Облыстың орман қорының ауданы 2,9 млн.га құрайды, оның 1,6 млн.га орманмен жабылған. Облыс әкімдігінің қарауындағы жер көлемі 2,1 миллион гектар болса, оның 1,2 млн.га орман алқаптары. Негізгі орман құраушы түрлердің барлық ағаш қорының 40%-ы Шығыс Қазақстанда шоғырланған. Орман жамылғысы облыс аумағының 16,5% құрайды. Негізгі орман құрайтын түрлері – қарағай, қарағай шыршасы, шырша, балқарағай және қарағай, көктерек, қайың, терек.
Облыста орман шаруашылығы үшін ҚР ЭГТРМ Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетіне қарасты 3 ерекше қорғалатын табиғи аумақ және 13 мемлекеттік орман шаруашылығы коммуналдық мекемесі бар. Оның негізгі міндеттері ормандарды өрттен және рұқсатсыз кесуден қорғау, ормандарды молықтыру және орманды қорғау шаралары болып табылады.
Негізгі ағаш қоры 7 КММ орман шаруашылығында шоғырланған (Зырян, Риддер, Верх - Уба, Малая-Уба, Пихтовка, Черемшанка, Өскемен)-96,6 млн. текше м. (жалпы қордың 84%), басты мақсатта пайдаланылатын ағаш кесу бойынша ағаш дайындаудың жыл сайынғы рұқсат етілген көлемі 778 мың текше метр және кесудің барлық түрлері бойынша 1186 мың текше метр.
Мемлекеттік орман қоры аумағында ағаш дайындау жүзеге асырылады, ара шаруашылығы, марал шаруашылығы дамиды, сауықтыру және рекреациялық мақсаттар үшін учаскелер беріледі, шөп шабу және мал жаю жүзеге асырылады, дәрілік шикізат дайындалады.
Кеспе ағаштарды бөлу және таксациялау қарсыз кезеңде 25 мамырдан 25 қазанға дейін жүргізіледі:
1) басты пайдалану кесу бойынша-кеспеағаштар кесуге түскенге дейін 2 жыл бұрын;
2) аралық пайдалану бойынша кесу бойынша-кесуден 1 жыл бұрын;
3) басқа кесу бойынша-нақты қажеттілік бойынша. (Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м. а. Бұйрығы «қарсылық білдіру қағидаларын бекіту туралы» 2015 жылғы 27 ақпандағы № 18-02 / 161 және мемлекеттік орман қоры учаскелерінде кеспе ағаштарды таксациялау»).
Шығыс Қазақстан облысы Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының өтінімдерін ескере отырып, Қазақстан Республикасы Орман кодексінің 13 – бабы 1-тармағының 18-5) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті (бұдан әрі-Комитет) сүректі мемлекеттік орман кодексі учаскелерінде тамырға жіберу қағидаларына сәйкес қалыптастырады, мемлекеттік орман қоры аумағында орман кесудің жыл сайынғы көлемін бекітеді (Бұйрық).
Комитеттiң бұйрығының және 18-баптың 14-тармағының негiзiнде орман мекемесі ұзақ мерзiмдi орман пайдалану шарты бар орман пайдаланушылар тұрғысынан орман кесудiң жылдық көлемiн қалыптастырады және бекiтедi.
ҚР Орман кодексінің 91-бабына сәйкес жергілікті халықтың сүрекке деген қажеттілігін қамтамасыз ету мемлекеттік орман иеленушінің аралық пайдалану және өзге де кесу кезінде жергілікті халықтың қатысуымен дайындалған сүректі өткізуі есебінен одан өтінімдер болған кезде жүзеге асырылады.
Жергілікті халықты отын ағашымен қамтамасыз ету мемлекеттік орман иеленуші айқындайтын орындарда кеспе ағаштан тыс қоқыстарды жинау есебінен де жүзеге асырылуы мүмкін.
Ағаш бойынша өтінімдер тиісті мемлекеттік орман иеленушіге аралық пайдаланудағы ағаш кесу жүргізілгенге дейін бір ай бұрын беріледі сондай- сондай-ақ орманнан тыс жерлерді тазалау.
Қазақстан Республикасы Орман кодексінің 94-бабына сәйкес мемлекеттік орман қоры учаскелерінде негізгі мақсаттағы ағаш кесу тәртібімен ағаш кесу рұқсат етілген кесу алаңы шегінде жүзеге асырылады.
Мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде аралық мақсаттағы ағаш кесу кезiнде сүрек дайындаудың көлемi орманды күтiп күту үшiн сиреткiлiк кесудiң белгiленген нормалары негiзiнде орман түгендеу материалдары негiзiнде, таңдамалы санитарлық кесу, құндылығы төмен ағаштарды қайта жаңартуға байланысты ағаш кесу және ағаш кесудiң белгiленген нормалары негiзiнде айқындалады. екпелерді қорғау функцияларын жоғалтады және уәкілетті орган бекітеді.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде өзге де кесу кезінде сүрек дайындау көлемі жаппай санитариялық кесу, құрылыс объектілері үшін орман алқаптарын тазарту, жолдарды төсеу және басқа да орман шаруашылығы іс-шараларын орындау жөніндегі жұмыстардың көлемімен айқындалады және оны уәкілетті орган бекітеді.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман пайдалануды жүзеге асыруға рұқсат беру құжаттары: ағаш кесу билеті және орман билеті негізінде ғана жол беріледі.
Мемлекеттік орман иеленушілер үшін – мемлекеттік орман қоры аумағында орман кесудің уәкілетті орган бекіткен жыл сайынғы көлемі, орман пайдаланушылар үшін – мемлекеттік орман қоры аумағында орман кесудің уәкілетті орган бекіткен жыл сайынғы көлемі және ұзақ мерзімді орман пайдалану шарты ағаш кесу билетін беру үшін негіз болып табылады.
Орман билеті өтініштер немесе ұзақ мерзімді орман пайдалану шарты негізінде берілетін жанама орман пайдалануды жүзеге асыру құқығын беретін құжат болып табылады.
Орман шаруашылығының мемлекеттік мекемелерінің басты маңыздылығының міндеті ормандарды молықтыру және орман өсіру жөніндегі жұмыс болып табылады. Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі Қазақстан Республикасы Үкіметі отырысының 2017 жылғы 21 қарашадағы №46 ҚР биологиялық әртүрлілігін сақтау және орнықты пайдалану мәселелері туралы хаттамасына сәйкес ормандарды молықтыру және орман өсіру көлемін ұлғайтудың Қадамдық Жоспарын әзірледі.
2020 жылы ҚР Президентінің Жолдауын іске асыру мақсатында 01.09.2020 жылдан бастап басқарма 2021-2025 жылдарға арналған ШҚО орман өсіру ормандарды молықтыру көлемін ұлғайтудың кешенді жоспарын әзірледі және әкіммен бекітті
Жоспарда 5 жыл ішінде 76 млн. дана көшет отырғыза отырып, ауданы 15,0 мың га орман отырғызу көзделген.
2021 жыл – 513 га (177,5 млн.тг),
2022 жыл - 600 га (789,8 млн.тг);
2023 жыл- 1537 га (1133,6 млн.тг);
2024 жыл - 5650 га (1032,9 млн.тг);
2025 жыл - 6700 га (583,2 млн.тг).
Барлығы - 15 мың.га (3,7 млрд.тг).
2021-2022 жылдарға жоспарланған іс-шаралар толық көлемде орындалды. 2023 жылы 1537 га жерге 7,8 млн көшет отырғызу жоспарлануда.
Мемлекеттік орман шаруашылығы мекемелерінің материалдық-техникалық базасы едәуір күшейтіліп, ормандарды өрттен сақтауда оң нәтижелерге қол жеткізілді.
Соңғы 6 жыл ішінде облыстық бюджеттен орман шаруашылығы мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайтуға 1,96 млрд. теңге бөлінді.
2023 жылға қосымша мемлекеттік өртке қарсы қызметті («Орман және аңшылық шаруашылығына жедел қимыл отряды» КММ) құру үшін 169 млн.теңге бөлінді.