АУДИТОРЛЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ 15.10.2021
1.1. Аудиторлық іс-шараның атауы: Су ресурстарын басқару және халықты ауыз сумен қамтудың тиімділігі.
1.2. Мемлекеттік аудиттің мақсаты: Су ресурстарын басқару және халықты ауыз сумен қамтудың тиімділігіне мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау, сараптамалық-талдау іс-шарасы.
1.3. Мемлекеттік аудиттің объектілері: «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы басқармасы» ММ, «Aqtobe su-energy group» АҚ, «Алға аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» мемлекеттік мекемесі жанындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы «Алға-Жылу» КМК, «Темір аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ жанындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы «Шұбарқұдық жылу» КМК, «Мұғалжар аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ жанындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы «Коммуналшы» КМК.
1.4. Мемлекеттік аудитпен қамтылған кезең: 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап 2020 жылдың 31 желтоқсанына дейін (қажет болған жағдайда басқа да кезеңдерді қамту).
2.1. Аудиттелетін саланың жай-күйін қысқаша талдау:
Ақтөбе облысы бойынша су құбыры желілерінің жалпы ұзындығы 4591 км құрайды.
Қазіргі уақытта ауылдық жерлерді сумен қамтамасыз ету мәселесі ерекше өткір тұр.
2021 жылдың басында 323 елді мекен бар, оның ішінде 199 немесе 61,6% орталықтандырылған сумен қамтамасыз етілген, 124 немесе 38,4% орталықтандырылмаған сумен жабдықтауды пайдаланады.
Ағымдағы жылдың қорытындысы бойынша тағы 16 ауылды орталықтандырылған сумен қамтамасыз ету жоспарлануда.
Осы жобаларды іске асыру халық бойынша орталықтандырылған сумен жабдықтауға қолжетімділікті 869,3 мың адамға дейін немесе 97,3%, елді мекендер бойынша – 215 немесе 66,6% ұлғайтуға мүмкіндік береді.
124 ауылдық елді мекеннен бүгінгі күні 16 ауыл бойынша ҚМЖ жүргізілуде, ал 10 ауыл бойынша ЖСҚ әзірленген.
Мәселен, 2018 жылы облыс бойынша елді мекендердің жалпы саны 369-ды құрады, оның 52% - ы немесеы 192 елді мекен орталық сумен қамтамасыз етілген. 2018 жылы орталықтандырылған сумен жабдықтауға 16 елді мекен қосылған (Әйтеке би ауданы-1, Байғанин ауданы-3, Ырғыз ауданы-3, Қарғалы ауданы-1, Мұғалжар ауданы-4, Темір ауданы-1, Ойыл ауданы-2, Қобда ауданы-1).
2019 жылы 4 елді мекен орталықтандырылған сумен жабдықтауға қосылған (Мәртөк ауданының Құмсай ауылы, Ойыл ауданының Ақжар ауылы, Хромтау ауданының Қопа ауылы және Тасөткел ауылы).
Сонымен қатар, 2019 жылы облыс бойынша 46 елді мекен таратылған:
* Ақтөбе облысы әкімдігінің 2019 жылғы 1 наурыздағы № 84 қаулысымен және Ақтөбе облыстық мәслихатының 2019 жылғы 1 наурыздағы №388 "Ақтөбе қаласының ауылдарын тұрғын үй массивтеріне өзгерту туралы" шешімімен Ақтөбе қаласының 22 ауылының мәртебесі тұрғын үй массивтеріне өзгертілген;
* Ақтөбе облысы әкімдігінің 2019 жылғы 11 желтоқсандағы №489 қаулысымен және Ақтөбе облыстық мәслихатының 2019 жылғы 11 желтоқсандағы №480 "Ақтөбе облысының Әйтеке би, Қарғалы және Хромтау аудандарының кейбір елді мекендерін тарату туралы" шешімімен 10 ауыл таратылған;
* Ақтөбе облысы әкімдігінің 2019 жылғы 11 желтоқсандағы №490 қаулысымен және Ақтөбе облыстық мәслихатының 2019 жылғы 11 желтоқсандағы №479 "Ақтөбе облысының Алға, Ырғыз, Мәртөк, Мұғалжар және Шалқар аудандарының кейбір елді мекендерін тарату туралы" шешімімен 13 ауыл таратылған;
* Ақтөбе облысы әкімдігінің 2019 жылғы 11 желтоқсандағы № 91 қаулысымен және Ақтөбе облысы мәслихатының 2019 жылғы 11 желтоқсандағы № 478 "Ақтөбе облысы Мәртөк ауданы Құрмансай ауылдық округінің Торайғыр ауылын тарату туралы" шешімімен 1 ауыл таратылған.
2019 жылы елді мекендердің жалпы саны 323-ті құраған, оның ішінде 187 елді мекен орталық сумен қамтамасыз етілген немесе 57,9%.
2020 жылы орталықтандырылған сумен жабдықтауға 12 елді мекен қосылған (Әйтеке би ауданының Аралтоғай, Сұлукөл, Толыбай ауылдары; Алға ауданының Нұрбұлақ және Жерүйек ауылдары; Байғанин ауданының Қаражар ауылы; Байғанин ауданының Жарма ауылы; Мұғалжар ауданының Елек ауылы; Ойыл ауданының Ақкемер ауылы, Қаракемер ауылы, Қосембай ауылы және Ақшатау ауылы). Сумен қамтамасыз етілген елді мекендердің саны 199 немесе облыстың елді мекендерінің жалпы санының 61,6% - ын құраған.
2018 жылдан бастап 2020 жылға дейінгі кезеңде облыстың 32 елді мекені орталық сумен жабдықтауға қосылған.
2021 жылдың басындағы жағдай бойынша Ақтөбе облысының ауылдық елді мекендерінде орталықтандырылған сумен жабдықтау қызметтерімен 225,4 мың адам немесе ауыл халқының жалпы санының 89% - ы (253,3 мың адам) қамтамасыз етілген, бұл өткен жылдан 3,2% - ға артық (2020 жылдың басындағы жағдай бойынша сумен жабдықтау қызметтеріне қолжетімділігі бар 217,1 мың адам немесе ауыл халқының жалпы санының 85,8% - ы).
2018-2020 жылдары Ақтөбе облысының сумен жабдықтау және су бұру жүйесін дамыту үшін 14 302 513,0 мың теңге бөлінген (2018 жылы - 6 142 991,0 мың теңге, 2019 жылы - 2 039 421,0 мың теңге және 2020 жылы - 6 120 101,0 мың теңге), оның ішінде ауылдық елді мекендерде сумен жабдықтау және су бұру жүйесін дамытуға - 12 841 123,0 мың теңге, оның ішінде құрылысқа 8 681 514,0 мың теңге және қайта жаңартуға 4 159 609,0 мың теңге.
2.2. Мемлекеттік аудиттің негізгі нәтижелері:
Су ресурстарын басқару және халықты ауыз сумен қамтудың тиімділігіне «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы басқармасы» ММ, «Aqtobe su-energy group» АҚ, «Алға аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» мемлекеттік мекемесі жанындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы «Алға-Жылу» КМК, «Темір аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ жанындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы «Шұбарқұдық жылу» КМК, «Мұғалжар аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ жанындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы «Коммуналшы» КМК-де мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау, сараптамалық-талдау іс-шарасы жүргізілді.
Мемлекеттік аудитпен анықталғаны:
1) тиімсіз жоспарланған қаражаттардың жалпы сомасы 63 292,0 мың теңге, тиімсіз пайдаланылған қаражаттардың жалпы сомасы 34 960,0 мың теңге;
2) қаржылық бұзушылықтар сомасы 185 383,3 мың теңге, оның ішінде өтелуге тиіс сома 109 991,1 мың теңге, қалпына келтіруге жататын сома 75 392,2 мың теңге (оның ішінде 9 299,0 мың теңге аудит барысында және 26 524,4 мың теңге тексеру комиссиясының отырысына дейін қалпына келтірілді).
3) 16 (он алты) бірлік рәсімдік бұзушылық.
Су ресурстарын басқару және халықты ауыз сумен қамтудың тиімділігіне «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы басқармасы» ММ–де жүргізілген мемлекеттік аудитпен «Алға-Жылу» КМК, «Шұбарқұдық-жылу» ЖШС, «Коммуналшы» КМК, «Байғанин» КМК, «Водное хозяйство» КМК, «Казводхоз» РМК, «Қарабутақ Су» КМК, «Қайнар» КМК, «Мартук Сервис» КМК, «Қобда суы» КМК, «Бадамша Сервис» КМК, «Көкжар» КМК, «Ұлы Борсық» КМК қамтылды. Оның ішінде, Ақтөбе облысы бойынша тексеру комиссиясы мүшесінің тапсырмасы негізінде жоғарыда аталған кәсіпорындардан «Алға-Жылу» КМК, «Шұбарқұдық-жылу» ЖШС, «Коммуналшы» КМК, «Байғанин» КМК-да мемлекеттік аудиторлармен аудит жүргізілді.
«Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы басқармасы» ММ–де жүргізілген мемлекеттік аудитпен анықталғаны:
Ақтөбе облысы бойынша тексеру комиссиясының 2021 жылғы 4 тамыздағы сұраныс хатымен төмендегідей 9 коммуналдық кәсіпорыннан алынған мәліметтеріне сәйкес аудит жүргізілді, оның ішінде: Мартук Сервис» КМК, «Қайнар» КМК, «Көкжар» КМК, «Қарабұтақ Су» КМК, «Ұлы борсық» КМК, «Қобда суы» КМК, «Водное хозяйство» КМК, «Бадамша сервис» КМК, «КазВодХоз» КМК.
Нәтижесінде субсидияға бөлінген қаражаттың жұмсалуы туралы ұсынылған мәліметтерге сәйкес, төмендегідей кемшіліктер мен бұзушылықтар анықталды:
«Қайнар» КМК
«Әйтеке би аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ-нің ШЖҚ «Қайнар» КМК-не аудитпен қамтылған кезеңде жалпы сомасы 123450,0 мың теңге бөлінген, оның ішінде; 279-032 «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ-нің «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздерi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық және жергілікті жүйелерiнен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау» бағдарламасы есебінен 2018 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен – 12776,0 мың теңге, 032-015 Облыстық бюджеттен - 23409,0 мың теңге, 2019 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен - 13271,0 мың теңге, 032-015 Облыстық бюджеттен - 32822,0 мың теңге, 2020 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 41172,0 мың теңге.
Аудит барысында субсидияның төлену негізділігін тексеру кезінде Кәсіпорынмен ауыз су беру жөніндегі қызметтер үшін субсидиялауға жататын шығындар мақсатсыз, заңды тұлғалардың су пайдаланғаны үшін көрсетілген қызметтердiң құнын арзандату шығындарына жұмсалғаны анықталды.
«Көкжар» КМК
«Ойыл аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ-нің ШЖҚ «Көкжар» КМК-не аудитпен қамтылған кезеңде жалпы сомасы 26103,0 мың теңге бөлінген, оның ішінде; 279-032 «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ-нің «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздерi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық және жергілікті жүйелерiнен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау» бағдарламасы есебінен 2018 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен – 8736,0 мың теңге, 2019 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен - 8737,0 мың теңге, 2020 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 8630,0 мың теңге.
«Қарабұтақ Су» КМК
«Әйтеке би аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ-нің ШЖҚ «Қарабұтақ Су» КМК-не аудитпен қамтылған кезеңде жалпы сомасы 9839,0 мың теңге бөлінген, оның ішінде; 279-032 «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ-нің «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздерi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық және жергілікті жүйелерiнен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау» бағдарламасы есебінен 2018 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен – 5106,0 мың теңге, 2019 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен - 2421,0 мың теңге, 2020 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 2312,0 мың теңге.
.
«Мартук Сервис» КМК
«Мартук аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ-нің ШЖҚ «Мартук Сервис» КМК-не аудитпен қамтылған кезеңде жалпы сомасы 110518,0 мың теңге бөлінген, оның ішінде; 279-032 «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ-нің «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздерi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық және жергілікті жүйелерiнен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау» бағдарламасы есебінен 2018 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен – 11802,0 мың теңге, 032-015 Облыстық бюджеттен - 15924,0 мың теңге, 2019 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен - 15997,0 мың теңге, 032-015 Облыстық бюджеттен - 23907,0 мың теңге, 2020 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 42888,0 мың теңге.
Субсидияға бөлінген қаражат кәсіпорынның ұсынған мәліметтеріне сәйкес, толық игерілген.
«ҚАЗСУАШАР» РМК
Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Су ресурстары комитетінің ШЖҚ «ҚАЗСУАШАР» РМК-не аудитпен қамтылған кезеңде жалпы сомасы 5456,0 мың теңге бөлінген, оның ішінде: 279-032 «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ-нің «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздерi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық және жергілікті жүйелерiнен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау» бағдарламасы есебінен 2020 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 5456,0 мың теңге.
Субсидияға бөлінген қаражат кәсіпорынның ұсынған мәліметтеріне сәйкес, толық игерілген.
«Бадамша сервис» КМК
«Қарғалы аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ-нің ШЖҚ «Бадамша сервис» КМК-не аудитпен қамтылған кезеңде жалпы сомасы 31048,0 мың теңге бөлінген, оның ішінде: 279-032 «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ-нің «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздерi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық және жергілікті жүйелерiнен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау» бағдарламасы есебінен 2018 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен – 9912,0 мың теңге, 2019 жылы 032-011 Облыстық бюджеттен – 9927,0 мың теңге, 2020 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 11209,0 мың теңге.
Субсидияға бөлінген қаражат кәсіпорынның ұсынған мәліметтеріне сәйкес, толық игерілген.
«Қобда суы» КМК
«Қобда аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ-нің ШЖҚ «Қобда суы» КМК-не аудитпен қамтылған кезеңде жалпы сомасы 21712,0 мың теңге бөлінген, оның ішінде: 279-032 «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ-нің «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздерi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық және жергілікті жүйелерiнен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау» бағдарламасы есебінен 2018 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен – 6273,0 мың теңге, 2019 жылы 032-011 Республикалық бюджеттен – 6118,0 мың теңге, 2020 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 9321,0 мың теңге.
Субсидияға бөлінген қаражат кәсіпорынның ұсынған мәліметтеріне сәйкес, толық игерілген.
«Су шаруашылығы» КМК
«Ырғыз аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ-нің ШЖҚ «Су шаруашылығы» КМК-не аудитпен қамтылған кезеңде жалпы сомасы 38661,0 мың теңге бөлінген, оның ішінде: 279-032 «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ-нің «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздерi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық және жергілікті жүйелерiнен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау» бағдарламасы есебінен 2018 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен – 8769,0 мың теңге, 2019 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен – 14946,0 мың теңге, 2020 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 14946,0 мың теңге.
«Ұлы борсық» КМК
«Шалқар аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ-нің ШЖҚ «Ұлы борсық» КМК-не аудитпен қамтылған кезеңде жалпы сомасы 65322,0 мың теңге бөлінген, оның ішінде; 279-032 «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ-нің «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздерi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық және жергілікті жүйелерiнен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау» бағдарламасы есебінен 2018 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 20086,0 мың теңге, 2019 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 20936,0 мың теңге, 2020 жылы 032-015 Облыстық бюджеттен - 24301,0 мың теңге.
«Байғанин» КМК
«Aqtobe su-energy group» АҚ
«Алға аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» мемлекеттік мекемесі жанындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы «Алға-Жылу» КМК
«Темір аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ жанындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы «Шұбарқұдық жылу» КМК
«Мұғалжар аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» ММ жанындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы «Коммуналшы» КМК
Сондай-ақ, аудитпен бұл кәсіпорындар мен серіктестік бойынша «Халықтың берілетін ауыз судың сапасына қанағаттануы» бойынша халыққа сауалнама жүргізілді.
Нәтижесінде, Алға ауданы бойынша ауыз су беру бойынша көрсетілетін қызметтердің сапасы туралы жүргізілген сауалнамаға талдау жазғы кезеңде ауыз су тапшылығы байқалатынын, сондай-ақ Бестамақ және Маржанбұлақ ауылдарындағы ауыз судың сапасын қанағаттандырмайтынын көрсетті. Кәсіпорын ұсынылатын қызметтерге шарт жасайды, сауалнамаға қатысқан барлық респонденттердің 84,4% - ы есептеу құралдары бойынша ауыз су беру қызметтерін төлейтіндерін және сұралғандардың 77,8% - ы қызметтерді қолма-қол ақшамен төлейтіндерін айтты.
Темір ауданы бойынша (Шұбарқұдық кенті, Алтықарасу а., Темір қ. Қопа а.) сауалнамаға қатысқан барлық респонденттердің 100% есептеу құралдары бойынша ауыз су беру қызметтерін төлейтіндерін және сұралғандардың 100% - ы қызметтерді қолма-қол ақшамен төлейтіндерін айтты. Шағымдар мен ұсыныстар жоқ.
Қандыағаш ауданы бойынша (Қандыағаш қ., Ащысай а., Ақкемір а., Жұрын а.) сауалнамаға қатысқан 80 респонденттердің 94% есептеу құралдары бойынша ауыз су беру қызметтерін төлейтіндерін, ауыз судың сапасын 12% қанағаттарлық деп бағалады. Шағымдар мен ұсыныстарға Жұрын а. 8 респонденті судың нашарлығын, даттығын (ржавая), жаз айларында фильтрсіз судың даттығын шағымдар ретінде белгілеген.
Байғанин ауданы бойынша сауалнама нәтижесімен 4 елді мекен бойынша, кәсіпорынмен 100% шарт жасасқан, 100% суға төлем су тұтынушылардан қолма қол түбіртекпен жүргізілетіні, 100% су пайдаланғаны үшін көрсетілген қызметтердiң құнын арзандату үшін жеңілдіктер болатынын білмейтіндері белгіленген.
2.3. Мемлекеттік аудит объектілері қызметінің әлеуметтік-экономикалық дамуға әсерін бағалау (өңірлік бөліністе): мемлекеттік аудит бағдарламасында қарастырылмаған.
IІІ. Жиынтық бөлік
3.1. Мемлекеттік аудит барысында қабылданған шаралар: Аудит барысында «Алға-Жылу» КМК –да бухгалтерлік анықтама бойынша 9 299,0 мың теңге қалпына келтірілді.
3.2. Мемлекеттік аудит нәтижелері бойынша тұжырымдар:
Ақтөбе облысы бойынша су құбыры желілерінің жалпы ұзындығы 4644,5 км құрайды.
Энергетика басқармасының мәліметінше, су құбыры желілерінің 1393,7 км немесе 30% - ы қанағаттанарлықсыз жағдайда.
Сонымен қатар, су құбыры желілерінің 14,5%-ы 60-80 жыл бұрын пайдалануға берілгенін және қорғалмаған ішкі беті (негізінен болат құбырлар) бар екенін атап өткен жөн, бұл су құбырларының өткізу қабілетінің төмендеуіне, судың жоғалуына және ауыз су сапасының нашарлауына алып келеді.
Нәтижесінде, сумен жабдықтау желілеріндегі шығындар санының жыл сайын артуы тіркелді. Мәселен, 2020 жылы 2018 жылмен салыстырғанда шығындар саны 10,9% - ға артқан.
Қазіргі уақытта сумен жабдықтау жүйелерінің ағымдағы жай-күйі туралы толыққанды және шынайы ақпараттың болмауы Ақтөбе облысындағы сумен жабдықтау желілерін реконструкциялау және жаңғырту бойынша талап етілетін жұмыстардың көлемін нақты бағалауға мүмкіндік бермейді.
Қазіргі уақытта ауылдық жерлерді сумен қамтамасыз ету мәселесі ерекше өткір тұр.
2021 жылдың басында облыс бойынша 323 елді мекен бар, оның ішінде 199 немесе 61,6% орталықтандырылған сумен жабдықтаумен қамтамасыз етілген (оның ішінде 2018-2020 жылдар кезеңінде орталық сумен жабдықтауға 32 елді мекен қосылған), 124 немесе 38,4% орталықтандырылмаған сумен жабдықтауды пайдаланады.
Ақтөбе облысының ауылдық елді мекендерінде орталықтандырылған сумен жабдықтау қызметтерімен ағымдағы жылдың басында 225 387 адам немесе ауыл халқының жалпы санының 89%-ы (253 296 адам) қамтамасыз етілді, бұл өткен жылдан 3,2%-ға артық (2020 жылдың басында сумен жабдықтау қызметтеріне қолжетімділігі бар 217 089 адам немесе ауыл халқының жалпы санының 85,8% - ы).
Аудиторлық іс-шара барысында сауалнама жүргізілді, оның мақсаты халықтың берілетін ауыз су сапасына қанағаттану деңгейін анықтау болып табылады. Сауалнамаға барлығы 2000-ға жуық респондент қатысты.
Осылайша, халыққа көрсетілетін қызметтердің сапасы мен ауыз судың сапасы туралы алынған жауаптар мен жүргізілген сауалнаманың талдауына сүйене отырып, жазғы кезеңде ауыз судың тапшылығы байқалады, сондай-ақ ауыз судың сапасын қанағаттандырмайды деп айтуға болады. Халықтың басым бөлігі таза ауыз суға қол жеткізе алады, алайда сұралған тұтынушылардың 21% берілетін ауыз судың сапасына әрдайым қанағаттанбайды, яғни тұтынушыларды сумен қамтамасыз етуде үзілістер және оның сапасының нашарлауы байқалады.
Жүргізілген аудитпен «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы басқармасы» ММ-нің (әрі қарай - мекеме), коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындардың (әрі қарай - кәсіпорындар) өз құзыретіндегі жұмыстарды орындау барысында Қазақстан Республикасының Бюджет Кодексінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 28 ақпандағы №161 «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздері болып табылатын ерекше маңызды топтық және оқшау сумен жабдықтау жүйелерінен ауыз су беру жөніндегі көрсетілетін қызметтер құнын субсидиялау қағидаларын бекіту туралы» бұйрығының қағидаттарының талаптары сақталмай, Ақтөбе облысы бойынша субсидияланатын кейбір кәсіпорындар бойынша бюджет қаражаттарының тиімсіз жоспарлануына, тиімсіз, негізсіз пайдалануына жол берілген. Яғни, бюджет жүйесінің «тиімділік» принципі сақталмағандығы көрінеді.
Аудитпен қамтылған кезеңде кәсіпорындармен мекемеге пайдаланған субсиядиялар сомалары бойынша ай сайын тапсырылған жиынтық тізімдер, орындалған жұмыс актілер, нақты су есептегіш құралы бойынша пайдаланған су көлемі есебімен сәйкес келмейтіндігі, халыққа субсидиялар сомасын бір тұрғынға шаққанда белгіленген шекті орташа тәуліктік тұтынудан тыс есептеу және т.б.бұзушылықтар орын алған.
Аудитпен қамтылған кезең бойынша Ақтөбе облысы бойынша орталықтандырылған су жүйесімен қамтылған елді мекендердің арнайы су пайдалануға рұқсат берілген су көлемі мекемемен ұсынылған құжаттарға сәйкес тексеріліп, Су Кодексінің талаптары сақталмай, арнайы су пайдалануға рұқсаттарынсыз кейбір елді мекендерде суды өндіру пайдалану құқығынсыз жүргізілуде.
Бұл кемшіліктер, бұзушылықтар, «Ақтөбе облысының энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы басқармасы» ММ-сі және кәсіпорындар басшылары тарапынан ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көздері болып табылатын ерекше маңызды топтық және оқшау сумен жабдықтау жүйелерінен ауыз су беру жөніндегі көрсетілетін қызметтер құнын субсидиялаудың тиімді іске асырылуына тиісті назар аудармайтындығын көрсетеді.
3.3. Мемлекеттік аудит нәтижелері бойынша ұсынымдар мен тапсырмалар:
Жүргізілген мемлекеттік аудит қорытындылары бойынша төменде көрсетілгенді ұсынамын: