Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша аналитикалық анықтама
Ақтөбе қаласы «__»_________ 2025 жыл
Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы №410-V ҚРЗ «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 8-бабы 5-тармағына сәйкес: «Мемлекеттік органдар, ұйымдар және квазимемлекеттік сектор субъектілері сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізеді, оның нәтижелері бойынша сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөнінде шаралар қабылдайды», сондай-ақ Ақтөбе облысы Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының (бұдан әрі – Басқарма) басшысының 2023 жылғы 24 сәуірдегі №44-Н бұйрығына сәйкес.
Ішкі талдау Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы №12 бұйрығымен бекітілген «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына» сәйкес жүзеге асырылды.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама талаптарына сәйкес сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдаудың негізгі қағидалары – заңдылық, объективтілік, жан-жақтылық және ашықтық болып табылады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу мерзімі:
2025 жылғы 1 мамырдан 1 маусымға дейін.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау келесі бағыттар бойынша жүргізілді:
Мүдделер қақтығысына байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 14-бабы 1-1-тармағына сәйкес, мемлекеттік лауазымға немесе мемлекеттік функцияларды не оларға теңестірілген функцияларды орындауға байланысты лауазымға үміткер адамдар жұмысқа орналасқысы келетін ұйым басшылығына сол ұйымдағы жақын туыстары, зайыбы (жұбайы) және (немесе) қайын туыстары жұмыс істейтіні туралы жазбаша түрде хабарлауға міндетті.
«Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңының (бұдан әрі – Заң) 13-бабының 7-тармағына сәйкес, мемлекеттік қызметші өзiнің жақын туыстары (ата-анасы, балалары, асырап алушылары, асырап алынған балалары, туған және туыстас ағайындары, атасы, әжесі, немерелері), зайыбы (жұбайы) және (немесе) қайын туыстары (жұбайының туған және туыстас ағайындары, ата-анасы мен балалары) атқаратын лауазымға тікелей бағынысты мемлекеттік лауазымды иелене алмайды, сондай-ақ өзінің тікелей бағынысында жақын туыстары, зайыбы (жұбайы) және (немесе) қайын туыстары болмауы тиіс.
Сонымен қатар, мемлекеттік қызметшінің қызметінде мемлекеттік қызмет туралы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамада көзделген мүдделер қақтығысы болмауы тиіс. Заңның 1-бабы 17) тармақшасына сәйкес, мүдделер қақтығысы – бұл мемлекеттік қызметшінің жеке мүдделері мен оның лауазымдық өкілеттіктері арасындағы қайшылық, оның нәтижесінде мемлекеттік қызметшінің жеке мүдделері өз өкілеттіктерін орындамауына немесе тиісінше орындамауына әкеп соғуы мүмкін.
ҚР «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 15-бабына сәйкес, жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамдарға, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адамдарға, лауазымды адамдарға мүдделер қақтығысы болған жағдайда өз лауазымдық міндеттерін орындауға тыйым салынады, сондай-ақ олар мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу бойынша шаралар қабылдауы тиіс.
Осы баптың 1-тармағында көрсетілген адамдардың өтініштері бойынша немесе өзге де көздерден ақпарат алынған жағдайда тікелей басшысы не ұйымның басшылығы мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу бойынша Заңда көзделген шараларды уақтылы қабылдауға міндетті.
ҰСЫНЫС: Басқармада мүдделер қақтығысы, басқарма басшысымен жұмысқа қабылданған қызметкерлердің байланыстылығы, кадрлардың ауысу себептері, қызметкерлердің жұмыстан шығуы, жақын туыстардың, жұбайлардың және қайын туыстардың бірлескен жұмысы, сондай-ақ қабылданған сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдар тұрғысынан сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің талдауы жүргізілді.
Талдау кезеңінде басқарма қызметкерлері мемлекеттік органдарда мүдделер қақтығыстарын басқару бойынша әдістемелік ұсыныстармен таныстырылды.
Талдау нәтижесінде дискрециялық өкілеттіктер мен сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарын жасауға ықпал ететін нормалар анықталған жоқ.
Мемлекеттік қызметтер көрсетумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Ережеге сәйкес, басқарма мемлекеттік қызметтермен айналыспайды.
Бақылау функцияларын жүзеге асырумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Басқарма бақылау және қадағалау функцияларымен жүктелмеген.
Ұйымдастыру-басқарушылық қызметтен туындайтын басқа да мәселелерді жүзеге асыруға байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
ТӘУЕКЕЛ:Субсидиялау туралы есептер қағаз түрінде тапсырылуда (қызмет алушы мен қызмет көрсетушінің тікелей байланысы бар).
ҰСЫНЫС: Есептерді электронды түрде тапсыру үшін ақпараттық жүйені әзірлеу қажет.
3.Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және инфрақұрылымдық даму министрінің 2022 жылғы 8 ақпандағы № 60 бұйрығымен бекітілген жеке тұрғын үй қорынан жалға алынған баспана үшін кейбір санаттағы азаматтарға төлемдер тағайындау және жүзеге асыру ережелерінің 21-бабына сәйкес, жергілікті атқарушы орган жалға алушылардың жалдамалы баспананы мақсатты пайдалануын бақылауды жүзеге асырады.
ТӘУЕКЕЛ:Жалдаушыларды мекенжайы бойынша аралау (жеке тұлғалармен тікелей байланыс қарастырылған).
ҰСЫНЫС:Аталған шараларды төлемдер операторы – «Отбасы банк» АҚ қызметкерлері арқылы жүзеге асыру мүмкіндігін қарастыру.
ҚАЗІРГІаЖАҒДАЙ:«Отбасы банк» АҚ-ның Ақтөбе облыстық филиалы қызметкерлерін осы жұмысқа тарту жөніндегі өтініштерге бас тарту жауабы алынған. Басқарма тұрғын үй төлемдерін алушылардың тізімін жасап, жалдамалы тұрғын үйді мақсатты пайдалану мониторингі нәтижелері бойынша хабарландыру формасын дайындады.
Сондай-ақ, автотұрақ орындарының және жертөле қоймалардың иелері өз жиналыстарында автотұрақ орындары мен жертөле қоймалардың күтіп ұстау мәселелерін талқылап, шешім қабылдайды.
Жиналыста қабылданған шешімдер пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, автотұрақ орындарының және жертөле қоймалардың барлық иелері үшін міндетті болып табылады. Жиналыс шешімі хаттама түрінде рәсімделеді.
Пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, автотұрақ орнындағы немесе жертөле қойманың иесі өз меншігіндегі мүліктің және кондоминиум объектісінің жалпы мүлкін күтіп ұстау міндетін атқарады.
Кондоминиум объектісін басқару және жалпы мүлікті күтіп ұстау шығындары ай сайын жүзеге асырылады.
Бұл шығындардың көлемі пәтер немесе тұрғын емес үй-жай иесінің жалпы мүлік үлесіндегі үлесіне сәйкес анықталады.
Кондоминиум объектісін басқару және жалпы мүлікті күтіп ұстау бойынша ай сайынғы есеп мүлік иелері бірлестігінің төрағасы немесе қарапайым серіктестік сенімгері, көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы немесе басқарушы компания, сондай-ақ тұрғын үй инспекциясы тағайындаған уақытша басқарушы компания тарапынан есепті кезеңнен кейінгі айдың оныншы күніне дейін тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектілері арқылы ұсынылып, көпшілікке қолжетімді орындарда жарияланады.
Ай сайынғы есепте басқару және жалпы мүлік шығындарына жатпайтын қосымша шығындар да көрсетілуі тиіс, егер ондай шығындар болса.
ТӘУЕКЕЛ:Көппәтерлі тұрғын үй тұрғындарының жалпы жиналысы хаттамасының дауыстарын жалған әзірлеу, дауыс берудің заңсыздығы және айқындығы жоқтығы.
ҰСЫНЫС:Тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы заң талаптарына сәйкес электрондық ақпараттық ресурстарды, ақпараттық жүйелерді пайдалану қамтамасыз етілуі қажет.
ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙ: «Управдом» электрондық қосымшасы — көппәтерлі тұрғын үйді басқарумен айналысатын қызметкерге арналған танымал атау. Ол үйдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, тұрмыстық мәселелерді шешу, тұрғындар арасындағы дауларды реттеу және тұрғын үй ережелерін орындауды бақылау сияқты негізгі міндеттерді атқарады.
Бұл қосымшаға көшу көппәтерлі үйлерді басқарудағы тәуекелдерді азайтуға көмектеседі.
ТӘУЕКЕЛ:Бюджеттік өтінімдердің қағаз және электрондық түрде қолмен тапсырылуы.
ҰСЫНЫС:Бюджеттік өтінімдерді тапсыру және қарау функцияларын біріктіру мақсатында «Парус-Каз» бағдарламасы мен «e-akimat 365» аналитикалық кешенінің негізінде ақпараттық жүйені әзірлеп, енгізу қажет.
ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙ: Облыстық деңгейде бюджет өтінімдерін әзірлеу және ұсыну үшін «e-akimat 365» аналитикалық кешені қолданылады, ол жоспарлау жөніндегі уәкілетті органға бюджет өтінімдерін уақытылы және сапалы түрде ұсынуға мүмкіндік береді. Ал қалалық және аудандық әкімдіктер бюджет өтінімдерін әкімшіге қолмен, қағаз және электрондық форматта береді, яғни бюджет өтінімдерін тапсыру мерзімдері мен қажетті құжаттар тізімі көбінесе сақталмайды. Бұл сыбайлас жемқорлық тәуекелін тудырады. Осыған байланысты, бюджет өтінімдерін қарау функциясын интеграциялау мақсатында «Парус-Каз» бағдарламасы мен «e-akimat 365» аналитикалық кешені негізінде ақпараттық жүйені әзірлеп, енгізу қажет деп санаймыз.
Коррупциялық тәуекелдерді анықтау — кадрларды басқаруға байланысты
Басқарманың штат саны — 20 штаттық бірлік. Құрылым бойынша басқармада 4 бөлім бар:
2021 жылдың қазан айынан бастап барлық конкурстық рәсімдерді Ақтөбе облысы әкім аппаратының Бірыңғай кадрлық басқару қызметі жүргізеді.
Ішкі коррупциялық тәуекелдерді талдау нәтижелері бойынша, заңда көзделмеген артықшылықтарды (претекционизм, туған-туыстық қатынастар) бос лауазымдарға конкурс өткізуде беру фактілері анықталған жоқ.
Басқармадан негізсіз қызметтен босату немесе сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары үшін жауапкершілікке тарту фактілері анықталмаған.
Ұйымдастырушылық және басқарушылық қызметтен туындайтын басқа да мәселелерге байланысты коррупциялық тәуекелдерді анықтау:
Мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізу үшін бөлінген бюджет қаражаттарының ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік сатып алу жылдық жоспары бекітілді.
Ішкі талдау нәтижесінде басқарманың мемлекеттік сатып алуларды ұйымдастыруға жауапты тұлғаларына туыстық, жұбайлық немесе жақын туыстық қатынастағы әлеуетті жеткізушілердің қатысуы фактілері анықталған жоқ.
Комиссия төрағасы: Н.Г.Ізбасарова
Комиссия мүшелері: Б.Ж.Уксукбаев
Б.С.Мырзағалиев
А.А.Тажмуханова
С.С.Коңыратбай