Нәтижелері бойынша талдамалық анықтама
сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау
Нәтижелері бойынша талдамалық анықтама
сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау
Ақтөбе қ. 2022 жылғы " 27 " сәуір
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау объектісі: "Ақтөбе облысының мемлекеттік сатып алу басқармасы" ММ (бұдан әрі – Басқарма) қызметі.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына сәйкес жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдауды мен, тауарларды Мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің басшысы Салтанат Турежановна Ильясова жүргізді:
Басқарманың қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау:
Мемлекеттік сатып алу саласындағы нормативтік құқықтық актілер.
Басқарманың ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау:
персоналды басқару, оның ішінде кадрлардың ауысуы;
мүдделер қақтығысын реттеу;
мемлекеттік қызметтер көрсету;
рұқсат беру және бақылау функцияларын іске асыру;
Басқарманың ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінен туындайтын өзге де мәселелер.
Басқарманың қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
"Ақтөбе облысының мемлекеттік сатып алу басқармасы" мемлекеттік мекемесі облыс әкімдігінің 2014 жылғы 16 қыркүйектегі № 322 қаулысымен құрылды және 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істейді.
Басқарма өз қызметін ҚР Конституциясына және заңдарына, ҚР Президенті мен Үкіметінің актілеріне, "Ақтөбе облысының мемлекеттік сатып алу жөніндегі басқармасы"ММ туралы Ережеге сәйкес жүзеге асырады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдауды жүзеге асыруға жауапты тұлға басқарма өз қызметінде басшылыққа алатын заңдарды, нормативтік құқықтық актілерді, құқықтық актілерді зерделеді.
Мемлекеттік органның ережесін зерттеу барысында басқарманың қызметін қозғайтын 11 атқарымға және олармен байланысты нормативтік-құқықтық актілерге (Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 4 желтоқсандағы "Мемлекеттік сатып алу туралы" заңы (бұдан әрі мәтін бойынша – Заң), Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 11 желтоқсандағы № 648 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына талдау жасалды (бұдан әрі мәтін бойынша – ережелер).
Заңның 8-бабына сәйкес уәкілетті орган Мемлекеттік сатып алудың бірыңғай ұйымдастырушыларын айқындады. Қаржы министрінің 2018 жылғы 29 желтоқсандағы № 1127 бұйрығы негізінде мемлекеттік сатып алуды Республикалық маңызы бар облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және Астананың, облыс ауданының, облыстық маңызы бар қаланың, облыстық маңызы бар қаладағы ауданның мемлекеттік сатып алуды бірыңғай ұйымдастырушылары жүзеге асыратын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің тізбесі айқындалды.
2020 жылы облыстың Бірыңғай ұйымдастырушы – басқармасы республикалық және облыстық бюджеттерден бөлінген жалпы сомасы 47,0 млрд.теңгеге 232 жоба бойынша конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алуды, жұмыспен қамту жол картасы бағдарламасын іске асыру шеңберінде 19 млрд. теңге сомасына арнайы тәртіпті қолдана отырып 75 жобаны жүзеге асырды.
2021 жылы республикалық және облыстық бюджеттерден бөлінген жалпы сомасы 103 млрд.963,1 млн. теңгеге 514 жоба бойынша конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алу өткізілді.
Ағымдағы жылдың басынан бастап Басқарма жалпы сомасы 62 млрд.603,8 млн. теңгеге 571 жоба бойынша конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алуды жүзеге асырады (жобалардың саны мен сомасы бюджетті нақтылау бойынша облыс мәслихатының сессияларында қосымша ұлғаюда). Оның ішінде құрылыс-монтаждау жұмыстары бойынша – 150 жоба, жобалау–сметалық құжаттаманы әзірлеу бойынша – 63 жоба, техникалық қадағалау бойынша – 101 жоба, абаттандыру бойынша – 3 жоба, өзге де қызметтер бойынша – 26 жоба, тауарлар бойынша-228 жоба.
Басқару аппаратын ұстауға
- конкурс тәсілімен (КПКО) – 4 конкурс бұзушылықсыз өткізілді;
- Баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен 5 Мемлекеттік сатып алу бұзушылықсыз өткізілді;
- 1 өткізілмеген сатып алу бойынша бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу (2 өтінімнен кем) бұзушылықсыз өткізілді;
- Тікелей шарт жасасу арқылы бір көзден алу тәсілімен 4 мемлекеттік сатып алу бұзушылықсыз өткізілді;
- Электрондық дүкен тәсілімен 9 мемлекеттік сатып алу.
Камералдық бақылауды уәкілетті орган ведомствосының аумақтық бөлімшесі "мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы" 2015 жылғы 12 қарашадағы Заңның 14-бабы 3) тармақшасының және "Мемлекеттік сатып алу туралы" 2015 жылғы 4 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 5) тармақшасының негізінде тұрақты негізде мемлекеттік аудит объектісіне бармай-ақ "мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы" 2015 жылғы 12 қарашадағы мемлекеттік аудит объектілерінің қызметі бойынша, сондай-ақ тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану нәтижелері бойынша әртүрлі ақпарат көздерінен алынған мәліметтер. Камералдық бақылау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жағдайда, аумақтық бөлімше анықталған бұзушылықтардың сипаттамасын қоса бере отырып, "камералдық бақылау жүргізу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 598 бұйрығына 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны ресімдейді және мемлекеттік аудит объектілеріне жібереді. және веб-порталда автоматты түрде тіркеледі.
Қолданыстағы "Мемлекеттік сатып алу туралы" Заңға, Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына бірқатар өзгерістер енгізілгені, Мемлекеттік сатып алу веб-порталының жаңғыртылған платформасы жұмыс істейтіні, сондай-ақ, 2020 жылдың 1 шілдесінен бастап сайты іске қосылғаны белгілі OMARKET.KZ.
Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, бүгінде мемлекеттік сатып алудың жоспарлаудан бастап, төлемге дейінгі барлық кезеңдері электрондық түрде жүргізіледі. Банк кепілдіктерін, мемлекеттік сатып алуға қатысуға өтінімді қамтамасыз етуді қоса алғанда, барлық құжаттарды өнім берушілер электрондық әмиян функционалы арқылы енгізеді, шарттар, шот-фактуралар, тауарларды жеткізу, жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету актілері электрондық форматта ресімделеді.
Портал дербес режимде Мемлекеттік кірістер департаментінің интеграцияланған деректерінен өнім берушілердің қаржылық тұрақтылығын айқындайды.
Қазақстанда 2014 жылдың сәуір айынан бастап орталықтандырылған сатып алу жүйесі - мемлекеттік сатып алуды бірыңғай ұйымдастырушылар институты жұмыс істейді. Сатып алудың едәуір бөлігі ҚР ҚМ 2018 жылғы 29 желтоқсандағы № 1127 бұйрығымен бекітілген ТЖҚ тізбесіне сәйкес орталықтандырылып жүзеге асырылады (республикалық деңгейде - ҚР ҚМ Мемлекеттік сатып алу комитеті, жергілікті деңгейде-тиісті деңгейдегі уәкілетті ұйымдар)
Сонымен қатар, ҚР Тұңғыш Президенті Н.Назарбаевтың 2017 жылғы 31 қаңтардағы "Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік" атты Қазақстан халқына Жолдауында Үкіметке орталықтандырылған қызмет қағидаты бойынша Мемлекеттік сатып алудың бірыңғай жүйесін енгізу тапсырмасы берілді.
Мәселен, Елбасының жоғарыда көрсетілген тапсырмасын, сондай-ақ Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың 2019 жылғы 20 мамырдағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мәселелері жөніндегі кеңесте берген мемлекеттік сатып алуды кешенді орталықтандыруды жүргізу тетіктерін енгізуге қатысты тапсырмасын орындау үшін орталықтандыру мемлекеттік сатып алудың тиімділігі мен оңтайлылығын арттыра отырып, жеткізушілер арасында адал бәсекелестікті қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.
Мәселен, Елбасының жоғарыда көрсетілген тапсырмасын, сондай-ақ Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың 2019 жылғы 20 мамырдағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мәселелері жөніндегі кеңесте берген мемлекеттік сатып алуды кешенді орталықтандыруды жүргізу тетіктерін енгізуге қатысты тапсырмасын орындау үшін орталықтандыру мемлекеттік сатып алудың тиімділігі мен оңтайлылығын арттыра отырып, жеткізушілер арасында адал бәсекелестікті қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.
2020 жылдың басынан бастап жылдық көлемі құндық мәнінде республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің төрт жүз мың еселенген мөлшерінен аспайтын жұмыстар "Біліктілікті алдын ала іріктеумен жүргізілетін Конкурс"тәсілдерімен ғана жүргізілуі мүмкін. Ұйымдастырушының "біліктілікті алдын ала іріктеумен жүргізілетін Конкурс" тәсілімен сатып алуды өткізу жөніндегі нұсқаулығы сайтта орналастырылады goszakup.gov.kz.
Сондай-ақ біліктілікті алдын ала іріктеумен жүргізілетін конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алуға қатысатын әлеуетті өнім берушілер осы сатып алуға қатысу кезінде қаржылық орнықтылыққа тексеруден өтеді. Өнім берушінің сайтта "біліктілікті алдын ала іріктеумен жүргізілетін Конкурс" тәсілімен сатып алуға қатысуы жөніндегі Нұсқаулық goszakup.gov.kz.
2020 жылдың басынан бастап әлеуетті өнім берушілер мемлекеттік сатып алуға қатысуға қатысты бірнеше өзгерістер мен жаңалықтарды күтті. Осы өзгерістердің бірі оның қаржылық тұрақтылығын растау болды. Қаржылық тұрақтылық-шартты орындау кезінде болашақта оның тарапынан ықтимал бұзушылықтарды болдырмау үшін әлеуетті өнім берушінің және оның компаниясының тұрақты жағдайы туралы мәліметтер. Яғни, қаржылық тұрақтылық-бұл кәсіпорынның кірістерден шығыстардан асып кетуіне, өзінің қаржылық компонентін еркін басқаруға және қарызға түспеуге мүмкіндік беретін сипаттамасы. Сондай — ақ, қаржылық тұрақтылық-бұл әлеуетті жеткізушінің төлем қабілеттілігінің көрсеткіші. Қаржылық тұрақтылық талаптарына сәйкес әлеуетті өнім берушіде үш жыл ішінде кірістер (айналым қаражаты), сондай-ақ мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру үшін бөлінетін соманың кемінде 1/2 болуы, бірақ тиісті қаржы жылына АЕК-тің төрт жүз мың еселенген мөлшерінен аспауы тиіс.
Содан кейін, төленген салықтардың көрсеткіші үш жыл ішінде әлеуетті өнім берушінің кірістерінен кемінде 3% болуы тиіс. 2021 жылдан бастап мұндай пайыз 4%, ал 2022 жылдан бастап табыстың 5% құрады.
Негізгі құралдар 3 жыл ішінде Орташаланған және Мемлекеттік сатып алуды құрайтын соманың кемінде 1/15-ін құрауы, бірақ тиісті қаржы жылына арналған АЕК-тің төрт жүз мың еселенген мөлшерінен аспауы тиіс.
Әлеуетті өнім берушінің қызметкерлеріне еңбекақы төлеу қоры мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру үшін бөлінген соманың кемінде 1/15 қатынасында және тиісті қаржы жылына АЕК-тің төрт жүз мың еселенген мөлшерінен аспайтын 3 жыл ішінде көзделетін болады.
Елдегі дағдарыс жағдайының жариялануына байланысты ҚР Үкіметінің 2020.03.20 № 127 Қаулысымен 2020 жылғы 31 желтоқсанға дейін қолданылатын мемлекеттік сатып алудың арнайы тәртібі бекітілді. Бұл енді бірқатар артықшылықтар бар екенін көрсетеді, оның ішінде тауарларды тапсыру кезінде ҚР Қаржы министрлігінен көмек, конкурстық құжаттарды ұсыну саласындағы талаптарды жеңілдету және Мемлекеттік сатып алуды жеңілдету үшін қазақстандық тауар өндірушілердің тізбесін жасау. Мұның бәрі кәсіпкерлер үшін үлкен плюс, өйткені жаңа перспективалар мен мүмкіндіктер ашылуда. Тауарларды Мемлекеттік сатып алудың арнайы тәртібін енгізумен бірінші кезеңде жеңілдетілген және тек отандық тауар өндірушілер арасында жүзеге асырылады. Өтінімдер болмаған жағдайда ғана мұндай тауарларды сатып алу басқа өнім берушілер арасында жүзеге асырылады. Сондай-ақ қазақстандық тауар өндірушілердің өнімдерін кепілді өткізуді қамтамасыз ету үшін негіздемелік келісімдерді пайдалана отырып, Мемлекеттік сатып алудың жаңа тәсілі енгізілуде.
Бұл жеткізушіні таңдауды 5 күнге дейін қысқартуға мүмкіндік береді, орташа ұзақтығы 1,5 ай. Негіздемелік келісімдердің ұзақ мерзімділігін ескере отырып, бұл тәсіл жиі сатып алынатын тауарлардың импортын алмастыруды жүзеге асыруға және қазақстандық тауар өндірушілерге өнімнің кепілді өткізілуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Қазақстандық өндірушілер мен олар өндіретін тауарлардың тізбесі Мемлекеттік сатып алу жөніндегі ведомствоаралық комиссияның (бұдан әрі – ВАК) отырыстарында Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің мәліметтері негізінде айқындалады.
Мемлекеттік сатып алу веб-порталында жалпыға қолжетімді форматтағы ТЖҚ тізбесі, бір көзден сатып алу бойынша өнім берушілер мен тапсырыс берушілердің тізімі орналастырылған, бір көзден сатып алу бойынша өнім берушілер мен тапсырыс берушілердің тізімдері жаңартылған. Соңғы тізім ВАК отырыстарында жасалды және жүктеу үшін жалпы қол жетімділікте жарияланды. Онда әлеуетті өнім берушілер көрсетілген, олармен тапсырыс берушілер ТЖҚ-ны сатып алуға шарттық қатынастарды мемлекеттік сатып алу туралы Заңның нормативтік актілеріне сәйкес ресімдей алады. Егер Тізімде тиісті тапсырыс берушілер мен жеткізушілер болмаса, ҚР Қаржы министрлігіне қосымшаға сәйкес нысан бойынша хатпен жүгіну қажет, оны да мемлекеттік сатып алу веб-порталынан жүктеуге болады. Бұл ретте растайтын құжаттарды ұсыну қажет. Расталған жағдайда тапсырыс берушілер мен жеткізушілердің тізімі толықтырылады.
Сондай-ақ, ЕАЭО аумағында коронавирустың таралуының алдын алу және болдырмау үшін әкелінетін тауарлар кедендік әкелу бажынан босатылды. Мұндай шешімді кезектен тыс тәртіпте ЕЭК Кеңесі 16.03.2020 отырысында қабылдады. Шешім 16.03.2020 ж. бастап ЕАЭО кедендік аумағына әкелінген медициналық тауарларға қолданылады және 30.09.2020 ж.дейін қолданыста болды.
ЕЭК Кеңесінің шешімі ең алдымен жеке қорғану құралдарына, дезинфекциялау құралдарына, диагностикалық реагенттерге, медициналық жабдықтар мен материалдардың жекелеген түрлеріне қолданылады. Коронавируспен күресу, халықты қорғау және емдеу үшін әкелу бажын төлеуден босатыла отырып, тауарларды әкелу Денсаулық сақтау саласындағы ұлттық уәкілетті органдардың нысаналы мақсатын растау негізінде жүзеге асырылатын болады.
2021 жылғы кезеңде мемлекеттік сатып алу саласында конкурстық баға ұсынысына әсер ететін өлшемшарттарды қолдану кезінде, атап айтқанда, сатып алынатын тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер нарығында әлеуетті өнім берушілердің жұмыс тәжірибесі бойынша шартты жеңілдіктерді есептеу кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері болды.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 11 желтоқсандағы №648 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының (бұдан әрі-қағидалар) 153-тармағына сәйкес конкурстық комиссия конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алудың қорытындылары туралы хаттаманы қалыптастыру кезінде конкурстық құжаттамада көзделген өлшемшарттарға сәйкес шартты жеңілдіктерді, осы Қағидалардың 152-1-тармағына сәйкес, әрбір конкурстық құжаттамаға сәйкес шартты жеңілдіктерді айқындайды. конкурсқа қатысуға бір өтінім берілген жағдайларды қоспағанда, конкурсқа қатысуға өтінім берген әлеуетті өнім берушіге беріледі.
Мемлекеттік сатып алу веб-порталында орналастырылған пайдаланушылардың нұсқаулықтарына сәйкес конкурстық комиссияның әрбір мүшесі шартты жеңілдіктерді айқындау кезінде әлеуетті өнім берушінің әрбір мәлімделген жұмыс тәжірибесі объектісі бойынша дауыс беруі (қабылдауы/қабылдамауы) қажет.
Қағидалардың 170-тармағына сәйкес веб-портал конкурсқа қатысушылар бағасының шарттарын автоматты түрде салыстырады және ең төменгі шартты баға негізінде конкурс жеңімпазын айқындайды.
Осылайша, мемлекеттік сатып алудың жеңімпазын анықтау кезінде субъективті тәсілдеме және адами фактордың пайда болу тәуекелі бар, бұл өз кезегінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне әкеп соғуы мүмкін.
Қызметтің осы бағыты бойынша ұсынымдар.
Бұл проблеманың шешімі электрондық депозитарийді одан әрі толықтыру, электрондық депозитарийде қамтылған әлеуетті өнім берушілердің жұмыс тәжірибесі бойынша мәліметтерді верификациялау болып табылады (анықтама ретінде: мемлекеттік сатып алу саласындағы электрондық депозитарий – әлеуетті өнім берушілердің жұмыс тәжірибесінің бар-жоғын растайтын мәліметтер мен құжаттарды қамтитын электрондық дерекқор мемлекеттік сатып алу веб-порталында қалыптастырылады).
Электрондық депозитарийді жетілдіру және пысықтау шартты жеңілдіктерді әлеуетті өнім берушілердің тәжірибесінің болуын растайтын қолда бар мәліметтер мен құжаттар негізінде мемлекеттік сатып алу веб-порталы автоматты түрде айқындауына алып келеді.
Бүгінгі күні мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнамаға әлеуетті өнім берушілердің тәжірибесінің болуын растайтын қолда бар мәліметтер мен құжаттар негізінде электрондық депозитарийде және Мемлекеттік сатып алу веб-порталында автоматты түрде қамтылған әлеуетті өнім берушілердің жұмыс тәжірибесі бойынша мәліметтерді верификациялау бөлігінде тиісті өзгерістер енгізілді.
Осылайша, мемлекеттік сатып алу жеңімпазын анықтау кезінде адами фактор ішінара алынып тасталды. Бұл шара мемлекеттік сатып алу саласындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетуге ықпал етеді.
Сонымен қатар, мемлекеттік сатып алу процесінде адами фактор барынша азайтылды.
Алайда, мемлекеттік сатып алу туралы Заңның 27-бабына және Мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу қағидаларының 153, 154, 155-тармақтарына сәйкес конкурсқа қатысуға өтінімдерді қарау кезінде конкурстық комиссия конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алу қорытындылары туралы хаттаманы қалыптастыру кезінде конкурстық құжаттамада көзделген өлшемшарттарға сәйкес шартты жеңілдіктерді айқындайды. Қорытынды хаттамасын қалыптастыру кезінде шартты жеңілдіктерді есептеу кезінде адам факторы орын алады. Қорытындыларға әсер ететін шартты жеңілдіктерді есептеу және беру қорытындылар хаттамасын қолмен қалыптастыру кезінде жүргізіледі. Көптеген жағдайларда жұмыс, қызмет тәжірибесін есептеу кезінде бұзушылықтарға жол беріледі. Бұл ретте, конкурстық комиссия мүшелері қабылданған шешімдер үшін ӘҚБтК-нің 207-бабына сәйкес әкімшілік жауаптылықта болады. Сондай-ақ камералдық бақылаумен негізінен шартты жеңілдіктерді қолданудың дұрыстығы, растайтын құжаттардың болуы не болмауы қаралады, соның салдарынан Конкурстық комиссия мүшелерінің шешімімен пікірлер мен ұстанымдардың алшақтығы фактілері орын алады, бұл өз кезегінде сот дауларына әкеп соғады.
Заңның 47-бабына сәйкес мемлекеттік сатып алу қорытындыларының хаттамалары шағымдануға жатады. Шағымдар келіп түскен кезде уәкілетті орган қарайды және шешім қабылдайды, қорытындыларды хаттамаға сәйкес келтіру туралы Мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушыға хабарлама жібереді. Алайда, сатып алудың басқа қатысушысы Қорытындыларды қайта қарағаннан кейін шағым берілген жағдайда, осы сатып алудың заңнама нормаларын сақтауға арналған аудиторлық іс-шарасы өткізіледі. Уәкілетті бақылаушы орган бір мемлекеттік сатып алу бойынша бір-біріне қайшы келетін екі шешім қабылдаған, бұл аталған органдардың талап-арыз беру мерзімі шектелмеген сот талқылауларына әкеп соқтыратын бірнеше рет болған жағдайларды атап өту қажет емес. Егер Тапсырыс берушілерге сот шағымдарына шағымдану және беру мерзімдері заңнамалық түрде белгіленсе, онда бақылаушы органдарда қабылданған шешім үшін әкімшілік жауапкершілік сияқты мерзімдер белгіленбеген. Бұл өз кезегінде конкурстық рәсімдердің созылуына, бюджет қаражатының игерілмеу тәуекелдеріне, сондай-ақ бақылаушы органдардың қызметкерлері (мүдделі тұлғалар) арасындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне алып келеді. Өйткені конкурс комиссиясының мүшелерін әкімшілік жауапкершілікке тарту туралы шешімді ішкі мемлекеттік аудит органдары қабылдайды.
Бұл мәселенің шешімі бақылаушы органдардың қабылданатын шешімдер үшін әкімшілік жауапкершілік мүмкіндігін қарастыру болады.
Бұл шара жоғары сапалы камералдық бақылау жүргізуге мүмкіндік береді.
Жұмыс тәжірибесін есептеу мәселелері.
Құрылыс саласындағы жұмыс тәжірибесінің болуы үшін шартты жеңілдікті дұрыс есептемеу фактілерін болдырмау мақсатында КҚ-ға 1-2-қосымша (біліктілік талаптары) мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнамаға өткізілетін Мемлекеттік сатып алу нысанасына сәйкес келетін лицензияланатын қызмет түрінің кіші түрлеріне арналған қосымша парақпен толықтыру бөлігінде өзгерістер енгізілді.
Тапсырыс берушілер құрылыс-монтаждау жұмыстарына конкурс жариялаған кезде КҚ-ға (біліктілік талаптарына) 1-2-қосымшада лицензияланатын қызмет түрінің қандай кіші түріне сатып алу нысанасы жататынын көрсете алады.
Бұл шара әлеуетті өнім берушінің жұмыс тәжірибесі ретінде әлеуетті өнім беруші мәлімдеген құрылыс объектісінің өткізілетін Мемлекеттік сатып алу мәніне сәйкестігіне форматтық-логикалық бақылау орнатуға және сәйкестікті растайтын құжаттаманы қарау мерзімдері мен көлемдерін азайтуға мүмкіндік береді.
Басқарманың ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Персоналды басқару, оның ішінде кадрлардың ауысуы
Басқарманың ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы талдау шеңберінде 2021 жылы және 2022 жылдың 4 айында персоналды басқару, оның ішінде кадрлардың ауысуы талданды.
2021 жылдың наурыз айында әкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға ішкі конкурс қорытындысына сәйкес басқарма басшысының орынбасары Н.К. Баймағамбетова Ақтөбе облысы қаржы басқармасы басшысының орынбасары лауазымына тағайындалды.
Осыған байланысты, "Б" корпусының бос немесе уақытша бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарына орналасу қағидаларына енгізілген өзгерістердің 2-тармағының 4) тармақшасына сәйкес, мемлекеттік сатып алу басқармасы басшысының орынбасары бос лауазымына 2020 жылғы 13 қарашадағы № 447 конкурс өткізілмей ауысу тәртібімен, меритократия қағидаттарын сақтай отырып, А. Ж. Қаратаева тағайындалды., Мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің басшысы лауазымын атқарған. Мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің басшысы лауазымына Е.Е. Нұраев тағайындалды, ол жұмыстарды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін жүргізу бөлімінің бас маманы лауазымын атқарды.
2022 жылғы 28 наурызда Маңғыстау облысындағы конурстың оң қорытындысына сәйкес Бөлім басшысы мемлекеттік әкімшілік лауазымына р. н.Қуанышбай тағайындалды және жоғары тұрған мемлекеттік әкімшілік лауазымға басқа мемлекеттік органда ауысуына байланысты тауарларды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің бас маманы атқаратын мемлекеттік әкімшілік лауазымынан босатылды.
Ағымдағы жылдың сәуір айында облыс әкімінің өкімімен және денсаулық жағдайы туралы өтініші бойынша басқарма басшысы А.Х. Қайрмеков атқаратын әкімшілік мемлекеттік лауазымынан кетті, осыған байланысты облыс әкімінің өкімімен осы әкімшілік мемлекеттік лауазымға басқарма басшысының орынбасары лауазымын атқарған А. Ж. Қаратаева тағайындалды. Сонымен қатар, "Б" корпусының бос немесе уақытша бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарына орналасу ережелеріне енгізілген өзгерістердің 2-тармағының 4) тармақшасына сәйкес, мемлекеттік сатып алу басқармасы басшысының орынбасары бос лауазымына 2020 жылғы 13 қарашадағы № 447 конкурс өткізілмей ауысу тәртібімен, меритократия қағидаттарын сақтай отырып, Ж. Қазиева-Сырбу тағайындалды.Мониторинг, сатып алуды электронды сүйемелдеу және Тапсырыс берушілермен жұмыс бөлімінің басшысы қызметін атқарған к. 2022 жылдың 13 сәуірінен бастап вакантаның мониторинг, сатып алуды электронды сүйемелдеу және Тапсырыс берушілермен жұмыс бөлімінің басшысы қызметінен босатылды.
Штат саны
Басқарманың штаттық саны 19 бірлікті құрайды, бүгінгі күні нақты саны 17 бірлікті құрайды, 2022 жылғы 13 сәуірден бастап мониторинг, сатып алуды электрондық сүйемелдеу және Тапсырыс берушілермен жұмыс бөлімінде 1 бос орын (жоғары тұрған лауазымға тағайындауға байланысты). 1.басқа мемлекеттік органда жоғары лауазымға ауысуына байланысты тауарларды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінде бос орын Қуанышбай р.Н.
Жақын туыстар (ата-аналар (ата-аналар), балалар, бала асырап алушылар атқаратын лауазымға тікелей бағынысты бос лауазымдарға орналасу кезінде үлестес болу фактілері
ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері (қарындастары), аталары, әжелері, немерелері немесе
жұбайы (зайыбы) анықталмаған.
Кадрлардың ауысуына қатысты.
Жыл басынан бері басқармада кадрлардың тұрақтамауы 2 бірлікті құрайды (мемлекеттік қызметтен кетуіне байланысты басқарма басшысы; басқа өңірде жоғары лауазымға тағайындалуына байланысты тауарларды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің бас маманы).
Теріс себептер бойынша жұмыстан босатылғандар жоқ.
Басқарманың барлық қызметкерлері атқаратын лауазымына қойылатын біліктілік талаптарына сәйкес келеді, Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының жанындағы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу Комитетінің "Ақпараттық сервис" базасы бойынша тексерілді.
Басқарманың тәртіптік және конкурстық комиссиясының құрамы тиісті түрде бекітілді.
Барлық қызметкерлер зерттеу кезеңінде оқытудан, біліктілікті арттырудан өту мерзімдері мен тәртібін сақтады. Осылайша, 2021 жылға арналған жоспарға сәйкес 7 адам мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін арттыру және қайта даярлау курстарынан өтті: 2021 жылғы 1 ақпан мен 19 ақпан аралығында мемлекеттік әкімшілік лауазымға алғаш қабылданғандағыдай қайта даярлау курстарына жіберілді, тауарларды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің бас маманы Н.А.Насырова.; 24-28 мамыр аралығында-біліктілікті арттыру курстарына жіберілді, тауарларды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің басшысы С. Т. Ильясова; 14-18 маусым аралығында - біліктілікті арттыру курстарына жіберілді, жұмыстарды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің бас маманы Д. с. Жұмашев; 06-10 қыркүйек кезеңінде - біліктілікті арттыру курстарына жіберілді, комиссия төрағасының орынбасары С. Т. Ильясова; басқарма басшысы А. Ж. Қаратаев; 18-22 қазан аралығында-біліктілікті арттыру курстарына, мониторинг, сатып алуды электрондық сүйемелдеу және Тапсырыс берушілермен жұмыс бөлімінің басшысы Казиева - Сырбу Ж. К.; 18-22 қазан аралығында-біліктілікті арттыру курстарына жіберілді, қызметтерді мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің басшысы Темірбаев Б. А.; 27 қыркүйек пен 15 қазан аралығында 2021 жылы мемлекеттік әкімшілік басқарушы лауазымына алғаш қабылданғандар ретінде қайта даярлау курстарына жіберілді, жұмыстарды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің басшысы Е. Е. Нұраев.
Мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін арттыру мен қайта даярлаудың 2022 жылға арналған ЖОЖБ бекіткен жоспар – кестесіне сәйкес, бірінші жартыжылдықта басқарманың 4 (төрт) қызметкері мемлекеттік қызметшілерді қайта даярлау және біліктілігін арттыру курстарына жіберілді: 2022 жылғы 07-25 ақпан кезеңінде - мемлекеттік әкімшілік лауазымға алғаш қабылданғандар ретінде қайта даярлау курстарына жіберілді, олардың негізгі бағыттары: мониторинг, сатып алуды электрондық сүйемелдеу және Тапсырыс берушілермен жұмыс бөлімінің мамандары Т. Б. Сапин, к. т. Сәрсенова; 14-18 наурыз аралығында біліктілікті арттыру курстарына жіберілді, тауарларды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің бас маманы Р. Н. Қуанышбай; 2022 жылғы 04-22 сәуір аралығында мемлекеттік әкімшілік лауазымға алғаш қабылданғандағыдай қайта даярлау курстарына жіберілді, жұмыстарды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің бас маманы Г. М. Құрманбаева.;
Еңбек тәртібін бұзу, еңбек тәртібін қайта бұзу, бұрын салынған жазаларды мерзімінен бұрын алып тастау, мемлекеттік қызметшілердің әкімшілік және қылмыстық құқық бұзушылықтар жасау, бұрын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасаған адамдарды жұмысқа қабылдау фактілері анықталған жоқ.
Мен, тауарларды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу бөлімінің басшысы белгіленген тыйымдар мен шектеулерді сақтамау жағдайларын анықтау бойынша тиісті жұмыс жүргіземін. Тыйым салулар мен шектеулердің сақталуы, ең алдымен, табыс туралы мәліметтерді жыл сайын ұсыну процесінде бақыланады. Зерттеу кезеңінде жоғарыда аталған тыйымдар бұзылған жоқ.
Сонымен қатар, көрсетілген кезеңде Басқармада сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасағаны үшін жауапкершілікке тартылғандар анықталған жоқ.
Мүдделер қақтығысын реттеу
Мүдделер қақтығысын реттеу сыбайлас жемқорлыққа қарсы маңызды тетіктердің бірі және сонымен бірге қызметтік құқықтық қатынастардың тиісті жұмыс істеуін қамтамасыз ету тәсілі болып табылады.
Әрбір нақты жағдайда жанжалды реттеу тәсілдері, нысандары мен әдістері оның шиеленісуінің сипаты мен дәрежесіне, Мемлекеттік қызмет түріне, мемлекеттік органның өкілеттіктеріне, функциялары мен қызмет бағыттарына және мемлекеттік қызметшінің лауазымдық міндеттеріне байланысты болады. Сондай-ақ, қақтығыс жағдайында оның қайталануына әкелуі мүмкін жағдайды болдырмау үшін мүдделер қақтығысын шешудің тиімділігін міндетті түрде бағалау қажет.
"Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс – қимыл туралы" ҚР Заңына сәйкес мүдделер қақтығысы-бұл жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамдардың, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың, оларға теңестірілген адамдардың, лауазымды адамдардың жеке мүдделері мен олардың лауазымдық өкілеттіктері арасындағы қайшылық, мұндай жағдайда аталған адамдардың жеке мүдделері олардың өздерінің лауазымдық өкілеттіктерін тиісінше орындамауына әкеп соғуы мүмкін.
Мұндай жағдайлардағы жағымсыз сәт, заңнамалық тұрғыдан бекітілген Типтік жанжал жағдайларының тізімі болмаған жағдайда, ықтимал жанжал әрекеттері мен шешімдерін бастапқы субъективті бағалау тікелей мемлекеттік қызметшіге – мүдделер қақтығысы субъектісіне жүктеледі. Бұл жағдайда мемлекеттік қызметшілердің қақтығыс жағдайын объективті бағалай алмауының, сондай-ақ басшыны мүдделер қақтығысы туралы хабардар ету бойынша өз міндеттерін толық және уақтылы орындай алмауының үлкен ықтималдығы бар.
Мүдделер қайшылығы туындауы мүмкін жағдайлардың алдын алу мақсатында Басқармада келесі алдын алу іс-шаралары жүргізіледі: - Мемлекеттік қызметке қабылдау кезінде азаматтарға алғашқы кеңес беру, үміткерді нормативтік-құқықтық актілермен, қызметшілер үшін белгіленген шектеулер мен тыйымдарды сақтау мәселесі бойынша өзге де құжаттармен қол қойғызып таныстыру, шектеулер мен тыйымдардың, мүдделер қақтығысын болдырмау немесе реттеу туралы талаптардың сақталмауын анықтау мақсатында Мемлекеттік қызметке кіретін азаматтар ұсынған құжаттарға талдау жүргізу; қызметшілермен мүдделер қақтығысының мәнін, оны реттеу тәртібін, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнаманы бұзғаны үшін көзделген жауапкершілік шараларын түсіндіруге бағытталған консультациялық жұмыс. Сондай-ақ, Ақтөбе облысының Әдеп жөніндегі уәкілі Р. М. Омарова ұжымда түсіністік пен сенімнің қолайлы атмосферасын бағалау үшін Басқарманың мемлекеттік қызметшілерімен тұрақты кездесулер өткізеді, сыбайлас жемқорлықтың, этикалық құқық бұзушылықтардың, сондай-ақ мемлекеттік қызметтегі лауазымдық құқық бұзушылықтардың алдын алу, медициналық сақтандыру жарналарының жалақыдан ұстап қалу бөлігіндегі өзгерістерді, сондай-ақ медициналық сақтандыру жарналары есебінен туындайтын іс-шараларды түсіндіру штат санын қысқарту (кім қысқартуға жатпайды, кім жатады), мемлекеттік қызметшілердің әдеп нормаларын сақтау, жұмыс уақытын тиімді пайдалану туралы.
Көрсетілген кезеңде басқарма қызметкерлері арасында мүдделер қақтығысы анықталған жоқ.
Мемлекеттік қызметтер көрсету
Басқарма жергілікті атқарушы органның құзыреті шегінде бірыңғай мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру және өткізу бойынша жұмыстар жүргізеді. Басқарма мемлекеттік қызметтер тізіліміне кіретін мемлекеттік қызметтерді көрсетпейді.
Рұқсат беру және бақылау функцияларын іске асыру
Ережеге сәйкес Басқармада рұқсат беру және бақылау функциялары жоқ.
Басқарманың ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінен туындайтын өзге де мәселелер
Талдау барысында басқарма мемлекеттік қызметшілердің этикалық нормаларды сақтауы бойынша тұрақты негізде жұмыс жүргізетіні анықталды. Басқарма фойесінде мемлекеттік қызметшілердің Әдеп кодексінің мәтіні жазылған стенд, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы стенд орналастырылған, мемлекеттік қызметшілердің этиканы сақтауын Бақылау кітабы бар, онда Басқарманың мемлекеттік қызметшілерінің әдепсіз мінез-құлқы туралы азаматтар тарапынан шағымдар мен ұсыныстар келіп түспеген.
Басқарманың лауазымды тұлғаларымен қызметтік әдеп нормаларын, мемлекеттік қызмет туралы Заңнаманы бұзу фактілері туралы хабарлау үшін сенім телефоны орнатылған (54-05-92).
Басқарманың фойесінде лауазымды тұлғалардың заңсыз әрекеттеріне азаматтардың өтініштері мен арыздары үшін жәшік орналастырылған.
Өз қызметінің ашықтығы мен айқындығын қамтамасыз ету мақсатында Басқармамен Веб-сайт жұмыс істейді (www.goszakup.aktobe.gov.kz), онда барлық тілек білдірушілер Басқарма туралы ақпаратпен, қолда бар Қағидалармен, нұсқаулықтармен, ережелермен таныса алады, оның ішінде өздерін қызықтыратын сұрақтарды қоя алады.
Бұдан басқа, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес басқармасының жұмысында жариялылықты қамтамасыз ету және сыбайлас жемқорлық көріністерінің профилактикасына бағытталған қабылданған шаралар туралы халықты хабардар ету мақсатында "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселесі"арнайы бөлімі әзірленді және жұмыс істейді.
Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы сақтауға ықпал ететін маңызды факторлардың бірі "жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы"ҚР Заңын іске асыру болып табылады. Басқармаға келіп түскен барлық хат-хабарларды қабылдау бөлмесінің хатшысы eotinis, ОДО азаматтарының барлық өтініштерін қабылдау мен өңдеудің бірыңғай платформасы арқылы электронды форматта тіркейді және түскен күні басшылыққа қарау үшін жібереді. Өтініштерді қарау кезінде "Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі"2020 жылғы 29 маусымдағы Қазақстан Республикасы Кодексінің нормалары сақталады. Аталған мәселеге ерекше көңіл бөлінеді, басқарма мамандарының келіп түскен өтініштерді уақытылы қарауын тұрақты бақылау жүзеге асырылады, азаматтардың өтініштерін тіркеу журналы бар. Азаматтардың өтініштері мен шағымдарымен басқарманың барлық бөлімдері жетекшілік ететін мәселелерге сәйкес жұмыс істейді.
Осылайша, зерттеу кезеңінде азаматтардың өтініштерін талдау сыбайлас жемқорлық тақырыбына қатысты өтініштердің жоқ екенін көрсетеді. 2021 жылы басқармаға 143 өтініш түсті, 140 өтініш бойынша түсініктеме берілді, есептік кезеңнің соңына қалғаны 3 өтініш. Ағымдағы жылдың төрт айында 50 өтініш келіп түсті, 45 өтініш түсіндірілді, 5 өтініш қарауда (мерзімі сақталды). Заңды тұлғалардың өтініштері негізінен түсіндіру сипатынан (Мемлекеттік сатып алуға қатысты түсініктеме сұрайды) және семинар – оқытуды өткізу туралы Коммерциялық ұсыныстардан тұрады. Заңды және жеке тұлғалардың барлық өтініштеріне уақытылы жауаптар жолданды.
2021 жылы мемлекеттік органның ішкі мемлекеттік аудиті бойынша тексерулер Басқармада жүргізілген жоқ, бірақ ағымдағы жылы Ақтөбе облысының Тексеру комиссиясының кестесіне сәйкес жоспарланған.
Зерттелетін кезеңге прокурорлық қадағалау актілері түскен жоқ.
Ақтөбе облысы әкімдігінің аппаратына жіберілген 2021 жылғы 23 наурыздағы № 2-03-21-03263 заңдылықтың бұзылуын жою туралы ұсынысқа сәйкес, семинарды өткізуге қатысты, тапсырыс берушілердің мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылардың тізіліміне жеткізушілерді енгізу туралы уәкілетті органға хабарлама жібермеуінің анықталған фактілері бойынша - "Ақтөбе облысының мемлекеттік сатып алу басқармасы "ММ Ақтөбе облысы бойынша Ішкі мемлекеттік аудит департаментімен бірлесіп 2021 жылғы 14 сәуірде Zoom платформасы арқылы мемлекеттік мекемелер үшін семинар ұйымдастырылғанын хабарлаймыз. Күн тәртібінде ұсыныста көрсетілген бұзушылықтар, мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнама талаптарын мүлтіксіз сақтау мәселелері қаралды және қатысушыларды қызықтырған сұрақтарға түсініктемелер берілді. Сонымен қатар, Ақтөбе облысының әкімдігі өңірдің барлық тапсырыс берушілеріне жеткізушілерді мемлекеттік сатып алудың жосықсыз қатысушылары деп тану туралы сотқа және уәкілетті органға жеткізушілерді МРШР-ға енгізу туралы мәліметтерді уақтылы жіберу қажеттілігі туралы жеткізді.
Сонымен қатар, 2021 жылдың 22 желтоқсанында Ақтөбе қаласындағы "Әдебиет жолы" республикалық қоғамдық бірлестігінің Ақтөбе облысы филиалы арасында ынтымақтастық туралы Меморандум жасалды. Осы Меморандумның мәні азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру және құқықтық мәдениетті қалыптастыру, жеке және заңды тұлғалардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғау, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың тиімді құралдарын қалыптастыру мақсатында Тараптар арасындағы ынтымақтастық болып табылады.
Жүргізілген талдау нәтижелері бойынша Басқарма қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ деген қорытындыға келді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жол бермеу үшін төмендегілерді ұсынады::
1.Жергілікті жерлерде мемлекеттік сатып алу процесін уақтылы және сапалы ұйымдастыру бөлігінде мемлекеттік сатып алу туралы заңнама талаптарының мүлтіксіз орындалуын қамтамасыз ету;
Веб-порталдың деректеріне сәйкес мемлекеттік сатып алу мониторингін жүргізуді жалғастыру;
Жыл қорытындысы бойынша тапсырыс берушілер конкурстық рәсімдерді өткізу кезінде жіберілген барлық бұзушылықтарға талдау жасап, облыс әкімінің жетекшілік ететін орынбасарына қызметтік хат берсін.
ҚР заңнамасын, оның ішінде енгізілетін өзгерістерді ескере отырып, Мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнаманы тұрақты негізде өз бетінше зерделеу;
Уәкілетті мемлекеттік органмен келісу кезінде мемлекеттік сатып алуға қатысты нормативтік құқықтық актілер тиісті ұсыныстар жіберілсін.
Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алуды насихаттау бойынша тұрақты негізде жұмыс жүргізу.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау нәтижелері ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Ақтөбе облысы бойынша Департаментіне ұсынылсын.
Тауарлардың мемлекеттік сатып алулар
процедураларын өткізу бөлімінің басшысы С.Ильясова