Ақтөбе облыстық тарихи-мәдени мұраны зерттеу, қалпына келтіру және қорғау орталығы 1992 жылы 28 желтоқсанда құрылды.
Мекеме облыс аумағындағы тарихимәдени ескерткіштерді қорғау, есепке алу, жаңғырту, қайта қалпына келтіру, насихаттау, қалаларды және де басқа елді мекендерді жоспарлау, салу және қайта құру жұмыстарын үйлестіруді қамтамасыз етеді.
Ақтөбе облыстық тарихи-мәдени мұраны зерттеу, қалпына келтіру және қорғау орталығы "Ш.Уәлиханов атындағы тарих және этнология институты" РМҚК, "Ә. Марғұлан атындағы археология институты" РМҚК, "Қазқайтажаңарту" РМК, ЖОО ғалым-мамандарымен, музейлер, архивтер, жергілікті әкімдіктермен басқа да мүдделі тұлғалармен байланыс жүргізеді.