Айыртау ауданының 2024 жылғы қаңтардың әлеуметтік-экономикалық төлқұжаты
Айыртау ауданы 1928 жылы құрылып, 1997 жылы қайта аталды.
Аумағы - 9,6 мың шаршы км (960,0 мың га), облыс аумағындағы үлес салмағы 9,8% құрайды.
Әкімшілік-аймақтық бөлінуі:
аудан орталығының атауы Саумалкөл а.
облыс орталығына дейін ара қашықтығы 235 км
барлық әкімшілік-аймақтың бірлігі 76
соның ішінде
ауылдық округтер 14
Тұрғындардың саны 2024 жылдың 1 қаңтарына 32642 адам немесе облыстың жалпы халқының 6,1% құрады. 2024 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша халықтың көші – қон сальдосы-647 адамды құрады (1023 адам келді, 1670 адам шықты). Туғандар саны-363 адам, қайтыс болғандар саны – 388 адам, табиғи кему-25 адам.
Ұлттық құрам бойынша келесі сипатта:
қазақтар - 13 821 адам немесе 42,3%
орыстар - 13 201 адам немесе 40,4%
украиндар - 1 836 адам немесе 5,6%
немістер - 1 492 адам немесе 4,6%
белорустар - 653 адам немесе 2,0%
татарлар - 511 адам немесе 1,6% басқа ұлттар- 1 128 адам немесе 3,5%
Табиғи ресурстар
Пайдалы қазбалар. Уран кендері, қалайы, вольфрам, беткі гранит, құрылыс материалдарының қоры бар.
Су ресурстары. Аудан аумағында Имантау - 5492 га, Жақсы-жалғызтау – 4724 га, Баян – 2500 га, Құспек - 300 га, Логовое - 320 га, Шалқар – 3300 га, Белое - 1560 га, Байсары - 350 га, Лобановское - 400 га және басқа көлдер, сондай-ақ Иман-Бұрлық, Бабық-Бұрлық өзендері, салалары орналасқан Ишим өзені.
Қорғалатын аймақтар – ауданы – Ауданы – 134198 га "Көкшетау" мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің 3 филиалы (Арықбалық, Шалқар, Айыртау), орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі 2 мемлекеттік мекеме (Орлиногор, Бурлук) – 20954 га, 9 мемлекеттік табиғи ескерткіш-63,1 га.
Ауыл шаруашылығы
2024 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі 947,5 млн. теңгені құрады, нақты көлем индексі – 2023 жылғы деңгейге 91,8%.
2024 жылға арналған егіс алқаптарының құрылымы 384,9 мың га құрайды, оның ішінде дәнді және дәнді-бұршақты дақылдар-291,7 мың га, майлы дақылдар-68,0 мың га, жемшөп дақылдары-44,0 мың га, картоп-0,54 мың га, көкөністер-0,25 мың иә.
2023 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша егістік алқабы 433,6 мың га құрады, оның ішінде ШҚ және ФҚ – 56,8 мың га немесе 13,1% - ы алып жатыр.
|
Мәдениет
|
2022 ж. |
2023 ж. |
2024 ж. |
|||
|
Көлемі мың г |
Өнімділігі ц/г |
Көлемі мың г |
Өнімділігі ц/г |
Көлемі мың г |
Өнімділігі ц/г |
|
|
Дәнді дақылдар |
269,4 |
17,0 |
300,5 |
13,2 |
291,7 |
|
|
Майлы дақылдар |
60,0 |
6,6 |
43,1 |
7,5 |
68,0 |
|
|
Картоп |
3,1 |
115,0 |
1,4 |
96,2 |
0,54 |
|
|
Көкөністер |
0,5 |
120,5 |
0,5 |
118,4 |
0,25 |
|
Ауданда 4293 бірлік ауыл шаруашылығы техникасы, оның ішінде 133 бірлік егіс кешені, 499 бірлік комбайн бар.
Ағымдағы жылдың басынан бастап аудан шаруашылықтары 1427,2 млн.теңге сомасына 33 техника мен жабдық сатып алды, оның ішінде «КазАгроФинанс» АҚ арқылы 453,3 млн. теңге сомасына 8 бірлік.
2024 жылғы қаңтарда 0,5 мың тонна ет (тірі салмақта) өндірілді, бұл 2023 жылғы тиісті кезеңге 85,2% - 1,2 мың тонна сүт немесе 107,3% 183,9 мың дана жұмыртқа немесе 100,2% -. құрайды.
|
Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру, мың тонна |
2024 жылдың қаңтар айына
|
2023 жылдың тиісті күніне пайызбен |
|
Мал және құстың тірідей салмағы тонна |
512,2 |
85,2 |
|
Сүт, тонна |
1163,4 |
107,3 |
|
Жұмыртқа, мың дана |
183,9 |
100,2 |
Ірі қара мал басы 25,3 мың басты, қой – 31,6 мың басты, жылқы -11,8 мың басты, шошқа – 0,4 мың басты, құс -93,5 мың басты құрады.
|
Мал басы |
2024 жылдың қаңтар айында |
2023 жылдың сәйкес күніне % |
|
Ірі қара мал |
25303,0 |
81,4 |
|
Соның ішінде: сиырлар |
13937,0 |
89,0 |
|
жылқы |
11757,0 |
87,0 |
|
шошқа |
3997,0 |
96,9 |
|
қой |
31641,0 |
93,1 |
|
ешкі |
410,0 |
106,5 |
|
құс |
93492,0 |
102,4 |
Инвестициялар
2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 668,0 млн.теңгені немесе 2022 жылғы ұқсас кезеңге 3,2% -. құрады.
Инвестицияларды қаржыландыру көздері кәсіпорындар мен ұйымдардың меншікті қаражаты (жалпы көлемнің 76,2%), басқа да қарыз қаражаты (23,8%) болып табылады.
Индустриалдық-инновациялық даму
2024 жылғы қаңтарда өнеркәсіп өнімін өндіру көлемі 312,0 млн. теңгені құрады, нақты көлем индексі – 2023 жылғы қаңтар деңгейіне 94,6%.
Өнеркәсіптік өндіріс құрылымында ең көп үлесті алатын өңдеу өнеркәсібінде (69,7%) 2023 жылдың ұқсас кезеңіне 217,6 млн.теңге немесе 100% өнім өндірілді.
Ауданда тамақ өнімдерін өндірумен 22 кәсіпорын, оның ішінде 4 ет жартылай фабрикаттарын өндіру цехы, 3 кондитерлік цех, 1 сүт өңдеу кәсіпорны және 14 наубайхана жұмыс істейді.
Солтүстік Қазақстан облысының Кәсіпкерлікті қолдау картасы аясында ауданда "Сырымбет" АҚ-Тау - кен байыту кешенін салу жобасы іске асырылуда. Жоспарланған өндіріс көлемі-жылына 6 050 тонна металл қалайы. Жобаның жалпы құны 10 571 млн. теңге, құрылыс кезеңінде 100 жұмыс орны, өндіріс кезеңінде – 564 жұмыс орны құрылады. Жобаны іске асыру мерзімі 2025 ж.
Кәсіпкерлік
Бөлшек тауар айналымының көлемі 2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда 472,6 млн.теңгені немесе 2023 жылғы тиісті кезеңге 103,8% - құрады.
2024 жылғы 1 ақпанда 388 заңды тұлға тіркелген, оның ішінде шағын – 374, орта – 13 және 1 ірі.
2023 жылдың басынан бастап 45 жұмыс орнын құрумен 1028,5 млн. теңге сомасына 21 жоба іске асырылды:
Аудан бойынша тіркелген 1725 ШОБ кәсіпорнының 1630 немесе 94,5% жұмыс істейді. Жұмыс істеп тұрған шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің саны 2023 жылдың тиісті кезеңіне 1630 немесе 100,0%.
2024 жылы кәсіпкерлік саласында 17 жұмыс орнын құрумен 373,0 млн.теңге сомасына 8 жоба ашу, туризм саласында 625,0 млн. теңге сомасына 6 демалыс аймағын ашу, жаңғырту және кеңейту жоспарлануда.
Бюджет
Жергілікті бюджет барлық кіріс көздері бойынша (субвенциялар мен трансферттерді ескере отырып) 105,6% - ға орындалды немесе 198,7 млн.теңге түсті. Өз табысы 143,7 млн. теңге немесе жоспарға 149,9% түсті.
2024 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша жергілікті бюджетке 296,5 млн.теңге немесе болжамға 131,4% сомаға салықтар мен басқа да міндетті төлемдер жиналды.
Облыстық бюджет 112,0% - ға орындалды, жоспар бойынша 106,2 млн., 119,0 теңге түсті.
Жоспар бойынша аудандық бюджетке 91,0 млн.теңге, іс жүзінде
121,4 млн. теңге немесе жоспарға 113,4% түсті.
Жоспар 4,9 млн. теңге болған кезде МӘМ бюджетіне іс жүзінде 22,3 млн.теңге немесе жоспарға 457,3% түсті.
Бюджеттің шығыс бөлігі 100,0% - ға орындалды, нақтыланған жоспар бойынша 203,4 млн. теңге, кассалық атқарылу 203,3 млн. теңгені құрады.
Құрылыс және жолдар
Ағымдағы жылдың қаңтар айында құрылыс жұмыстары жүргізілмеді, тұрғын үйлер пайдалануға берілмеді.
Жолдар. 2023 жылы облыстық маңызы бар Жолдарды күрделі жөндеуге 1249,6 млн. теңге бөлінді, 100,0% игерілді, оның ішінде:
Аудандық бюджет есебінен 2024 жылға автомобиль жолдарының жұмыс істеуін қамтамасыз етуге 139,3 млн.теңге бөлінді, 2024 жылғы 1 ақпанға - 10,0 млн. теңге игерілді.
Облыстық бюджет қаражаты есебінен:
автомобиль жолдарын салу және реконструкциялауға-1657,3 млн. теңге (Имантау ауылынан Промкомбинатқа дейінгі облыстық жолдан автомобиль жолын салу - 304,9 млн. теңге, татар өлкесі жағынан Имантау ауылынан Имантау көлінің жағасына дейінгі автомобиль жолын салу - 63,2 млн. теңге, Никольское ауылының "Ботай" тарихи-мәдени музей-қорығына дейінгі жолын салу - 650,8 млн. теңге, ауылдың кіреберісіне дейінгі жолды реконструкциялау Никольское-226,9 млн. теңге, "Шалқар су" шипажайына бұрылыстан "Сокол" доцентіне дейінгі жолды қайта жаңарту-411,5 млн. теңге;
аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын орташа жөндеуге-1880,7 млн. теңге (аудандық маңызы бар КТА-65 "Саумалкөл-Сырымбет–Қарақамыс-светло" (0-30 км.) автомобиль жолын орташа жөндеуге-1063,8 млн. теңге, аудандық маңызы бар КТА-73 "Арықбалық-төменгі – 816,9 млн. теңге);
Саумалкөл ауылындағы кентішілік жолдарды ағымдағы жөндеуге-100,0 млн. теңге.
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы
Ауданның 76 ауылдық елді мекенінен (бұдан әрі-АЕМ) орталықтандырылған сумен 25 АЕМ немесе 32,9%, орталықтандырылмаған 51 АЕМ немесе 67,1% қамтамасыз етілген.
Халықты ауыз сумен және шаруашылық-тұрмыстық сумен жабдықтау үшін пайдаланылатын су объектілерінің жалпы саны 214 объектіні құрайды, оның ішінде 146 ұңғыма және 68 ұңғыма.
Шалқар ауылында таратушы желілері бар жергілікті сумен жабдықтау көзін салуға 631,3 млн. теңге сомасында қаражат көзделген, 618,2 млн. теңге игерілді. Айыртау ауылында таратушы желілері бар жергілікті сумен жабдықтау көзін салуға 240,0 млн.теңге бөлініп, игерілді, жоба аяқталды.
Ауданды электрмен жылумен жабдықтау
Елді мекендердің электр энергиясымен қамтамасыз етілуі 100% -. құрайды. Ауданда 43 қазандық бар, оның ішінде 3 орталық, 2 жергілікті және 38 дербес, олар білім беру, денсаулық сақтау және мәдениет объектілерін жылытады. Көпқабатты тұрғын үйлер 4 қазандықпен жылытылады, барлығы 40 көпқабатты үй жылытылады.
Тұрғындарды жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау.
2024 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша 247 жұмыссыз ресми тіркелді, жұмыс күшінің ішінде тіркелген жұмыссыздардың үлесі 1,4% -. құрады. 2023 жылғы қаңтар-1,8%).
104 адам жұмысқа орналастырылды, оның ішінде жаңа тұрақты жұмыс орындарына – 32 адам немесе жоспарға 3,4%, ауыл шаруашылығында – 20 адам (3,7%), жеке кәсіпкерлікте-10 адам (5,9%) басқа салаларда-2 адам (1,1%).
Қоғамдық жұмыстарға 50 жұмыссыз қатысты.
2024 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша аз қамтылған азаматтардың саны 327 адамды (67 отбасы) құрады. Кедейлік деңгейі 1,0% құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 0,2 пайыздық тармаққа жоғары. Жалпы сомасы 4,0 млн.теңгеге 67 отбасы (327 адам) атаулы әлеуметтік көмек алды.
Кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі 2021-2025 жылдарға арналған ұлттық жобаның іс-шараларын іске асыру
2023 жылы қысқа мерзімді кәсіптік оқытуға 15,4 млн. теңге сомасына 28 адамды жіберу жоспарлануда.
2024 жылы 32,5 млн. теңге сомасына 400 АЕК мөлшерінде жаңа бизнес идеяларды іске асыру үшін халықтың әлеуметтік осал топтары (ХӘОТ) санаты үшін 22 мемлекеттік грант беру жоспарланған.
Ұлттық жоба шеңберінде жастар қатарындағы азаматтарға 50,0 млн. теңге сомасына өз бизнесін ашу үшін жылдық 2,5% - бен 10 микрокредит беру жоспарлануда.
Жылдық тапсырма бойынша 640 адам бос орынға 2024 жылдың 1 ақпанынана 16 адам немесе 2,5% жұмысқа орналастырылды.
Тұрақты жұмыс орындарына 46 жұмыссыз азамат немесе жылдық жоспардың 3,0% жұмысқа орналастырылды.
Жылдық жоспар бойынша 944 адам жаңа жұмыс орындарын құру есебінен 32 жұмыссыз азамат немесе жылдық жоспардың 3,4% жұмысқа орналастырылды.
Бұрын құрылған жұмыс орындарына жұмысқа орналасу 14 жұмыссыз азаматты құрады, жылдық жоспар 550 адам немесе жылдық жоспардың 2,5%.
Әлеуметтік қорғау шараларымен қамтылған мүмкіндігі шектеулі адамдардың саны 3 адамды құрады.
Қоғамдық жұмыстарға 5 адам жіберілді, жоспар бойынша 17 адам немесе 29,0%.
Жастар практикасына жоспар бойынша 42 адам жіберілді.
Бірінші жұмыс орнына 2 адам жіберілді, жоспар бойынша 19 адам немесе жылдық жоспардың 5,0%.
«Күміс жас» жобасына жоспар бойынша 19 адам, 1 адам немесе 10,5% жіберілді.
«Ұрпақтар келісімшарты» жобасына жоспар бойынша 1 адам жіберілді.
Әлеуметтік жұмыс орындарына 50 қатысушы жылдық жоспармен 130 адам жіберілді.
Жеке бастамалар шеңберінде "әрбір 10000 тұрғынға кемінде 100 жаңа жұмыс орны" индикаторының жоспарлы тапсырмасы 199 жұмыс орны
"Күшті өңірлер - елді дамытудың драйвері" ұлттық жобасы шеңберінде 2024 жылға 63 отбасы 219 адам (216 адам саны 62 қоныс аударушы отбасы, 3 адам саны 1 оралман отбасы) еңбегі артық өңірлерден азаматтарды көшіру жоспары жеткізілді.
2023 жылғы қаңтар-желтоқсандағы орташа айлық жалақы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 24,4% – ға ұлғайды және 249216 теңгені құрады, оның ішінде ауыл шаруашылығында-204971 теңге 2022 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 17,7% - ға өсті.
Білім беру
Мектептер желісі 45 бірлікті құрайды, оның ішінде: бастауыш – 8, негізгі -8, орта – 29 мектеп. Оқушылар контингенті 4837 адамды құрайды.
Білім беру мектептерінен басқа ауданда 3 мектеп–бөбекжай кешені, 2 бөбекжай және 39 шағын орталық (оның ішінде 48 орындық 1 жеке шағын орталық) жұмыс істейді.
Мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамту – 100% құрайды.
Білім беруді 1030 педагог қызметкер қамтамасыз етеді.
Жоғары білімі бар педагогтар – 85,0%, орта арнаулы білімі бар педагогтар-15,0%. Жоғары санатты және бірінші санатты мұғалімдер -66,0%.
Ауданның 45 мектебінде кең жолақты Интернетке қосылу мүмкіндігі бар.
Ауданның жалпы білім беретін мектептерінде аз қамтылған отбасылардан 1049 оқушы оқиды, барлығы ыстық тамақпен қамтылған.
Оқулықтарды сатып алуға және жеткізуге 2024 жылы 60,0 млн. теңге немесе 100% қарастырылған.
"Ауыл-ел бесігі" жобасы аясында Константин мектеп-бөбекжай кешенін күрделі жөндеуге 94,7 млн. теңге бөлінді.
Златогор ОМ ағымдағы жөндеуге-28,2 млн. теңге бөлінді
Денсаулық сақтау
Халыққа медициналық көмекті 11 емдеу-профилактикалық ұйым көрсетеді, оның ішінде 10 амбулаториялық-емханалық мекеме, 85 төсектік 1 орталық аудандық аурухана, сонымен қатар 3 ФАПа, 44 медициналық пункт.
Халыққа 54 дәрігер мен 235 орта медициналық қызметкер қызмет көрсетеді. Дәрігерлік кадрлардың тапшылығы 6 бірлікті құрайды.
2024 жылғы қаңтарда туберкулезбен сырқаттанушылық 100 000 тұрғынға шаққанда 3,2 құрады (2024 жылғы қаңтар – 1 жағдай, 2023 -0 жылғы қаңтар).
Ауданда онкологиялық сырқаттанушылық көрсеткіші 100 000 тұрғынға шаққанда 24,8-ден 24,7-ге дейін 0,4% - ға төмендеді (8-ден 8 жағдайға дейін).
Мәдениет
Ауданда 56 мәдениет ұйымы жұмыс істейді, оның ішінде 26 клубтық мекеме (мемлекеттік-16), 27 кітапхана (Мемлекеттік-27), 3 мемлекеттік мұражай.
Аудан аумағында 6 қала құрылысы және сәулет ескерткіші, 9 тарих ескерткіші, 34 археология ескерткіші және Ұлы Отан соғысы жылдарында қаза тапқан 75 ескерткіш бар. Ботай қонысы мен "Қарасай-Ағынтай" мемориалдық кешені Қазақстанның киелі географиясы картасының жалпыұлттық тізіміне енгізілген. "Айғаным" мүлкі Солтүстік Қазақстан облысының киелі жерлерінің картасына енгізілген.
Ауданда 56 мәдениет ұйымы жұмыс істейді, оның ішінде 26 клубтық мекеме (мемлекеттік-16), 27 кітапхана (Мемлекеттік-27), 3 мемлекеттік мұражай.
Ауданның клубтық мекемелерімен 61 іс - шара өткізілді, оған 1198 адам қатысты; мұражайлармен 23 іс - шара, 18 экскурсия, 2 дәріс, қатысушылар саны 217 адамнан тұратын 1 көрме өткізілді; кітапханалармен 1094 адам қамтылған офлайн-46 іс-шара, 1600 адам қаралған онлайн-6 іс-шара өткізілді.
Кітап қоры 280406 дана, оның ішінде мемлекеттік тілде 83042 дана.
Спорт
Ауданда 179 спорт ғимараты жұмыс істейді. Жыл басынан бері спорт саласында 2 спорттық-бұқаралық іс-шара ұйымдастырылып, өткізілді, оған 100 адам қатысты.
Дене шынықтырумен және спортпен жүйелі түрде айналысатындардың саны 14250 адамды немесе жалпы халықтың 43,7% құрайды.
2024 жылы жергілікті бюджет есебінен ФОК - ға абаттандырумен алаңішілік желілерді салуға - 8,3 млн. теңге, Саумалкөл ауылында жабық хоккей кортын салуға-42,4 млн. теңге бөлінді.
Қоғамдық және діни бірлестік
Діни бірлестік
Ауданда 6 діни бірлестік жұмыс істейді, оның ішінде:
- 4 ислам бағыты: (ҚМДБ филиалы Саумалкөл ауылындағы аудандық мешіт, ҚМДБ филиалы Антоновка ауылындағы «Антоновка» ауылдық мешіті, ҚМДБ филиалы Сырымбет ауылындағы «Атығай» ауылдық мешіті), Кирилловка ауылындағы «Наурыз Сыздық» мешіті.
- 2 православиелік христиан бағыты (Саумалкөл ауылындағы Саумалкөл және Булаев епархиясының Саумалкөл ауылындағы қасиетті Теотокос шіркеуінің кіріспесі «жергілікті православиелік діни бірлестігі, Имантау ауылындағы» Илья Петропавл және Булаев епархиясының Құдай пайғамбарының келуі «жергілікті православиелік діни бірлестігі»).
Қоғамдық бірлестіктер саны -2, оның ішінде:
- аудандық ардагерлер кеңесі;
- «Қазақ тілі «халықаралық қоғамы» қоғамдық бірлестігінің СҚО бойынша Айыртау аудандық филиалы
Мұражайлар:
Саяси партиялардың саны – 2, оның ішінде:
- «АMANAT» партиясы;
– «Ауыл» қазақстандық социал-демократиялық партиясы.
Ескерту: Ұлттық статистика бюросы департаментінің статистикалық деректері пайдаланылды Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттіктері Солтүстік Қазақстан облысы бойынша.