Мемлекеттің тұрақты даму факторларының бірі тұрақты дамып келе жатқан кәсіпкерлік қызмет болып табылады.
Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу саласындағы заңнаманы жетілдіру соңғы жылдары тіркеу тәртібі мен шарттарын жеңілдетуге ықпал етті.
Заңды тұлғаларды тіркеу саласында мемлекеттік қызметтердің қажеттілігін атап өту қажет.
2010 жылдан бастап электрондық қызметтер белсенді дамып келеді, енді бизнесті «электрондық үкімет» порталы арқылы онлайн ашуға болады.
Бизнесті тіркеу кезінде құрылтай құжаттарын және орналасқан жерін растау, салық берешегінің жоқтығы және т.б. сияқты бірқатар қағаз құжаттарды ұсыну қажеттілігі заңнамалық деңгейде алынып тасталды.
Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне жататын заңды тұлғалар үшін оларды мемлекеттік тіркеу және қызметінің тоқтатылуын тіркеу кезінде тіркеу алымын төлеу жойылды, сондай-ақ шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін жарғылық капиталды қалыптастыру талабы жойылды, шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне жататын заңды тұлғалар үшін тіркеу мерзімі 1 сағатқа дейін қысқартылды (шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне тіркелген кезде «электрондық үкімет» веб-порталында бұрын мерзімі бір жұмыс күнін құраған), жеке кәсіпкерлік субъектілеріне жататын заңды тұлғалар үшін мөрдің болуы туралы талаптың күші жойылды.
Бизнес үшін заңды тұлғаны тіркеу кезеңінде банктік шот ашу және «электрондық үкімет» веб-порталында сақтандыру шартын жасасу, бір мезгілде салық органдарында ҚҚС төлеуші ретінде есепке тұру, банкте шот ашу және жұмыскерлерді сақтандыру шартын жасасу мүмкіндігі іске асырылды.
Заңды тұлғаларды тіркеу бойынша Мемлекеттік қызмет көрсетудің қолжетімділігін қамтамасыз ету мақсатында осы функция 2019 жылғы 1 шілдеден бастап әділет органдарынан «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ-ға берілді.
Ірі кәсіпкерлік субъектілерін тіркеу автоматтандырылды, орналасқан жері, басшысы, Қызмет түрі, жарғылық капиталын ұлғайту және т. б. ауысқан кезде «электрондық үкімет» порталы арқылы хабарлама жасау тәртібі енгізілді.
Осылайша, іске асырылған іс-шаралар әкімшілік кедергілерді барынша жоя отырып, мемлекеттік қызметтер көрсету саласында айтарлықтай оң өзгерістерге қол жеткізуге мүмкіндік берді.
Жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу саласында мемлекеттік қызметтерді оңтайландыруға және автоматтандыруға байланысты айтарлықтай өзгерістер болды.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 20 мамырдағы бағдарламасының 100-қадамы шеңберінде «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы құрылды, онда барлық мемлекеттік қызметтерді бір жерде көрсету мақсатында бірыңғай жүйеге Халыққа қызмет көрсету орталықтары шоғырланған.
2018 жылы әділет органдарынан жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу қызметі «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ берілді.
Мемлекеттік бағдарламаларда көзделген іс-шараларды іске асыру және заңнаманы жетілдіру жылжымайтын мүлікті тіркеу саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді жаңа деңгейге көшіруге мүмкіндік берді.
Құқықтық кадастрдан мәліметтерді алуға байланысты барлық ақпараттық қызметтер электрондық форматқа ауыстырылды.
«Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ «бір терезе» қағидаты бойынша жеке және (немесе) заңды тұлғаларға мемлекеттік қызметтер көрсету саласындағы қызметті жүзеге асыратын бірыңғай провайдердің функциясын қамтамасыз етеді.
Жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу мерзімі 15 күннен 3 жұмыс күніне дейін қысқартылған, Бұл ретте құқықтарды, оның ішінде жылжымайтын мүлік кепілін электрондық тіркеу 1 жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.
Азаматтарға ыңғайлы болу үшін заңнамада нотариалды куәландырылған мәмілелер негізінде 2 сағат ішінде жылжымайтын мүлікке құқықтарды жедел тіркеу қарастырылған.
Нотариат туралы заңнамаға енгізілген өзгерістер шеңберінде жылжымайтын мүлік объектісінің орналасқан жеріне қарамастан, мәміле тараптарының нотариусқа жүгіну құқығы көзделген.
Құқықтық кадастрдағы құқық иеленушінің мекенжайы мен деректерінің өзгеруі құқықтық кадастрдың ақпараттық жүйелері, Мекенжай тіркелімі және «Заңды тұлғалар» және «Жеке тұлғалар» дерекқорлары арасында деректермен алмасу арқылы автоматты түрде жүзеге асырылады, бұл меншік иесінің тіркеуші органға жүгінуін болдырмауға мүмкіндік берді.
Қабылданған шаралар жылжымайтын мүлікті сатып алушылардың тіркеуші органға уақтылы жүгінуіне оң әсер етті, осылайша мемлекеттік тіркеу мерзімін бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік өзектілігін жоғалтты, осыған байланысты 2021 жылы заңнамаға тиісті түзетулер енгізілді.
Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеуді дамытудың келесі кезеңі құқықтық және жер кадастрларының ақпараттық жүйелерін біріктіру жолымен Жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастрының ақпараттық жүйесін (ЖМБМК) енгізу болып табылады.
ЖМБМК ақпараттық жүйесі екі жүйенің мәліметтерін біріктіруді қарастырады: «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» мемлекеттік деректер базасы және мемлекеттік жер кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі.
ЖМБМК-гі жұмыс бір өтініш шеңберінде жер учаскесіне құқықтарды ресімдеу мен тіркеуді көздейді.
Қазіргі уақытта «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ-мен ЦДИАӨМ, Әділетмині және АШМ қатысуымен ЖМБМК ақпараттық жүйесін құру және енгізу жөніндегі жұмысты аяқталуда.
Әділет министрлігі бизнесті жүргізуге барынша қолайлы жағдай жасау мақсатында заңды тұлғалар мен жылжымайтын мүлікке құқықтар саласындағы тіркеу жүйесін жетілдіру бойынша жұмысы тұрақты бақылауда екенін атап өтеміз.