Географиялық көрсеткіш – өнеркәсіптік меншік объектісі
2020 жылғы 20 маусымда «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне зияткерлік меншік және мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсету салаларындағы заңнаманы жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң қабылданды, оған зияткерлік меншіктің жаңа объектісі – географиялық көрсеткіш енгізілді.
Жоғарыда аталған заң қабылданғанға дейін, егер осы географиялық көрсеткіштің атауы тауар шығарылған елде осындай атау ретінде қорғалатын болса, шет мемлекетте орналасқан тауар шығарылған жердің (ТШЖА) атауы ретінде ГК-ті мемлекеттік тіркеуге рұқсат етілді.
ГК тіркеу мүмкіндігінің болмауы отандық тауар өндірушілерді географиялық көрсеткішке қатысты шетелдіктермен тең емес жағдайға қойды.
Бүгінгі таңда отандық өндірушілер ГК-ді Қазақстан аумағында тіркей алады.
Бұл жүйе бірқатар оң әсерлерді қарастырады, олар мыналарды қамтиды:
- өндіріс және қызмет көрсету көлемін ұлғайту есебінен өңірлердің экономикалық дамуы;
- мемлекеттік қолдау шараларының арқасында отандық өндірушілерді ынталандыру;
- олардың дамуына инвестиция салуға ықпал ететін өңірлердің имиджін қолдау. Жұртшылықтың тауарларға назары кәсіпкерлікті, шағын және орта бизнесті дамытуға, жаңа жұмыс орындарын ұйымдастыруға, ауылдық елді мекендерді сақтауға бағытталуы мүмкін инвестицияларды аумақтардың экономикасына тарту (инвестициялау) үшін қолайлы жағдайлар жасайды;
- туризмді дамыту. Әлемдік үрдіс мәдени-танымдық және экологиялық туризмге деген қызығушылықтың артуы болып табылады, бұл өңірлерді туризмді дамыту үшін тартымды етеді. Өңірлерде туризмнің дамуын қамтамасыз ету үшін өңірлік биліктің қолдауымен Халық көркемөнерпаздары, жергілікті ауыл шаруашылығы өнімдері пайдаланылуы мүмкін;
- дәстүрлерді, халықтың өзіндік дәмі мен тарихын бейнелейтін бірегей тауарларды өндіру. Әрбір ұлттық мәдениеттегі дәстүрлер мен өмір салты жергілікті географиялық жағдайлармен қалыптасады, олардың бір көрінісі ерекше қасиеттері, беделі және жоғары сапасы бар өнімдерді жасау болып табылады.
Дүние жүзіндегі ГК-тің көпшілігі ауылшаруашылық өнімдерін, азық-түлікті, шараптарды және күшті спирттерді жекелендіру құралы ретінде қолданылады. Бұл, әдетте, ауылшаруашылық өнімдерінің өндіріс орны мен нақты Жергілікті географиялық факторларға, мысалы, климат пен топырақтың ерекшеліктеріне байланысты қасиеттері бар екендігіне байланысты.
Дегенмен, ГК тек аграрлық өнімге ғана қатысты емес. Олар сондай-ақ өнімнің шыққан жеріне тән адами факторларға байланысты нақты қасиеттерін, мысалы, тәжірибе, дағдылар және өндіріс дәстүрлерін атап өтуі мүмкін. Бұл, мысалы, жергілікті табиғи ресурстарды және жергілікті қауымдастықтар сақтайтын дәстүрлі әдістерді қолдана отырып, әдетте қолмен жасалатын қолөнер бұйымдарына тән.
Аймақтық брендтерді зияткерлік меншік объектілері ретінде тіркеудің артықшылығы – бұл олардың өндірушілерінің мүдделерін қорғауға мүмкіндік береді. Мұндай қажеттілік тауарлар мен қызметтердің бәсекелестігінің өсуіне байланысты өзекті бола түсуде.
Құрылған географиялық нұсқамаларды сақтау мен қорғаудың жаңа жүйесі зияткерлік меншік саласының жаңа дамуының векторы болып табылады және болады.