 3 алаң,3 жасыл аймақты қайта жаңғырту,3 балабақша,5 көше ағымдағы жөндеу,санитарлық-гигиеналық жәшіктерді орнату, көп пәтерлі үйлердің 68 қасбетін жөндеу, 160 аула аумағын күрделі жөндеу, 238 аула аумағын ағымдағы жөндеу, әскери комиссариат ғимаратын күрделі жөндеу, халықтың мұқтаж топтары үшін 6 жерасты өткелдерінде көтергіш механизмдерді орнату жұмыстар жүргізілді.
Арық желілерін қайта жаңғырту.
Жауын-шашын кезінде су басуды болдырмау мақсатында "ЖҚЖК 2020" жобасы шеңберінде 0,7 км арық желілерін қайта жаңғырту және 21 өткелді тесу бойынша жұмыстар жүргізілді. Райымбек даңғылы Механическая көшесінің қиылысындағы учаскені су басу мәселесі шешімін тапты.Сондай-ақ, Жасыл экономика басқармасымен бірлесіп, арық желілерін қайта құрудың 33,9 км.ЖСҚ әзірлеу бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Көшелерді орташа жөндеу
Ағымдағы жылы жалпы ұзындығы 14,79 км. 19 мекенжай бойынша көшелерге орташа жөндеу жүргізілді.
Жаяу жүргінші жолағының орташа жөнделуі.
Жаяу жүргінші жолағының орташа жөндеу шеңберінде 8 км тротуарларды жайластыру бойынша жұмыстар жүргізілді (оның ішінде 3,4 км. қайта жаңғырту және 4,6 км. жаңа құрылыс);
Бағдаршам нысандарын салу
Жол қозғалысына қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында Алматы қаласының қалалық мобильділік басқармасымен8 бағдаршам нысанын салу бойынша жұмыстар жүргізілді.
Санитарлық кесу, ағаштарды құлату және көгалдандыру
2020 жылы жасыл желектерді күтіп ұстау шеңберінде санитарлық кесу-5810 дана, қалыптап кесу-2 440 дана, апатты ағаштарды құлату - 225 дана, 4 758 дана ағаш отырғызу жұмыстары жүргізілді.
Жарықтандыру
Ішкі аулалар мен көшелердің жарығы құқықтық тәртіп бұзушылықтың алдын алуда аса маңызды роль атқарады. Ауданымызда 15 296 көше жарық нүктелері бар, оның ішінде 2020 жылы жарықандырылмаған 4 аумақ қала жарығына косылып, 6 көшенің жарығы ЛЭД жарық нүктелері мен жаңартылды. (Мәметова, Нұрлыжол, Амангелді, Мұқанов, Байзақов, Төле би көшесі Розыбакиев көшесінің қиылысы)
2021 жылға жоспар:
2021 жылы 3 көшені жаңғырту (Желтоқсан, Наурызбай батыр, Розыбакиев) 84 жарықтандырылмаған және ішінара жарықтандырылған учаскелерді жарықтандыру жосапарлануда.
Қазіргі уақытта 46 көшеге, магистральдық көше, аудандық көшелердің тротуарларын жарықтандыру бойынша, жалпы жарық нүктелері 5722 дана Энерготиімділік және инфроқұрылымдық даму басқармасына өтінім берілді.
Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі аясында жүргізілген жұмыстар:
Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі шеңберінде барлығы 131,7 млн.теңгеден астам сомаға жұмыстар жүргізілді.
1) 2 үйдің құрылысы (Тастақ ы / а., Индустриальная көшесі – 21 млн.тг.)
2) 14 балаларжәне 9 спорт алаңдарын салу (95,3 млн.теңге)
3) Гагарин көшесі Бөгенбай батыр көшелерініңқиылысындамодульдідәретхананыорнату (3 млн. тг.).
4) Бокс алаңының құрылысына – 6 млн.тг.
5) 14 үйге жалпы сомасы 3 000 000 теңгеге газдандыру жұмыстары жүргізілді
6) Шәріпов көшесіндегі 118 және 120 екі жатақханаға тұрғындар үшін жалпы сомасы 3 400 000 теңгеге құрайтын 234 дана жаңа есептегіш құралдары орнатылды.
Тұрғын үй қорын және коммуналдық шаруашылықты жақсарту бойынша атқарылған жұмыстар
«Нұрлы жер» бағдарламасы шеңберінде («Өңірлерді дамыту-2020» бағдарламасы) 2020 жылы8 тұрғын үйдің сегменттеріне күрделі жөндеу жүргізілді, 53 көппәтерлі тұрғын үйлерде жарамдылық мерзімі өткен 122 лифт ауыстырылды.
"Жұмыспен қамту жол картасы" бағдарламасы бойынша 68 КПТҮ қасбеттеріне ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілді.
ТЖБ және КПТҮ газдандыру:
2020 жылы аз қамтылғандар санатына жататын 14 отбасының үйіне ішкі газ желілері, ішкі жылу жүйелері және қазандықтар орнатылды. Көшедегі газ құбырлары 3495 ТЖБ – ға жеткізілді, оның ішінде 403 ТЖБ орталық жылуға, 2970 ТЖБорталық газға қосылды.
Кондоминиум басқару органдары
Ауданда 1395 көппәтерлі тұрғын үйге қызмет көрсететін 206 тұрғын үйлерді басқару органдары бар.
2020 жылы басқару органдарының жеке қаражаты есебінен 1001 тұрғын үйге 125 322 428 теңге сомасында жөндеу жұмыстары жүргізілді.
ТПИК күшімен тұрғын үйлердегі есірткіні жарнамалайтын 180-нен астам жазулар боялды.
ҚЖМ-на дайындық
2020 жылы 1393 тұрғын үй, 33 білім беру нысандары, 31 балабақша, 26 денсаулық сақтау мекемесіне2020 - 2021 жылдарға жылыту кезеңіне дайындық бойынша жұмыстар жүргізілді.
Инженерлік желілерді қайта құру.
Келесі жұмыстар жүргізілді:
- Желтоқсан көшесіҚабанбай батыр көшесінің қиылысында 100метр су құбырының құрылысы бойынша (ұзындығы-344 км);
- 278 м құрылыс (Аренский к-сі) және 657 м қайта жаңарту (Мұратбаев, Чайковский, Қабанбай батыр к-сі, 314) кәріз (барлығы ұзындығы-236 км);
- жүктемені төмендету үшін 75 000 м электр кабельдерін қайта құру бойынша (Бадимус Строй, Кристал ММС)
- Байтұрсынов көшесі Абай даңғылы қиылысы мекен-жайындағы үйлердің 6 кабельдік жәшіктеріне күрделі жөндеу жүргізілді:
-қолданыстағы тралейбус желісінің байланыс – кабельдік желілерін қайта құру (Байтұрсынов көшесі, Әуезов көшесі, Масанчи көшесі, Манас көшесі, Әйтеке би көшесі, Мақатаев көшесі, Сейфуллин даңғылы бойынша) ұзындығы-6 820 м.
Заңсыз көлікжайлар мен жанама құрылыстарды бұзу.
2020 жылдың құқық беретін құжаттары жоқ 253 көлікжай және 57 шаруашылық жанама құрылыстар, ұзындығы 252 метрді құрайтын заңсыз орнатылған қоршаулар, аула аумағындағы автотұрақтарға заңсыз орнатылған 56 қапсырмалар, аулалардың кіреберіс жолдарындағы 18 тіреуіштер, 4 заңсыз орнатылған сарайлар бұзылды.
Иесіз инженерлік желілер.
2020 жылы иесіз желілерді анықтау және коммуналдық меншікке беру бойынша келесі жұмыстар жүргізілді:
-21 мекенжай бойынша кәріз (30 позиция), ұзындығы 3145,9 п.м
- 16 мекенжай бойынша су құбыры (35 позиция), ұзындығы 2240,2 п.м
- 22 мекенжайбойыншажылутрассасы(30 позиция),ұзындығы 2190,1 п.м
- ұзындығы 6 928 п. м, 20 мекенжайбойынша (31 позиция) электржелілері.
- 16 мекенжайлықтрансформаторлыққосалқыстанциялар.
Жұмысқаорналастыру
«Нәтижеліжұмыспенқамтудыжәнежаппайкәсіпкерліктідамытудың 2017-2021 жылдарғаарналған» бағдарламасыаясында: 4829 адамжұмысқаорналастырылды, оныңішіндеқысқамерзімдікәсіптікоқуға 89 адам; әлеуметтікжұмысорындарына 105 адам; қоғамдықжұмыстарға 1411 адам; жастартәжірибесіне 133 адамжіберілді; тұрақтыжұмысорындарына 2029 адамжұмысқаорналастырылды, 2 572 жұмыссызадамтіркелді.
Мүмкіндігі шектеулі жандарға қолжетімділік жасау
Алмалы ауданы бойынша әлеуметтік инфрақұрылым нысандарының 561-і құжаттандырылған, 440-ы бейімделген. Оныңішінде 2020 жылымүмкіндігішектеуліжандарғаарналған 90 әлеуметтікинфрақұрылымнысанықұжаттандырылдыжәнебейімделді. 517 жалғызтұратынзейнеткерлер мен мүгедектерге үйдеәлеуметтік қызметкөрсетілуде.
Әлеуметтікжобалар
«Бақыттыотбасы» әлеуметтік орталығында 19 мыңнанастамқызметкөрсетілді, бизнескурстарда 500 адамоқыды, оныңішінде 205 адам 200 АЕК мөлшерінде бизнес ашуғамемлекеттікгранттаралды.
«ISKER ANA» әлеуметтіктігінцехыашылып, көпбалалы аналар жұмыспен қамтылды.Төле би көшесі, 160 мекен-жайында «Almaly» жұмыспен қамту және кәсіпкерлікті қолдау мәселелері бойынша халыққа қызмет көрсету орталығыашылды. «Almaly» орталығы ашылғаннан бастап 730 азаматқа 4800 қызмет көрсетілді. Орталықта «Бір терезе» қағидасы бойынша «Qoldau» кәсіпкерлік орталығы, «Атамекен» ҰКП, «Almaty Finance» ЖШС, Азаматтарға арналған үкімет (ХҚКО), «Отбасыбанк» қызмет көрсетуде.
Әлеуметтік қолдау шаралары
311 аз қамтылған отбасыға 156 002 994 теңге атаулы әлеуметтік көмек төленді. Жалпы 2359 адам жалпы сомасы 94 603 725 теңгеден астам әлеуметтік көмек алды (тұрғын үй, әлеуметтік, біржолғы көмек).
ТЖ кезінде әлеуметтік осал топтар үшін 2 АЕК мөлшерінде азық-түлікке ақшалай көмек берілді. Аудан бойынша 6 683 адам, жалпы сомасы 37 605 085 тенге, сонымен қатар коммуналдық қызметтер үшін шығындарды өтеу түрінде 15 мың теңгеден көмек көрсетілді.
«Нұр Отан» партиясының «Bizbirgemiz» акциясы аясында 50 мың теңге сомасында 3295 адам біржолғы төлем алды. 180 отбасына санитарлық-гигиеналық құралдар, 4676 адамға бетперделер берілді (233 800 дана, 1 адамға 50-ден). 80 жастан асқан жалғызбасты 239 азаматтарға ыстық тамақ беру ұйымдастырылды.
Аса мұқтаж әлеуметтік осал топтар қатарынан 6 276 адам аудан ұйымдары мен кәсіпорындарынан азық-түлік көмегін алды.
Денсаулық сақтау
Ауданның 20 денсаулық сақтау мекемесінде (8 республикалық,12 қалалық медициналық мекемелер) 1940 дәрігер, 3475 орта және кіші медициналық қызметкерлер жұмыс істейді.Аудан емханалары қызмет көрсететін халық саны – 420 мың адам.
Жүрек - қан тамырлары ауруларын анықтау сапасы есебінен аурулар санын анықтау деңгейінің өсу динамикасы байқалады - 14 230 адам (2019 ж. - 8611 адам);
Кешенді шаралар есебінен ауырғандар санының азаюы байқалды:А гепатиті-7 адам (2019 ж. - 10 адам.), туберкулез-49 адам (2019 ж. – 63 адам), онкологиялық аурулармен 329 адам (2019 ж. - 731 адам.), 6 ЖИТС (СПИД) жағдайы тіркелді (2019 ж. – 5 адам), ана өліміжағдайы -0 (2019; 2018; 2017 ж. - 0); 1000 босануда нәрестелер өлімі коэффициенті 0,2% (2019 ж. - 0,8%).
Білім беру
Ауданда 41 ұйым бар, оның ішінде 29 мемлекеттік және 12 жеке-меншік мектеп. 2019-2020 оқу жылында мектеп бітіруші 1486 түлектің ішінен 1223 оқушы ҰБТ-ден өтті. ҰБТ-де орташа көрсеткіш 77, 2 балл. "Алтын белгі" иеленген түлектер саны 52 оқушы.
2020-2021 оқу жылында жалпы оқушылар саны 35411 баланы құрады, оның ішінде: мемлекеттік мектептерде 32089 бала, ал жеке меншік мектептерде 3322 бала білім алуда.
Бірінші тоқсанда оқу форматы 1-5 сыныптар аралығында кезекші сыныптар режимінде және онлайн форматта өтті.Кезекші сыныптар 23 мектепте 205 топпен,2737 баланы қамтыды. Ұстаздар мен оқушыларға 8123 бірлік компьютерлік заттар және интернетке қосылу үшін SIM-карталар берілді.
«Мектепке жол» акциясы аясында аз қамтылған отбасынан шыққан 200 балаға мектеп сөмкелері берілді. Жалпы білім беру ұйымдарының қорынан әр бір аз қамтылған отбасынан шыққан 1490 оқушының ата-аналарының шоттарына 30 мың теңгеден аударылды.
Оқушы орындарының тапшылығын азайту мақсатында №34, 144 мектеп ғимараттарына қосымша ғимарат салу және И.В. Панфилов атындағы №54 мектеп-гимназиясының ғимаратына сейсмикалық күшейтумен күрделі жөндеу, №95, 128 мектеп аулаларында спорт кешендерінің құрылыс жұмыстары жүргізілуде. №15 мектеп ғимаратына сейсмикалық күшейту жұмыстарын жүргізу бойынша ЖСҚ әзірленуде.
Мектепке дейінгі білім беру
Аудан аумағында жалпы саны 6862 баланы қамтитын 27 мемлекеттік және 59 жеке-меншік мектепке дейінгі білім беру ұйымдары жұмыс істеуде.
Мемлекеттік білім беру тапсырысы аясында ауданда 2020 жылы 568 баланы қамтитын 9 жеке ұйым жұмыс істеді,5 жекеменшік балабақша ашылды.
2020 жылы №№10,12,20,21,43,139 балабақша ғимараттарына ағымдағы жөндеу және №22 балабақша ғимаратына күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Қазіргі таңда №16 балабақша ғимаратына сейсмикалық күшейтумен күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуде. №7 балабақша ғимаратына күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізу ЖСҚ әзірленуде.
Мәдениет нысандары
Ауданда 5000-нан астам баланы қамтитын 140 үйірме мен 44 мәдени-демалыс нысандары орналасқан.
ҚР Жазушылар одағының ғимаратына жөндеу жұмыстары, №4 және
А.П. Чехов атындағы орталық қалалық кітапхана ғимараттарына қайта жаңғырту бойынша жөндеу жұмыстары аяқталды.
«Asyl Mura» домбыра демалыс орталығының жобасы мен 27 мектеп ішінде тегін домбыра үйрену бойынша үйірмелерінің жобасы жүзеге асырылды. "Шыңға Өрлеу" орталығы ашылды. Мақсаты бастауыш сыныптарда оқитын аз қамтылған отбасылардың балаларын аға буын өкілдері арқылы оқыту болып табылады.
Спорт
Ауданда 685 спорт нысандары мен алаңдары орналасқан, 5 спорт мектебі, 6 демалыс орталығы, 94 мектеп жанындағы және 76 жеке спорт секциялары жұмыс істейді. Спорт нысандарына мониторинг жүргізу барысында бүгінде Алмалы ауданындағы 220 983 тұрғынның арасынан дене шынықтыру және спортпен жүйелі түрде айналысатындар үлесі 31,9% (70 311 адам) құрады.
Гагарин бульварында Таиланд стиліндегі жазғы бокс залы ашылды. Ауданның жалпы 8 аула алаңында футбол және оның 4 алаңында баскетболдан ерікті нұсқаушылар көмегі арқылы тегін жаттығулар өткізілді. Аулаішілік аумақтарда 45 спорт және 158 воркаут алаңдары салынды. 2020 жылы 316 спорттық разрядтар берілді.
Тілдерді дамыту
2020 жылы «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңының нормаларын түсіндіру бойынша 80 нысанға қызмет көрсету саласында түсіндіру жұмыстары жүргізілді. 95 көшеде 6300 бірлік QR-кодтты аншлаг ауыстырылды.
Криминогендік жағдай
2020 жылы Алмалы ауданының аумағында АЕК-те 30484 құқық бұзушылық тіркелген, оның ішінде 5242 қылмыс тіркелген, барлық бағыттар бойынша тіркелген қылмыстар санының 2,3 есеге азайған. Қылмысты ашыудың жалпы саны - 2303 пайызбен - 39,2%,
Ауданда 87 «Сергек» камерасы орнатылды, оның ішінде: 43 – қиылыстарда, 44 - жол бойындағы желілік учаскелерде.1076 көппәтерлі үйде 7588 бейнекамера (78,2%) орнатылған, оның ішінде 307 бейнебақылау камералары ауданының ПБ-на шығарылды, олар онлайн-режимде қаралады. Жеке сектордың 54 қиылысында 352 бейнебақылау камерасы орнатылған, пайыздық арақатынасы 40,0%. Бейнебақылау камераларының көмегімен 1136 қылмыс ашылды.
Криминогендік учаскелерде және құқық бұзушылықтарорын алған жерлерде Алмалы ауданы бойынша 5 модульді стационарлық полиция бекеттері орнатылды: «Арбат» (Жібек жолы көшесі мен Байсейітов көшесінің қиылысы); "Ганди саябағы» (Жамбыл көшесі мен Айманов көшесінің қиылысы); Дүйсенов және Аренский көшесінің қиылысы; Төле би көшесінің Прокофьев көшесімен қиылысы; Гоголь көшесі мен Мұратбаев көшесінің қиылысы. Полиция бекеттерінде 1816 азаматтарды жеке қабылдау жүзеге асырылды, 503 әкімшілік құқық бұзушылық анықталды.
Мемлекеттік қызметтерді көрсету
2020жылы АХАТ бөлімімен – 16149 қызмет көрсетіліп, мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі арқылы 316 спорттық разряд берілді.