Жаңа Конституция жобасының негізін қалаған адамдық-орталықтық ыңғайды дамыту үшін 5-баптың 5-тармағында заңның қолданылу уақытысын бекітуге түбегейлі өзгеше тәсіл ұсынылады.
Бұл норманың ортасында адамның құқықтық жағдайын қорғау және құқықтық реттеудің болжамдылығын қамтамасыз ету бұл жаңа Конституцияның мемлекеттің ең жоғары құндылығы ретінде азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің басымдығына бағдарлануына сәйкес келеді.
Егер бұрын заңның кері күшіне жол бермеу туралы ережелер сот төрелігін жүзеге асыру кезінде соттар басшылыққа алатын қағидаттар ретінде тұжырымдалған болса, енді бұл ережелер құқықтық қатынастардың барлық субъектілеріне тікелей бағытталған тәуелсіз конституциялық норма ретінде бекіту ұсынылады.
Норма азаматтарға жаңа міндеттер жүктейтін немесе олардың жағдайын нашарлататын заңдардың кері күші жоқ екенін тікелей анықтайды.
Осыған ұқсас ереже жауапкершілікті белгілейтін немесе күшейтетін заңдарға қатысты да бекітіледі. Осылайша, конституциялық деңгейде адамның құқықтық жағдайын «артқы күнмен» нашарлатуға тыйым салынады.
Сонымен бірге Конституция әділеттілік пен гуманизм қағидаттарына негізделген ерекшелікті де бекітеді.
Бұрын жасалған құқық бұзушылық үшін жауапкершіліктің жаңа заңмен жойылған немесе жеңілдетілген жағдайда жаңа, неғұрлым қолайлы заң қолданылады. Бұл ереже адам құқықтарын қорғауға, жауапкершілік мәселелерінде мемлекеттік саясатты өзгерту кезінде қатаң жазаның сақталуына жол бермеуге бағытталған.
Осылайша, бұл ережелер азаматтардың құқықтарына тікелей конституциялық кепілдік мәртебесін алады. Олар тек соттар үшін ғана емес, сонымен қатар заң шығарушы мен басқа да мемлекеттік органдар үшін нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу және қолдану кезінде міндетті болып, бұл құқықтық сенімділікті күшейтеді және адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау деңгейін арттырады.
Бұл жиынтығында ережелер азаматтар құқықтарының тікелей конституциялық кепілдігін қалыптастырады және олардың мазмұнын «Заң және тәртіп» тұжырымдамасы мен Әділ Қазақстанды құру идеялары контекстінде толық ашады. Олар заң шығарушы тарапынан адамның құқықтық жағдайын ерікті түрде өзгертуге жол бермеуді бекіте отырып, құқықтық сенімділікті, заңнаманың болжамдылығын және қоғамның құқықтық жүйеге деген сенімін қамтамасыз етеді.
Конституциялық заңнама
және мемлекеттік басқару департаменті