«Қобда аудандық жер қатынастары бөлімі» мемлекеттік мекемесінің сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері

ТАЛДАМАЛЫК АНЫКТАМА

«Қобда аудандық жер катынастары бөлімі» ММ-не сыбайлас

жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері  бойынша

 

  Қобда ауылы                                                                 « 21 » маусым  2023 жыл

 

КІРІСПЕ БӨЛІМІ:

  1. Сыбайлас жемқорлық  тәуекелдеріне  iшкі  талдау объектісі болып
 
   


«Қобда аудандық жер қатынастары бөлімі» ММ-ңің қызмет болып табылады.

2.Сыбайлас жемкорлык тәуекелдеріне iшкі талдау Казакстан Республикасы Мемлекеттiк қызмет істері жене сыбайлас жемкорлыққа карсы курес і-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы №12 буйрығы жене Казакстан Республикасы Сыбайлас жемкорлыкка карсы іс-кимыл агентігі Төрағасының 202З жылғы 16 кантардағы №21 буйрығымен бекітілген Сыбайлас жемкорлык тәуекелдеріне ішкі талдау жургізудің қағидаларына сайкес жүргізілді.[

З. «Сыбайлас жемқорлык тәуекелдеріне iшкі талдауды жүргізетін жумыс тобын қуру туралы» бөлім басшысының 2023 жылғы 25 мамырдағы №282 бұйрығымен  құрылған келесі  құрамдағы жұмыс тобы жүргізді

 

Бекешева Маншук Ескендрқызы

Өкі 06.06.2023 ж №102 

Қобда аудандық жер қатынастары бөлімінің басшысы м.а, топ жетекшісі.

Арыстанов   Марат Мурзагалиевич                                                                        

Қобда аудандық жер қатынастары бөлімінің бас маманы, топ мүшесі.

Нуркеева Майра Жекешевна

Қобда аудандық жер қатынастары бөлімінің бас маманы, топ мүшесі.

 

4.Сыбайлас жемкорлык тәуекелдеріне ішкі талдау 06.06-12.06.2023 жыл аралығында жүргізілді.

5.Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдаумен 2022 жыл толығымен, 2023 жылдың кантар-мамыр айы аралығындағы кезең қамтылды.

  1. «Қобда аудандық жер қатынастары бөлімі» ММ-ңің басшысы М.Бекешеваға топ жетекшісі ретінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу және жұмыс нәтижелері үшін басшылық, үйлестіру және жауапкершілік жүктелді.

 

СИПАТТАМА БӨЛІМ:

Талдау кeлeci бағыттар бойынша жүргізілді:

         «Қобда аудандық жер қатынастары бөлімі» ММ-ңің қызметін қозғайтын нормативттік құқықтық  актілерде сыбайлас жемқорльқ тәуекелдерін анықтау;

  • «Қобда аудандық жер қатынастары бөлімі» ММ-ңің уйымдастырушылық-басқарушылық қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.

Талданатын объект туралы мәліметтер:

          «Қобда аудандық жер қатынастары бөлімі» ММ-ңің ішкі нарық  қажеттілігін қанағаттандыру үшін жеткілікті көлемде ауыл шаруашылық  өнімдерін  тиімді өндіру және ауданның экономикалық дамуына бағытталған жерлерді ұтымды пайдалануды, топырак құнарлығын сақтауды және арттыруды, қоршаған ортаны қорғау жөніндегі баска да ic шаралар кешендерімен  жер ресурстарын қорғауды ұйымдастырушы мемлекеттік мекеме болып табылады.

Бөлім өз қызметін Қазақстан Республиқасынын Конституциясына және зандарына, Қазақстан Республиқасының Президенті мен Yкіметінің актілеріне, өзге де нормативтік  құқықық актілерге, сондай-ақ, мекеменің Ережесіне сәйкес іске асырады.

 

 келесідей НҚА пайдаланылады:

  • Қазқстан Республқасының Еңбек кодексі;
  • Қазқстан Республқасының Әкімшілік рәсімдік –процестік кодексі;
  • Қазқстан Республқасының «Құқықтық актілер туралы» Заңы;

-       Қазқстан Республқасының   мемлекеттік қызметі туралы» Заңы;

       Қазқстан Республқасының   жергілікті  мемлекеттік басқару және өзін -  

        өзу басқару туралы»Заңы;

  • Қазақстан Республиқасының «Мемлекеттік көрсетілетін| қызметтер

        туралы» Заңы

Жердің нақты меншік иелері мен жер пайдаланушыларын қалыптастыру, сондай-ақ жер ресурстарын пайдаланудың және қорғаудың тиімділігін арттыру негізгі қағида болып табылады.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайту және сыбайлас жемқорлықтың алдың алу мақсатында:

Шаруа қожалығын жүргізу үшін ауылшаруашылығы мақсатындағы жайылымдық жер учаскелерін беру конкурс арқылы табысталады.

Конкурс жер кодексі мен қағида талаптарына сәйкес реттелген. Жер комиссиясы конкурстық ұсыныстарды салыстыру арқылы жеңімпазды анықтайды.

Елді мекен аумағынан кәсіпкерлік мақсатқа жер учаскелерін беру аукцион арқылы (электронды) табысталады.

Аукционға шығарылған жер учасккелері госреестр мемлекеттік тізбесі арқылы ойнатылады.

Конкурс-аукцион арқылы жер учаскелерін табыстау тетігі өз кезегінде сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға және ашықтықты қамтамассыз етуге бағытталған.

2023 жылы 464 субьекті болып жалпы көлемі 1113444 гектар, яғни  шаруа қожалықтары – 431, жер көлемі -907774 га; АШӨК-8 жер көлемі- 26426 га; жалгер-4 жер көлемі-1893 га; ЖШС-18 жер  көлемі-175680 га құрап отыр.

          2023 жылға  20-ші  маусымында барлығы  29 (жиырма тоғыз) жер учаскесімен  14563,4 га жер учаскесі  конкурс арқылы  табысталды.

Бөлімде мемлекеттік қызметтер Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 15 сәуірдегі №88-V Заңы «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Заңымен көрсетіледі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 ж. 18.09.№983 қаулысымен бекітілген «мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізіліміне» сәйкес бөліммен 9 мемлекеттік қызмет көрсетіледі.

         Бөлім бойынша құжат www.egov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы (бұдан әрі - портал) арқылы  және  www.elicense.kz "Е-лицензиялау" веб-порталы (бұдан әрі – портал) жүргізілуде.

        2023 жылдың 5 - айы бойынша барлығы - 164 мемлекеттiк қызметтер  көрсетiлдi, электронды түрде жерге орналастыру жобасын бекіту мемлекеттік қызмет түрі-159  «Iздестiру жұмыстары үшiн жер учаскесiн пайдалануына рұқсат беру» қызмет түрі бойынша  электронды түрде – 3, "Ауыл шаруашылығы алқаптарын бір түрден екінші түрге ауыстыруға түпкілікті шешім беру" -2, қызмет көрсетілді.

        Бөлімге мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің сапасына және электрондық түрде көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасына шағымдар келіп түскен жоқ.

2023 жылдың 5-айында аудандық  жер комиссияның 27 отырысы өткізілді, 57 – қортындылары дайындалып, тиісті орындарына табыс етілді.

 

Заңды  және жеке тұлғалардың арыздарын қарау Е- өтініш АЖ арқылы жүргізілуде. Ағымдағы жылдың 5- айында Е-өтініш  арқылы барлығы -69 өтініштер қабылданып, заң талаптары сақтала отырып  - 35 өтініш қанағаттандырылды, 10 - өтінішке түсіндірме жұмыстары жүргізілді. Өтініштердің мерзімдері бұзылмай электронды есепке алынып, уақытында қаралып отыр.

Пайдаланылмайтын ауыл  шаруашылығы  мақсатындағы  жерлер  бойынша:

Аудан бойынша ауылшаруашылығы жерлерін қайтару үшін 2022 жылы жоспар 45000 га беріліп, 46232 га жер учаскесі мемлекет меншігіне қайтарылды. Сонымен қатар  ҚР Жер кодексінің 43-1 бабының 20-тармағына сәйкес мониторинг жүргізіліп  тиімсіз пайдаланып отырған шаруашылықтардың тізімі анықталып «Ақтөбе облысының жер ресурстарын басқару департаменті» РММ-не                                                                                                                                                                                   37  жер пайдаланушыға жалпы көлемі 105078 га жер учаскесіне бір жылға ескерту нұсқамалары жіберілді, 2023 жылы 6 жер пайдаланушының көлемі 5530 га жер учаскесі мемлекет меншігіне қайтарылды.

 

Жеке және заңды тұлғалармен шарттар жасасу.

2022 жыл (жер катынастары 6өлімi)

2022 жылы 143 және 2023 жылы 79 жер учаскелерін| жалға беру туралы келісім шарттар жасалынды.

2022 жылы 43 және 2023 жылы 9 жер учаскелірін  сатып  алу келісім шарттары жасалынды.

         -  Кәсіпкерлік мақсат аукцион бойынша:

2022 жылы жалпы көлемі – 45,5 га, 18 жер учаскесі мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында өткізіліп, жер учаскелерінің жалдау құқығын сату бойынша  соммасы 14 040 521  (он төрт миллион қырық мың бес жүз жиырма бір ) теңге жергілікті бюджетке кірістелді.

2023 жылға жалпы көлемі – 0,3765 га, 3 жер учаскесі мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында өткізіліп, жер учаскелерінің жалдау құқығын сату бойынша  соммасы 148845  (бір жүз қырық сегіз мың сегіз жүз қырық бес ) теңге жергілікті бюджетке кірістелді.

 

Персоналды басқару, оның iшіндe сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне шалдыққан лауазымдарды айқындау.

      «Қобда аудандық жер қатынастары бөлімі» ММ-ңің,құрылымын, штат санын Қазақстан Республиқасыньц заңнамасында белгіленген тәртіппен аудан әкімібекітеді.

Бөлімінің штаттық құрылымы:

 «Қобда аудандық жер қатынастары бөлімі» ММ-не   Қобда ауданы әкімдігінің 2012 жылғы 28 қарашадағы №276 қаулысымен штаттық құрылымдары бекітіліп берілді.

Оыған орай, бөлімінің  штат құрылымында 4 мемлекеттік кызметкер (бөлім басшысы -1, бөлімінің бас маманы - 3),1 штаттан тыс кызметкерлер( автокөлік жүргізуші-1) беріліп, барлғы 5 қызметкер жұмыс жасайды.

Бөлімдегі тәртіптік шаралар қолданылған қызметкерлер:

 

№

Аты -жөні

қызметі

тәртіптік шарасының болуы туралы мәлімеметтер

1

Таласпаев Еркебулан Сержанович

бөлім басшысы

31.08.2022ж №53 ескерту

2

Бекешева Маншук Ескендрқызы

бас маман

02.12.2022ж № 2 ескерту

3

Арыстанов Марат Мурзагалиевич

бас маман

05.05.2023ж №1 ескерту

 

НҚА талдау жүргізу нәтижесінде мынадай қызметтердің процестерін реттеу бойынша құқықтық олқылықтарды анықтады:

 

№ 1 тәуекел

 

  1. 1) Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазанындағы № 301 бұйрығымен бекітілген «Жер учаскелерінің бөлінбейтіндігін айқындау» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларының 2 - ші қосымшасының 4)-ші бөлігінде мемлекеттік қызмет көрсету нысаны «Көрсетілетін қызмет берушінің кеңсесі арқылы жүзеге асырылады» және «қағаз түрінде» делінген. Бұл өз кезегінде қызмет көрсетуші мен қызмет алушы арасында қарым – қатынас туындап, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне әкеледі.

    ҰСЫНЫМ: Жоғарыда аталған бұйрықтың мемлекеттік қызмет көрсету стандарттарының 2 – ші тармағының 4 – ші тармақшасын өзгерістер енгізіп, аталған мемлекеттік қызметті тек ЭҮП арқылы, тек электронды түрде көрсету мүмкіндігін қарастыру. Ұсыным Ақтөбе облысының ауыл шаруашылығы жер қатынастары басқармасына жолданатын болады.  

 

№ 2 тәуекел

     2)   Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 20 маусымдағы «Қазақстан Республикасының Жер кодексі» 37 бабының 1-тармағындағы келтірілген, жер учаскесiне уақытша өтеулi (қысқа мерзiмдi және ұзақ мерзiмдi) жер пайдалану (жалдау) құқығындағы әзірленген үлгілік шарттарындағы жалға алушы тараптардың құқықтары мен міндеттері толық айқындалмаған. Бұл заңдылық талаптардың сақталмауы, қос тараптардың арасында сыбайлас жемқорлық тәуекеледеріне алып келуі мүмкін.       

    ҰСЫНЫМ: Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 26 қыркүйектегі № «Жер учаскесін уақытша өтеулі жер пайдаланудың (жалдаудың) үлгілік шартын бекіту туралы» 353 бұйрығындағы 3 және 4 тараулары, шарттар әзірлейтін тиісті бөліммен толықтырулар енгізу.

№ 3 тәуекел

 

       3) Қазақстан Республикасының «Жер кодексінің» 17, 37, 43, 43-1, 51, 69, 100, 101 баптарына және Қобда аудандық жер комиссиясының шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалдау) құқығын беру жөніндегі өткізілетін конкурс отырысының хаттамалары, «Азаматтарға арналған Үкімет» мемлекеттік корпорациясы  коммерциялық емес акционерлік қоғамының Ақтөбе облысы бойынша филиалы дайындайтын жерге орналастыру жобаларына сәйкес, аудан әкімдігімен әзірленетін қаулылары, қоғам арасында талқылау үшін, жергілікті атқарушы органдардың әлеуметтік сайттарында ашық түрде жарияланбайды. Бұл өз кезегінде әзірлеуші тиісті органның құқықтық актілері қоғам назарына талқыланбауы сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне соғуы мүмкін.

 

        ҰСЫНЫМ: Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі «Құқықтық актілер туралы» Заңының 18 бабының 4 тармағы бойынша, заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілердің жобаларын әзірлеу және келісу тәртібі, Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының Кеңсесі, Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі әзірлеген Қазақстан Республикасы Президентінің нормативтік құқықтық актілерінің жобаларын қоспағанда, заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілердің әзірленген жобалары оларға түсіндірме жазбалармен және салыстырма кестелерімен (заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізілген жағдайларда) бірге мүдделі мемлекеттік органдарға келісуге жіберіледі және ашық нормативтік құқықтық актілердің интернет-порталында жария талқылау үшін орналастырылу қажет деп есептейміз.

 

№ 4 тәуекел

 

       4) Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 20 маусымдағы «Қазақстан Республикасының Жер кодексінің» 65 бабы бойынша жер учаскелерiнiң меншiк иелерi мен жер пайдаланушылар:

      1) жердi оның нысаналы мақсатына немесе елді мекендердегі жерлерде функционалдық аймаққа сәйкес, уақытша жер пайдалану кезiнде – оның ішінде, жалдау шартына (уақытша өтеусiз жер пайдалану шартына) сәйкес пайдалануға;

        4) жер салығын, жер учаскелерiн пайдалану төлемақысын және Қазақстан Республикасының заңдары мен шартта көзделген басқа да төлемдердi уақтылы төлеу туралы консультативтік түсіндіру жұмыстары, қызмет көрсеетуші мен қызмет алушының арасында сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін тудыруы мүмкіншілгі зор.  

 

       ҰСЫНЫМ: «Азаматтарға арналған Үкімет» мемлекеттік корпорациясы  коммерциялық емес акционерлік қоғамының Ақтөбе облысы Халыққа қызмет көрсету орталығындағы консультативтік – кеңес беретін жауапты тұлғаларымен,  Қазақстан Республикасының «Жер кодексінің» 64, 65 баптарындағы түсіндіру жұмыстары жүргізілуі тиіс. Ұсыным бұқаралық ақпарат құралдарының беттерінде және әлеуметтік желілерінің парақшаларында құқықтық түсіндіру жұмыстары жариялансын.  

 

№ 5 тәуекел

 

       5) Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрінің 2022 жылғы 30 желтоқсандағы № 453 бұй    рығымен бекітілген мемлекеттік қызмет көрсету стандарттарының 2 – тармағының 2) тармақшасында «Көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі арқылы жүзеге асырлады» делінген. Бұл өз кезегінде қызмет беруші мен және қызмет алушының араларында сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне алып келуі мүмкін.

 

       ҰСЫНЫМ: Сыюайлас жемқорлық тәуекелдерін азайту мақсатында, қызмет көрсетушімен және қызмет тұтынушының араларындағы қарым – қатынастарды болдырмау үшін «Қызмет берушінің кеңсесі арқылы жүзеге асыру функциясын» алып тастау қажеттілігі туралы ұсынысы жоғары тұрған органға берілсін.

 

№ 6 тәуекел

 

       6) Қазақстан Ресупбликасының 1994 жылғы 27 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің» 163 бабына сәйкес, басқа адамның (өкiлдiк берушiнiң) атынан бiр адамның (өкiлдiң) сотқа қатысуы үшін сенімхаттары берілген. Алайда, іске қатысатын адамдардың құқықтары мен міндеттері туралы деректері толық қамтылмаған. Бұл өз кезегінде өкілдік етуші тараптың, сенім білдірілген тараптың құқықтарды теріс пайдалануы, мүдделерін бұзуы, өздеріне тиесілі барлық процестік құқықтарды адал пайдалануына күмән туғызуы мүмкін. Осы бағытта сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне соқтыруы мүмкін.

 

    ҰСЫНЫМ: Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 31 қазандағы «Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексінің» 46 бабы бойынша «Іске қатысатын адамдардың іс материалдарымен танысуға, олардан үзінді көшірмелер жазып алуға және көшірмелер түсіруге; қарсылықтарын мәлімдеуге; дәлелдемелерді табыс етуге және оларды зерттеуге қатысуға; іске қатысатын басқа да тұлғаларға, куәларға, сарапшылар мен мамандарға сұрақтар қоюға; өтінішхаттар, оның ішінде талап қоюды қамтамасыз ету бойынша шаралар қолдану туралы, дәлелдемелерді қамтамасыз ету бойынша, қосымша дәлелдемелерді талап ету туралы, татуластыру рәсімдерін қолдану туралы өтінішхаттар беруге; сотқа ауызша және жазбаша түсініктемелер беруге; сот процесі барысында туындайтын барлық мәселелер бойынша өз дәлелдерін келтіруге; іске қатысатын басқа да адамдардың өтінішхаттары мен дәлелдеріне қарсы болуға; сот жарыссөздеріне қатысуға; сот отырысының хаттамасымен танысуға және оған жазбаша ескертпелер беруге; соттың шешімдеріне, ұйғарымдары мен қаулыларына шағым жасауға; Қазақстан Республикасының азаматтық сот ісін жүргізу туралы заңнамасында берілген басқа да процестік құқықтарды пайдалануға құқығы бар. Олар басқа адамдардың құқықтарын теріс пайдаланбай, олардың мүдделерін бұзбай, өздеріне тиесілі барлық процестік құқықтарды адал пайдалануға тиіс және істерді қарау мен шешу мерзімдерін қасақана созып жіберуге жол бермеуге тиіс» тармақтарымен толықтыруы қажет.

 

Бюджет және қаржы қаражатын игеру және бөлу

  • жыл (жер қатынастары 6өлiмі) жылдың 1 кантарына яғни 12 айға қаралған қаржы 33119,5 мың теңгені құрайды. 12 айдың қорытындысымен 33118,6 мың теңгесі игеріліп қаржы  99,9  пайызға игерілді  463001 бюджеттік  бағдарламасы бойынша  «Аудан (областық манызы бар қала) аумағында жер қатынастарын реттеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер» 25373,5 мьң теңгенің 25373,3 мың теңгесі игерілді,    463011 бюджеттік  бағдарламасы бойынша  «Аудан (областық манызы бар қала) аумағында жер қатынастарын реттеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер» 174,0 мы тегесі игерілді 100 пайызға, 463015 бюджеттік  бағдарламасы бойынша  «Жергілікті бюджет қаражаты есебінен» 25269,5 мың теңгенің 25269,3 мың теңгесі игерілді,463055 бюджеттік  бағдарламасы бойынша  «Аудан (областық манызы бар қала) аумағында жер қатынастарын реттеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер» 30,0 мың теңгесі игерілді, 463003 бюджеттік  бағдарламасы бойынша «Елді мекендерді жер-шаруашылық орналастыру» 6019,0 мың теңгесі игерілді, 463006 бюджеттік 

 

 

 

 

бағдарламасы бойынша «Аудандық маңызы бар  қалалардың,кенттердің.ауылдардың (селолардың), ауылдық (селолық) округтердің шекарасын  белгілеу кезінде жүргізілетін жерге орналастыру» 1727,0 мың теңгенің 1726,3 мың теңгесі игерілді,

 

2023 жыл (жер катынастары 6өлімі)

      Аудандық жер қатынастары 6өлiмi бойынша 2023 жылдың 31 мамыр айна  дейін бөлім бойынша жыл көлемінде барлығы 51384,7 мың теңге қаржы бөлініп, 463015 бюджеттік бағдарламасы бойынша  13775,7 мың теңгенің 13774,1 мың теңгесі игерілді, 463003 бюджеттік  бағдарламасы бойынша «Елді мекендерді жер-шаруашылық орналастыру» 5400,0 мың теңгесі игерілді, 463004 бюджеттік  бағдарламасы бойынша «Жерді аймақтарға бөлу жөніндегі жұмыстарды  ұймдастыру» 32209,0мың теңгесі толық игерілді.

 

                                     Мемлекеттік   сатып алу бойынша.

Жер катынастары 6өлім бойынша  2022 жылға  мемлекетт сатып алуға бөлінген қаржы барлығы  26719,9 мың теңге бөлінген.

  • жылдың 5 айына мемлекеттік сатып алуға жоспарланған қаржы 37784,2 мың теңге.

 

Бөлімдегі жалпы құжат айналымы:

2022 жыл (жер қатынастары 6өлiмi)

кipic хаттар саны жалпы — 393 хаттар. шығыс  хаттар саны жалпы — 24 хаттар.

ішкі кipic хаттар саны жалпы — 72 хаттар. Ішкі шығыс хаттар саны- 676 хаттар.

       2023 жылы бөлімде

кipic хаттар саны жалпы — 235 хаттар.

шығыс хаттар саны жалпы —23 хапар.

 ішкі кipic хаттар саны жалпы — 15 хатар.

 Ішкі шығыс хаттар саны- 293 хаттар.

 

 

 

«Жер  қатынастары  бөлімі» ММ

басшысының у.м.а:                                                                                   М.Бекешева    

Дата публикации
29 июня 2023