1 тарау. Жалпы ережелер
1. Туу туралы куәлікті ресімдеу, беру, ауыстыру, тапсыру, алып қою және жою қағидалары (бұдан әрі - қағидалар) «Жеке басты куәландыратын құжаттар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 25-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленді және туу туралы куәліктерді ресімдеу, беру, ауыстыру, тапсыру, алып қою және жою тәртібін айқындайды.
2. Туу туралы куәлік – жеке тұлғаның жеке басын куәландыратын, оның туу фактісінің мемлекеттік тіркелгенін куәландыратын құжат.
Туу туралы куәлік мынадай құжаттардың бірін – Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігін, Қазақстан Республикасы азаматының паспортын, азаматтығы жоқ адамның куәлігін не шетелдік паспортты алғанға дейін жеке тұлғаның жеке басын куәландыратын құжат болып табылады.
2 тарау. Туу туралы куәлікті ресімдеу және беру тәртібі
3. Туу туралы куәлікті азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеуді және азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеуге байланысты Мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің басқа да түрлерін жүзеге асыратын "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы (бұдан әрі – тіркеуші орган) ресімдейді және береді.
4. Баланың тууын мемлекеттік тіркеу үшін ата – аналар, олардың біреуі, ал олар қайтыс болған, науқастанған немесе өзге де себептермен өтініш жасау мүмкін болмаған жағдайда-мүдделі адамдар немесе бала туған кезде анасы жатқан медициналық ұйымның әкімшілігі бала туған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей баланың тууын мемлекеттік тіркеу туралы өтініш береді (бұдан әрі-өтініш). – өтініші) Қазақстан Республикасының аумағындағы кез келген тіркеуші органға өтініш берушінің қалауы бойынша жазбаша нысанда не "электрондық үкімет"порталы арқылы электрондық түрде жіберіледі.
5. Бала Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде туған жағдайда, баланың тууы туралы өтінішті ата-аналары не басқа да мүдделі адамдар Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелеріне оның туған күнінен бастап екі айдан кешіктірмей беруге тиіс.
6. Бала өлі туған жағдайда туу туралы өтінішті медициналық ұйымның жауапты лауазымды адамы босанған кезден бастап бір жұмыс күнінен кешіктірмей береді.
7. Екі немесе одан да көп баланы мемлекеттік тіркеу кезінде туу туралы өтініш әрқайсысына қатысты жеке беріледі.
8. Егер баланың тууын мемлекеттік тіркеуге ата-анасы емес, басқа адамдар өтініш жасаса, онда осы адамдар өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжатты, сондай-ақ баланың тууын тіркеуге оның өкілеттігін растайтын құжатты ұсынады.
9. "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы"Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес өтініш берушінің таңдауы бойынша проактивті көрсетілетін қызмет арқылы баланың тууын мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыру кезінде баланың тууы туралы өтінішті ұсыну талап етілмейді.
10. Ауылдарда, кенттерде, ауылдық округтерде ауылдың, кенттің, ауылдық округтің әкімі тиісті ауылдың, кенттің, ауылдық округтің аумағында тұратын азаматтардың балаларының тууын мемлекеттік тіркеуге құжаттарды қабылдауды және оларды тууды мемлекеттік тіркеу және жеке тұлғалар туралы Мемлекеттік Дерекқорға мәліметтер енгізу үшін ауданның немесе облыстық маңызы бар қаланың тиісті тіркеуші органына беруді жүргізеді. "Неке (ерлі - зайыптылық) және отбасы туралы" Кодексте (бұдан әрі-Кодекс) көзделген мерзімдерде, сондай-ақ туу туралы куәліктерді, қажет болған кезде анықтамалар беруді және табыс етуді жүзеге асырады.
11. Туу туралы куәлікті ресімдеу үшін Кодекстің 180-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі бекітетін тізбе бойынша құжаттар ұсынылады.
12. Баланың тууын мемлекеттік тіркеу үшін туу туралы медициналық куәлік немесе туу фактісін анықтау туралы сот шешімінің көшірмесі негіз болып табылады.
13. Медициналық ұйымнан тыс жерде, оның ішінде үйде босанған жағдайда туу туралы медициналық куәлікті ол босанғаннан кейін жүгінген босандыру ұйымының жауапты медицина қызметкері анасының жеке басын куәландыратын құжаттарға сәйкес ресімдейді.
14. Бала медициналық ұйымда туған және анасының жеке басын куәландыратын құжаттары болмаған жағдайларда, туу фактісін мемлекеттік тіркеу кезінде анасының тегі, аты, әкесінің аты (ол болған кезде) туу туралы медициналық куәлікке сәйкес толтырылады, онда анасы туралы мәліметтер оның сөздерінен жазылғандығы туралы белгі болады.
15. Бұдан әрі баланың анасы туралы мәліметтер туу туралы акт жазбасына Қазақстан Республикасының Неке-отбасы заңнамасында белгіленген тәртіппен толықтырылады.
16. Туу туралы медициналық куәлік болмаған жағдайда баланың тууын мемлекеттік тіркеу туу фактісін анықтау туралы сот шешімінің көшірмесі негізінде жүзеге асырылады.
17. Табылған, тасталған (бас тартылған) баланың тууы ішкі істер органдарының, қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын органның, бала орналасқан білім беру ұйымы немесе медициналық ұйым әкімшілігінің өтініші бойынша анықталған, бас тартылған немесе қалдырылған күннен бастап жеті тәуліктен кешіктірілмей тіркеледі.
Өтінішке бала табылған уақытты, орынды және мән-жайларды көрсете отырып, ішкі істер органы немесе қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын орган жасаған хаттама немесе акт; табылған баланың жасы мен жынысын растайтын медициналық ұйым берген құжат және бала туралы басқа да дербес мәліметтер қоса беріледі.
18. Баланы белгісіз ана тастап кеткен жағдайда медициналық ұйымның әкімшілігі екі куәгердің қатысуымен хаттама жасайды. Тууды мемлекеттік тіркеу кезінде хаттамалар тасталған (бас тартылған) баланы тіркеу туралы медициналық ұйымның лауазымды адамының өтінішіне қоса беріледі.
19. Егер әкесі қайтыс болған немесе неке (ерлі-зайыптылық) бұзылған не Неке (ерлі-зайыптылық) жарамсыз деп танылған күннен бастап екі жүз сексен күннен аспайтын уақыт өтсе, Неке (ерлі-зайыптылық) ішінде аяқталған және әкесі қайтыс болғаннан кейін немесе неке (ерлі-зайыптылық) бұзылғаннан не Неке (ерлі-зайыптылық) жарамсыз деп танылғаннан кейін туған баланың тууын мемлекеттік тіркеу жалпы негіздерде жүргізіледі.
20. Бір жасқа толған және одан да көп баланың тууын мемлекеттік тіркеу Кодекстің 187-бабында көзделген тууды мемлекеттік тіркеу үшін негіздер болған кезде ата-анасының немесе өзге де мүдделі адамдардың жазбаша өтініші бойынша жүргізіледі.
21. Бала кәмелетке толған соң тууды мемлекеттік тіркеу оның жазбаша өтініші бойынша жүргізіледі.
22. Бір жасқа толған және одан да көп баланың тууын мемлекеттік тіркеуді тіркеуші органның қорытындысы негізінде ауданның, қаланың тіркеуші органы жүргізеді.
23. Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерде туған баланың тууын мемлекеттік тіркеу Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелерінде не Қазақстан Республикасының аумағындағы кез келген тіркеуші органда ата-анасының немесе олардың біреуінің қалауы бойынша, шетелдік тіркеуші органдарда тіркелгеніне қарамастан, Кодексте белгіленген мерзімдерде мынадай құжаттардың бірін ұсынған кезде жүргізіледі:
1) туу туралы куәліктің түпнұсқасы;;
2) туу туралы акт жазбасының көшірмесі;
3) туу туралы медициналық куәліктің түпнұсқасы.
Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген құжаттар болмаған кезде туу фактісін анықтау туралы сот шешімінің көшірмесі ұсынылады. Қазақстан Республикасынан тыс жерде туған баланың туған жері баланың нақты туған жерінің атауы көрсетіледі.
24. Экспедицияларда және шалғай жерлерде, сондай-ақ анасының теңіз, өзен, әуе кемесінде немесе поезда болған уақытында туған баланың тууын мемлекеттік тіркеу ата-анасының немесе олардың біреуінің қалауы бойынша кез келген тіркеуші органда жүргізіледі.
Мұндай жағдайларда баланың туған жері баланың тууын мемлекеттік тіркеу жүргізілетін әкімшілік-аумақтық бірлік көрсетіледі.
25. Бір-бірімен некеде тұратын (ерлі-зайыпты болған) әкесі мен анасы туу туралы жазбалар кітабына олардың кез келгенінің өтініші бойынша баланың ата-аналары болып жазылады. Неке қию (ерлі -зайыпты болу) туралы куәлік осындай жазба үшін негіз болып табылады.
26. Некеде тұрған (ерлі-зайыпты болған) және қосалқы репродуктивтік әдістер мен технологияларды қолдануға өз келісімін жазбаша нысанда берген адамдар, осы әдістерді қолдану нәтижесінде оларда бала туған жағдайда, туу туралы актілер жазбалары кітабына оның ата-аналары болып жазылады.
Суррогат ана болу шартына сәйкес бала туған жағдайда, ерлі-зайыптылар туу туралы актілер жазбалары кітабына оның ата-аналары болып жазылады.
27. Баланың тууын тіркеу кезінде, егер ата-аналарының арасындағы неке бұзылған, сот жарамсыз деп таныған немесе жұбайы қайтыс болған, бірақ неке (ерлі-зайыптылық) бұзылған, ол жарамсыз деп танылған немесе жұбайы қайтыс болған кезден бастап екі жүз сексен күннен аспайтын уақыт өткен жағдайда, анасы туралы мәліметтер туу туралы медициналық куәліктің немесе туу туралы сот шешімінің көшірмесі негізінде енгізіледі. туу фактісін, баланың әкесі туралы мәліметтерді – некені (ерлі-зайыптылықты) қию немесе бұзу туралы куәліктің, әкесінің қайтыс болуы туралы куәліктің негізінде анықтайды.
28. Егер өзгеше дәлелденбесе, бала неке (ерлі-зайыптылық) бұзылған, ол жарамсыз деп танылған кезден бастап немесе бала анасының жұбайы қайтыс болған кезден бастап екі жүз сексен күн ішінде туған жағдайда, анасының бұрынғы жұбайы баланың әкесі болып танылуы мүмкін.
Егер баланың анасы баланың әкесі оның жұбайы не бұрынғы жұбайы емес деп мәлімдесе, баланың әкесі Кодекстің 47-бабының 5-тармағында немесе 48-бабында көзделген қағидалар бойынша, бұл туралы баланың анасы мен әкесінің не жұбайының, бұрынғы жұбайының жазбаша өтініші болған кезде анықталады. Мұндай өтініш болмаған жағдайда бұл мәселе сот тәртібімен шешіледі.
Ішкі істер органы берген жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізу туралы немесе соттың оны хабар-ошарсыз кетті немесе әрекетке қабілетсіз деп тану туралы шешімі заңды күшіне енгені туралы растайтын құжат болған кезде босанған әйелдің жұбайының немесе бұрынғы жұбайының басқа адамнан әке болуды анықтауға келісімі міндетті емес.
29. Босанған әйелдің жұбайы болып табылмайтын адам жазбаша таныған жағдайда және оның күйеуінің жазбаша келісімі кезінде тууды тіркеу кезінде осы адам баланың әкесі болып жазылады.
30. Егер баланың ата-анасы бір-бірімен некеде тұрмаған (ерлі-зайыпты болмаған) жағдайда, анасы туралы мәліметтер Кодекстің 187-бабында көрсетілген құжаттардың негізінде енгізіледі.
Бұл жағдайда тууды мемлекеттік тіркеу туралы акт жазбасына әкесі туралы мәліметтер енгізіледі:
1) Кодекстің 192-1-бабының 1-тармағында көрсетілген негіздер бойынша, егер әке болу баланың тууын мемлекеттік тіркеумен бір мезгілде белгіленетін жағдайда;
2) Егер әкесі анықталмаса, некеде тұрмаған (ерлі-зайыпты болмаған) анасының өтініші бойынша тоқтатылады.
Тууды жазу кітабында баланың әкесінің тегі - анасының тегі бойынша, баланың әкесінің аты мен әкесінің аты оның нұсқауы бойынша жазылады. Енгізілген мәліметтер әке болуды анықтау туралы мәселені шешуге кедергі болып табылмайды.
Баланың әкесі туралы мәліметтер анасының тілегі бойынша туу туралы акт жазбасына енгізілмеуі мүмкін;
3) өзін баланың әкесімін деп мойындаған адамның өтініші бойынша, оған баланың анасының келісімі болған кезде жүргізіледі.
Анасы туралы мәліметтер Кодекстің 187-бабында көрсетілген құжаттардың негізінде енгізіледі, әкесі туралы мәліметтер осы адамның нұсқауы бойынша жазылады.
Бұдан әрі баланың анасы туу туралы акт жазбасына енгізілген баланың әкесі туралы мәліметтермен келіспеген кезде түзетулер белгіленген тәртіппен жүргізіледі.
31. Егер тууды тіркеу кезінде өтініш беруші ата – анасының қай ұлтқа жататынын көрсетуге ниет білдірсе, онда баланың туу туралы акт жазбасында ата – анасының-Қазақстан Республикасы азаматтарының ұлты Қазақстан Республикасы азаматтарының жеке басын куәландыратын құжаттарда көрсетілген ұлтына сәйкес көрсетіледі.
Шетелдік болып табылатын ата-ананың қай ұлтқа жататындығы туралы мәліметтер оның шетелдік паспортына сәйкес көрсетіледі.
Шетелдіктің шетелдік паспортында ұлты туралы мәліметтер болмаған кезде соңғысы ол азаматы болып табылатын шет мемлекеттің құзыретті органы берген құжатқа сәйкес айқындалуы мүмкін.
32. Баланың тууын мемлекеттік тіркеуге түскен құжаттарды тексергеннен кейін баланың тууын тіркеу туралы мәліметтер азаматтық хал актілерінің ақпараттық жүйесіне (бұдан әрі – АХАЖ АЖ) енгізіледі.
33. Баланың тууын АХАЖ АЖ мемлекеттік тіркегеннен кейін акт жазбасы екі данада басып шығарылады және туу туралы куәлік қалыптастырылады. Туу туралы акт жазбасының негізінде туу туралы куәлік ресімделеді, қажет болған жағдайда туу туралы анықтама беріледі.
34. Туу туралы куәліктер мен анықтамалар азаматтық хал актілері мемлекеттік тіркелгеннен кейін өздеріне қатысты акт жазбасы жасалған адамдарға электрондық нысанда немесе олардың қалауы бойынша қағаз жеткізгіште беріледі.
35. Электрондық нысанда берілген туу туралы куәлік, анықтама құжатты берген тіркеуші орган бастығының электрондық цифрлық қолтаңбасы арқылы куәландырылады.
36. Қағаз жеткізгіште берілген туу туралы куәлік, анықтама тіркеуші орган бастығының қолымен, құжатты берген тіркеуші органның елтаңбалы мөрімен бекітіледі.
37. Құжатты берген Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемесінің лауазымды адамының қолымен және Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемесінің елтаңбалы мөрімен бекемделген Қазақстан Республикасынан тыс жердегі туу туралы куәлік, анықтама қағаз жеткізгіште беріледі.
38. Қағаз жеткізгіштегі азаматтық хал актісін мемлекеттік тіркеу туралы бастапқы куәлік жоғалған немесе пайдалануға жарамсыз болған жағдайда тіркеуші органдар, Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемесі акт жазбасының негізінде азаматтық хал актісін мемлекеттік тіркеу туралы қайталама куәлік береді.
39. Туу туралы куәліктер қазақ немесе орыс тілінде толтырылады.
40. Баланың ата-анасы туралы мәліметтер олардың жеке басын куәландыратын құжаттарға сәйкес толтырылады.
41. Ата-аналардың жеке басын куәландыратын құжаттар болмаған жағдайда, баланың тууын мемлекеттік тіркеу сәтінде баланың ата-аналары туралы мәліметтер АХАЖ АЖ мәліметтеріне сәйкес толтырылады.
42. Туу туралы куәлік мынадай мәліметтерді қамтиды:
1) баланың тегі, аты, әкесінің аты (бар болса), туған күні және жері;
2) акт жазбасының жасалған күні және нөмірі;
3) жеке сәйкестендіру нөмірі;
4) Егер жеке басын куәландыратын құжаттарда көрсетілген болса, ата-анасының тегі, аты, әкесінің аты (бар болса), ұлты;
5) ата-анасының азаматтығы;
6) мемлекеттік тіркеу орны (тіркеуші органның атауы);
7) туу туралы куәліктің берілген күні.
8) құжатты берген тіркеуші органның атауы";
43. Туу туралы куәліктің нысанын Кодекстің 181-бабының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі бекітеді.
44. Өлі туған баланың туу туралы куәлігі берілмейді. Өлі туған балаға қатысты өлі туған баланы мемлекеттік тіркеу туралы анықтама беріледі.
3 тарау. Ауыстыру, тапсыру, алып қою және жою тәртібі туу туралы куәлік
45. Қағаз жеткізгіштегі азаматтық хал актісін мемлекеттік тіркеу туралы бастапқы куәлік жоғалған немесе пайдалануға жарамсыз болған жағдайда кез келген тіркеуші орган, Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемесі азаматтық хал актісін мемлекеттік тіркеу туралы қайталама куәлік береді.
46. Азаматтық хал актілерін тіркеу туралы жазба жасалған адамдар немесе олардың уәкілетті өкілдері туу туралы қайталама куәлікті алу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2015 жылғы 25 ақпандағы № 112 бұйрығымен бекітілген Азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеуді, азаматтық хал актілері жазбаларына өзгерістер енгізуді, қалпына келтіруді, жоюды ұйымдастыру қағидаларына сәйкес құжаттар ұсынады.
47. АХАЖ АЖ-да Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген туу туралы акт болған кезде туу туралы қайталама куәлік тіркеуші органға қажетті құжаттар келіп түскен сәттен бастап 3 (үш) жұмыс күні ішінде беріледі.
АХАЖ АЖ-да акт жазбасы болмаған кезде қызмет көрсету мерзімі Көрсетілетін қызметті алушыны күнтізбелік 3 (үш) күн ішінде хабардар ете отырып, күнтізбелік 15 (он бес) күннен аспайтын мерзімге ұзартылады (Мемлекеттік корпорация арқылы келіп түскен өтінішті қарау мерзімі ұзартылған кезде Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін көрсетілетін қызметті беруші Мемлекеттік корпорацияға жібереді).
48. Туу туралы қайталама куәлік акт жазбаларына дәл сәйкестікте жазып беріледі. Жергілікті жерлердің атаулары қазіргі әкімшілік-аумақтық бөлініске дәлме – дәл сәйкестікте, ал мемлекеттік тіркеу орны-осы жергілікті жерге қазіргі әкімшілік бөлініс бойынша қызмет көрсететін тіркеуші орган көрсетіледі.
Берілетін қайталама куәліктердің бірінші бетінде жоғарғы жағында "қайталама" деп көрсетіледі.
49. Он алты жасқа дейінгі балалардың туу туралы қайталама куәліктері ата-аналарына, қорғаншыларына, бала асырап алушыларына, қамқоршыларына және балалары тәрбиеленіп жатқан балалар мекемелерінің әкімшіліктеріне беріледі.
Он алты жастан асқан, бірақ он сегіз жасқа толмаған және жеке басын куәландыратын құжат алмаған балаларға ата-аналарының бірінің не қорғаншысының, бала асырап алушысының қатысуымен олар жеке басын куәландыратын құжатты ұсынған кезде қайталама куәліктер беріледі.
50. Ата-аналарына қатысты ата-ана құқықтарынан айырылған балалардың тууы туралы қайталама куәліктері олар қалпына келтірілгенге дейін берілмейді.
51. Ата-ана құқықтарынан айыру фактісін тіркеуші орган архивте сақтауда тұрған туу туралы акт жазбасын тексеру арқылы тексереді.
52. Туу туралы қайталама куәлік берілген жағдайда куәліктің бұрынғы бланкісі жарамсыз болып табылады, ол туралы Жеке тұлғалар туралы деректер базасында белгі жасалады.
53. Туу туралы куәлік пайдалануға жарамсыз болған және туған және ата-анасы туралы деректерді сәйкестендіру мүмкін болмаған жағдайда, туу туралы куәлік жарамсыз болып табылады және тіркеуші органға тапсырылуға және ауыстырылуға жатады.
54. Туу туралы куәліктерді жою туралы осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес акт жасалады, онда жойылған туу туралы куәліктің сериясы, нөмірі және күні және осы куәлікті берген тіркеуші органның атауы көрсетіледі.
55. Туу туралы куәліктер жойылатын тіркеуші орган басшысының бұйрығына сәйкес туу туралы куәліктерді жою үшін комиссия құрылады. Комиссия құрамында кемінде үш адам бар тіркеуші орган қызметкерлерінің қатарынан құрылады.
56. Актіге комиссия мүшелері қол қояды және туу туралы куәлік жойылатын тіркеуші органның басшысы бекітеді.
57. Туу туралы куәлікті алып қоюды алдын ала тергеу, анықтау органдарының лауазымды адамдары, сондай-ақ лауазымды адамдар әкімшілік іс жүргізу және азаматтығынан айырылуды ресімдеу барысында жүзеге асырады.