Мне 42 года, и я хот
Мен 42 жастамын. Зейнетақы жинағымның бір бөлігін емделуге алғым келеді. Жаңа жылдан бастап мен үшін жеткіліктілік шегі қалай өзгереді және ол немен байланысты?
ҚР «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне экономикалық өсімді қалпына келтіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңына сәйкес азаматтар өздерінің зейнетақы жинақтарының бір бөлігін тұрғын үй жағдайларын жақсарту, тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне кірмейтін емдеу және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру үшін пайдалануға құқылы.
Зейнетақы жинақтарын азаматтар БЖЗҚ-дағы зейнетақы жинақтары сомасының қолжетімді шегінде тұрғын үйге, емделуге немесе басқарушы компанияларға аударуға шектеусіз рет пайдалана алады.
Ең төменгі жеткіліктілік шектерінің мөлшері жыл сайын қайта қаралады. Өйткені, оларды есептеу кезінде жыл сайын индекстелетін ең төменгі жалақы, ең төменгі зейнетақы, ең төменгі күнкөріс деңгейі сияқты әлеуметтік көрсеткіштер қолданылады.
2023 жылға ең төменгі жалақы 70 000 теңгені, ең төменгі зейнетақы 53 076 теңгені, мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің ең төменгі мөлшері 24 341 теңгені, ең төменгі күнкөріс деңгейі 40 567 теңгені құрайды деп көзделген. Шектерді есептеу кезінде ескерілетін басқа да әлеуметтік маңызды көрсеткіштер көтерілді. Тиісінше, шектер де өзгертілді. 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап олардың қандай болатыны туралы ақпарат БАҚ-та, сондай-ақ, Қордың enpf.kz сайтында орналастырылған.
Осы көрсеткіштерге сәйкес, 2023 жылы Сіз үшін ең төменгі жеткіліктілік шегі 6 440 000 теңгені құрайды. Осы сомадан жоғары қаражатты емделу үшін пайдалануға болады.
Естеріңізге сала кетейік, ҚР «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңында зейнетақы жинақтарының ең төменгі жеткіліктілік шегі - ай сайынғы зейнетақыны республикалық бюджет туралы заңда белгіленген ең төменгі зейнетақы мөлшерінен төмен емес мөлшерде қамтамасыз ету үшін қажетті зейнетақы жарналарының міндетті түрлері есебінен қалыптастырылған зейнетақы жинақтарының ең төменгі мөлшері» деп айқындалған.
Басқаша айтқанда, ең төменгі жеткіліктілік шегі - бұл салымшының зейнетке шыққаннан кейін ең төменгі зейнетақыдан кем емес төлемдер алуы үшін шотта қалуға тиісті ең төменгі сома (бұл ретте зейнетақы төлемдерінің жалпы сомасында базалық төлем де ескеріледі).
Сәлеметсіз бе! Менің атым - Шолпан, 2023 жылдың қаңтар айының басында 61 жасқа толамын. Демек, мен зейнетке шыға аламын ғой? Қайда жүгінуім керек?
Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты ҚР «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік жастар саясаты және әлеуметтік қамсыздандыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасын қарап, мақұлдады. Осы Заңда 01.01.2023 жылдан бастап 01.01.2028 жылға дейін әйелдер үшін зейнетақы жасын 61 жастан бастап белгілеу жоспарлануда, яғни әйелдер үшін зейнетақы жасын ұлғайту 01.01.2028 жылға дейін тоқтатылды. Осыған сүйене отырып, сіздің зейнет жасы - 61 жасқа толатыныңызға байланысты зейнетақы төлемдеріне құқығыңыз бар.
Сондай-ақ, 63 жасқа толған ер адамдар және бірінші және екінші топтағы мүгедектік мерзімсіз уақытқа белгіленген адамдар зейнетақы төлемдерін алуға құқылы.
Жасына байланысты зейнетақы және мемлекеттік базалық зейнетақы тағайындау, сондай-ақ, БЖЗҚ-дан міндетті зейнетақы жарналары және міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен төлемдер алу үшін бірыңғай өтініш және құжаттар топтамасымен «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясының Халыққа қызмет көрсету орталығына ғана жүгіну қажет.
Алушыға сонымен қатар мемлекеттік кепілдікті төлеу бойынша белсенді қызмет (әдепкі бойынша) (егер ол қалыптасқан болса, инфляция деңгейін ескере отырып, нақты енгізілген жарналар сомасы мен зейнетақы жинақтарының сомасы арасындағы айырма) көрсетілетін болады. БЖЗҚ-дан алғашқы зейнетақы төлемі өтініш тіркелген күннен бастап он жұмыс күні ішінде немесе алушыда БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдеріне құқық туындаған күннен бастап он жұмыс күні ішінде жүзеге асырылатын болады. БЖЗҚ-дан берілетін одан кейінгі ай сайынғы төлемдер зейнетақы төлемдерінің белгіленген кестесіне сәйкес жүзеге асырылады.
Егер өтініш берілген күнгі зейнетақы жинақтарының сомасы тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген ең төменгі зейнетақының он екі еселенген мөлшерінен аспаған жағдайда, бұл сома алушыға БЖЗҚ-дан бір рет төленеді (2023 жылы - 636 912 теңге = 12 * 53 076).
Егер зейнетақы шотындағы сома көп болса, онда ай сайынғы төлем былай есептеледі: жинақ сомасы 6,5% - ға көбейтіліп, 12-ге бөлінеді.
Егер кезекті ай сайынғы төлем жүзеге асырылғаннан кейін ЖЗШ-дағы зейнетақы жинақтарының қалдығы республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген ең төменгі күнкөріс деңгейінің 54 пайызынан кем соманы құраған жағдайда, бұл қалдық кезекті төлем сомасымен бірге төленеді.
БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерін алу үшін бірінші және екінші топтағы мүгедектік мерзімсіз уақытқа белгіленген адамдарға тікелей кеңсеге немесе сайттағы «Электрондық қызметтер» бөлімі арқылы Қорға жүгіну керек.
Зейнетақы төлемдерін алуға қажетті құжаттар тізімі БЖЗҚ сайтында егжей-тегжейлі көрсетілген.
Менің жалақым аз, бірақ лайықты зейнетақы алғым келеді. Зейнетақы төлемдерінің мөлшеріне қалай әсер ете аламын?
Зейнетақы төлемдеріне әсер ететін бірінші нәрсе - зейнетақы жарналарының жүйелілігі мен уақытылы аударылуы. Зейнетақы төлемдерінің мөлшеріне ерікті зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) да әсер етеді.
ЕЗЖ - бұл салымшылардың өз бастамасы бойынша БЖЗҚ-ға аударатын ақша. Оны жеке тұлғалар, жеке және заңды тұлғалар үшінші тұлғаның пайдасына енгізе алады. Бұл ретте ЕЗЖ төлеу мөлшері мен кезеңділігін жеке немесе заңды тұлға дербес белгілейді.
ЕЗЖ есепке алынатын жеке зейнетақы шотын ашуға Қорға түскен алғашқы ерікті зейнетақы жарнасы негіз бола алады. Осылайша, салымшыға (алушыға) Қордың кеңсесіне барудың қажеті жоқ. Пайдасына ЕЗЖ жүргізілетін жеке тұлғаны сәйкестендіру ЕЗЖ аудару кезінде төлем тапсырмасының электрондық форматында көрсетілген дербес деректер (ТАӘ, ЖСН, туған күні) бойынша жүзеге асырылады. Ал БЖЗҚ барлық қажетті мәліметтерді, яғни жеке тұлғаның жеке басын куәландыратын қолданыстағы құжаттың деректемелері, тұрақты тұратын жері туралы өзге де мәліметтерді мемлекеттік органдардың тиісті ақпараттық жүйелерінен алады.
БЖЗҚ-дан ЕЗЖ есебінен зейнетақы төлемдеріне құқық зейнетақы жинақтары бар мынадай тұлғаларда бар:
1) елу жасқа толған;
2) мерзімсіз уақытқа 1 және 2 топ мүгедектігі белгіленген;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған, кету ниетін немесе дерегін растайтын құжаттарды ұсынған, Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге тұрақты тұрғылықты жеріне кететін немесе кеткен шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар;
4) Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында және (немесе) ерікті жинақтаушы зейнетақы қорында ерікті зейнетақы жарналарының және оларға есептелген инвестициялық кірістің сомалары шегінде зейнетақы жинақтары кемінде бес жыл бар болған адамдар. Яғни, ЕЗЖ есебінен қаражат жинауды мысалы, 20 немесе 30 жаста бастағанда, тиісінше 25 немесе 35 жаста сіз алғашқы төлемдеріңізді ала бастайсыз.
Естеріңізге сала кетейік, БЖЗҚ-ға ЕЗЖ төлеуді екінші деңгейдегі банктер (ЕДБ) немесе «Қазпошта» АҚ арқылы жүзеге асыруға болады. Жекелеген ЕДБ жарналарды онлайн (ұялы қосымша немесе өзіне-өзі қызмет көрсету терминалдары арқылы) аударуға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, жұмыс берушіге өтініш беру мүмкіндігі бар. Соның негізінде жұмыс беруші БЖЗҚ-ға өтініш берушінің не үшінші тұлғаның пайдасына ЕЗЖ үнемі аударып отырады.
Жақында маған 2 топтағы мүгедектік белгіленді. Енді зейнетақы жинағымды емделуге мерзімінен бұрын ала аламын ба?
ҚР «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңына сәйкес, БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерін алу құқығы белгілі бір жағдайларда, соның ішінде 1 және 2 топтағы мүгедектік мерзімсіз уақытқа белгіленген жағдайда туындайды. БЖЗҚ алушыларға зейнетақы төлемдерін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіппен жүзеге асыруға міндетті. Көрсетілген тәртіп, оның ішінде БЖЗҚ-дан белгіленген кесте бойынша зейнетақы төлемдерінің жылдық сомасының мөлшерін есептеу Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан міндетті зейнетақы жарналары, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен қалыптастырылған зейнетақы жинақтарынан зейнетақы төлемдерін жүзеге асыру қағидаларында және Үкіметтің 02.10.2013 жылғы №1042 қаулысымен бекітілген зейнетақы төлемдерінің мөлшерін есептеуді жүзеге асыру Әдістемесінде айқындалған. Осылайша, егер 2 топтағы мүгедектік мерзімсіз уақытқа белгіленсе, Сіз бекітілген кесте бойынша ай сайын БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерін ала аласыз.
Жұмыс беруші міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын қызметкерлерге қандай жағдайларда төлеуі керек?
ҚР «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңына сәйкес міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары (МКЗЖ) қызметкердің ай сайынғы табысының 5% мөлшерінде белгіленеді. МКЗЖ аударымдарын жұмыс беруші өз қаражаты есебінен, кәсіптері өндіріс, жұмыс, кәсіптер тізбесінде көзделген еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды) жұмыстарда істейтін қызметкерлердің пайдасына жүзеге асырады. (ҚР Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1562 қаулысын қараңыз).
Өндірістік нысандарды аттестаттау нәтижелерімен расталған зиянды (ерекше зиянды) еңбек жағдайлары тізбеден шығарылған жағдайда, жұмыс берушілер міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын төлеуді жүзеге асырмайды.
МКЗЖ жұмыс берушінің зиянды еңбек жағдайлары үшін өтемақысы болып табылады және жұмыс беруші оны қызметкердің пайдасына өз қаражаты есебінен жүзеге асырады. Зейнетақы жарналарының бұл түрі республикада 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап енгізілді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 18 қыркүйектегі № 984 Қаулысымен бекітілген Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы қағидаларының (бұдан әрі – Зейнетақы қағидалары) 10-тармағына сәйкес ҚР «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңында көзделген құқықтарды, міндеттер мен жауапкершілікті, сондай-ақ, БЖЗҚ, МКЗЖ аударылатын жеке тұлға (зейнетақы төлемдерін алушы) және агент арасындағы құқықтық қатынастардың өзге де ерекшеліктерін белгілейтін МКЗЖ есебінен зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт(қосылу шарты) бекітілді.
МКЗЖ Қазақстан Республикасының ұлттық валютасында табыс төленетін айдан кейінгі айдың 25-күнінен кешіктірілмей төленеді. Арнаулы салық режимін қолданатын шаруашылық жүргізуші субъектілер оны Қазақстан Республикасының салық заңнамасында көзделген тәртіппен және мерзімдерде іске асырады.
ел бы снять часть своих пенсионных накоплений на лечение. Как изменятся с нового года пороги достаточности для меня и с чем они связаны?
Согласно закону «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам восстановления экономического роста», граждане имеют право использовать часть своих пенсионных накоплений для улучшения жилищных условий, лечения, не входящего в гарантированный объём бесплатной медицинской помощи и обязательного социального медицинского страхования.
Пенсионные накопления могут быть использованы гражданами неограниченное число раз в пределах суммы пенсионных накоплений в ЕНПФ, доступной для изъятия на жилье, лечение или перевод управляющим компаниям.
Размер порогов минимальной достаточности пересматривается ежегодно, поскольку при их расчете используются такие социальные показатели как минимальная заработная плата, минимальная пенсия, величина прожиточного минимума, которые ежегодно индексируются.
На 2023 год предусмотрено, что минимальная заработная плата составит 70 000 тенге, минимальная пенсия 53 076 тенге, минимальный размер государственной базовой пенсионной выплаты составит 24 341 тенге, прожиточный минимум - 40 567 тенге. Повышены и другие социально-значимые показатели, которые учитываются при расчете порогов. Соответственно, изменены и пороги. Информация о том, какими они будут с 1 января 2023 года, размещена в СМИ, а также на сайте enpf.kz.
Согласно этим показателям, порог минимальной достаточности для Вас в 2023 году составит 6 440 000 тенге. Средства сверх этой суммы Вы сможете использовать на лечение.
Напомним, что законом «О пенсионном обеспечении в Республике Казахстан» определено, что «порог минимальной достаточности пенсионных накоплений - минимальный размер пенсионных накоплений, сформированных за счет обязательных видов пенсионных взносов, необходимый для обеспечения ежемесячной пенсии не ниже размера минимальной пенсии, установленного законом о республиканском бюджете.
Другими словами, порог минимальной достаточности, это минимальная сумма, которая должна остаться на счете, чтобы вкладчик, выйдя на пенсию, получал выплаты не менее минимальной пенсии (при этом в общей сумме пенсионных выплат учитывается и базовая выплата).
Здравствуйте, меня зовут Шолпан и мне в начале января 2023 года исполняется 61 год. Значит, я уже могу выйти на пенсию и куда мне обратиться?
Сенат Парламента Республики Казахстан рассмотрел и одобрил проект Закона Республики Казахстан "О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам государственной молодежной политики и социального обеспечения". Данным Законом, предусмотрено, что с 01.01.2023 года до 01.01.2028г. пенсионный возраст для женщин планируется установить с 61 года, т.е. повышение пенсионного возраста для женщин приостановлено до 01.01.2028г. Исходя из этого, Вы имеете право на пенсионные выплаты в связи с наступлением пенсионного возраста – в 61 год.
Также право на пенсионные выплаты имеют мужчины по достижении 63 лет и лица, имеющие инвалидность первой и второй групп, установленную бессрочно.
Для назначения пенсии по возрасту и государственной базовой пенсии, а также для получения выплат за счет обязательных пенсионных взносов и обязательных профессиональных пенсионных взносов из ЕНПФ необходимо обращаться с единым заявлением и пакетом документов только в Центр обслуживания населения Государственной корпорации «Правительство для граждан».
Получателю будет оказана в том числе проактивная услуга (по умолчанию) по выплате государственной гарантии (разницы между суммой фактически внесенных взносов, с учетом уровня инфляции и суммой пенсионных накоплений, если таковая сложилась). Первая пенсионная выплата из ЕНПФ будет осуществлена в течение десяти рабочих дней с даты регистрации заявления либо в течение десяти рабочих дней с даты возникновения у получателя права на пенсионные выплаты из ЕНПФ. Последующие ежемесячные выплаты из ЕНПФ будут осуществляться в соответствии с установленным графиком пенсионных выплат.
В случае, если сумма пенсионных накоплений на дату обращения не превышает двенадцатикратный размер минимальной пенсии, установленный законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год, данная сумма выплачивается получателю из ЕНПФ единовременно (в 2023 году – 636 912 тенге = 12 * 53 076).
Если сумма на пенсионном счете больше, то ежемесячная выплата будет рассчитываться так: сумма накоплений умножается на 6,5% и делится на 12.
В случае, если остаток пенсионных накоплений на ИПС после осуществления очередной ежемесячной выплаты составляет сумму менее 54 процентов от прожиточного минимума, установленного на соответствующий финансовый год законом о республиканском бюджете, данный остаток выплачивается вместе с суммой очередной выплаты.
Для осуществления пенсионных выплат из ЕНПФ лицам, являющимися инвалидами первой и второй групп, если инвалидность установлена бессрочно, необходимо обращаться в ЕНПФ – непосредственно в офис либо через сайт в разделе «Электронные услуги».
Перечень необходимых документов для получения пенсионных выплат подробно указан на сайте ЕНПФ.
У меня небольшая зарплата, но хотелось бы иметь достойную пенсию. Как я могу повлиять на размер пенсионных выплат?
Первое, что отражается на пенсионных выплатах – это регулярность и своевременность пенсионных взносов. Также повлиять на размер пенсионных выплат могут и добровольные пенсионные взносы (ДПВ).
ДПВ – это деньги, которые вносятся вкладчиками по своей инициативе в ЕНПФ. Их могут вносить как физические лица в свою пользу, так и физические и юридические лица в пользу третьего лица. При этом размер и периодичность уплаты ДПВ устанавливаются физическим или юридическим лицом самостоятельно.
Основанием для открытия индивидуального пенсионного счета для учета ДПВ является в том числе поступивший в ЕНПФ первый добровольный пенсионный взнос. Таким образом, вкладчику (получателю) нет необходимости посещать офис Фонда, идентификация физического лица, в пользу которого производятся ДПВ, будет осуществляться по персональным данным (ФИО, ИИН, дате рождения), указанным в электронном формате платежного поручения при перечислении ДПВ, а все необходимые сведения: о реквизитах действующего документа, удостоверяющего личность физического лица, о месте постоянного проживания, прочие сведения будут получены ЕНПФ из соответствующих информационных систем государственных органов.
Право на пенсионные выплаты из ЕНПФ за счет ДПВ возникает у следующих лиц, имеющих пенсионные накопления:
1) достигших пятидесятилетнего возраста;
2) являющихся инвалидами;
3) выезжающих или выехавших на постоянное место жительства за пределы Республики Казахстан иностранцев и лиц без гражданства, представивших документы, определенные законодательством Республики Казахстан, подтверждающие намерение или факт выезда;
4) имеющих пенсионные накопления в пределах сумм добровольных пенсионных взносов и начисленного на них инвестиционного дохода, находящихся в едином накопительном пенсионном фонде и (или) добровольном накопительном пенсионном фонде, не менее пяти лет. То есть, начав копить средства за счет ДПВ, к примеру, в 20 или 30 лет, в 25 или 35 соответственно можно начать получать свои первые выплаты.
Напомним, уплату ДПВ в ЕНПФ можно осуществлять через банки второго уровня (БВУ) либо АО «Казпочта». Отдельные БВУ предоставляют возможность перечисления взносов онлайн (через мобильное приложение или терминалы самообслуживания). Кроме того, имеется возможность подачи заявления работодателю, на основании которого последний регулярно будет перечислять ДПВ в ЕНПФ в пользу заявителя либо третьего лица.
Недавно мне установили инвалидность 2 группы, могу ли я досрочно получить свои пенсионные накопления на лечение?
Согласно Закону «О пенсионном обеспечении в РК» право на получение пенсионных выплат из ЕНПФ наступает при определенных условиях, в том числе и в случае установления инвалидности 1 и 2 групп бессрочно. ЕНПФ обязан осуществлять пенсионные выплаты получателям в порядке, установленном Правительством Республики Казахстан. Указанный порядок, в том числе расчет размера годовой суммы пенсионных выплат по установленному графику из ЕНПФ, определены Правилами осуществления пенсионных выплат из пенсионных накоплений, сформированных за счет обязательных пенсионных взносов, обязательных профессиональных пенсионных взносов из единого накопительного пенсионного фонда, и методики осуществления расчета размера пенсионных выплат, утвержденными постановлением Правительства от 02.10.2013 года за № 1042. Таким образом, если инвалидность 2 группы установлена бессрочно, Вы можете получать пенсионные выплаты из ЕНПФ ежемесячно по установленному графику.
В каких случаях работодатель должен платить обязательные профессиональные пенсионные взносы работникам?
В соответствии с Законом «О пенсионном обеспечении в Республике Казахстан» обязательные профессиональные пенсионные взносы (ОППВ) устанавливаются в размере 5% от ежемесячного дохода работника. Начисления ОППВ осуществляются работодателями за счет собственных средств, в пользу сотрудников, занятых на работах с вредными (особо вредными) условиями труда, профессии которых предусмотрены перечнем производств, работ, профессий работников. (см. Постановление Правительства РК от 31 декабря 2013 года № 1562).
В случае исключения из перечня вредных (особо вредных) условий труда, подтвержденных результатами аттестации производственных объектов, уплата обязательных профессиональных пенсионных взносов работодателями не осуществляется,
ОППВ являются компенсацией работодателя за вредные условия труда и именно работодатель осуществляет их за счет своих собственных средств в пользу работника. Данный вид пенсионных взносов введен в республике с 1 января 2014 года.
В соответствии с пунктом 10 Пенсионных правил единого накопительного пенсионного фонда, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 18 сентября 2013 года № 984 (далее – Пенсионные правила), ЕНПФ утвержден договор о пенсионном обеспечении за счет ОППВ (договор присоединения), который устанавливает права, обязанности и ответственность, предусмотренные Законом Республики Казахстан «О пенсионном обеспечении в Республике Казахстан», а также иные особенности правоотношений между ЕНПФ, физическим лицом, за которое перечисляются ОППВ (получателем пенсионных выплат за счет ОППВ), и агентом.
ОППВ уплачиваются в национальной валюте Республики Казахстан не позднее 25 числа месяца, следующего за месяцем выплаты доходов. Хозяйствующими субъектами, применяющими специальный налоговый режим, – в порядке и сроки, предусмотренные налоговым законодательством Республики Казахстан.