«Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң) 9-бабына сәйкес ғылым, әдебиет және өнер туындысына авторлық құқық оның жасалу фактiсiне қарай туындайды.
Автор туындыны қандай да бір объективті түрде жасағаннан кейін, ол авторлық-құқықтық қорғауды алады, ал оның авторы өзі жасаған туындыға авторлық құқықтың (мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтардың) иесі болады.
Өздерiнiң айрықша мүлiктiк құқықтары туралы хабарлау үшiн автор және (немесе) құқық иеленушi авторлық құқықты қорғау белгiсiн пайдалануға құқылы, ол белгi туындының әр данасына қойылады және мiндеттi түрде мынадай үш элементтен тұрады: қоршауға алынған латынша «С» әрпi, айрықша авторлық құқықтар иесiнiң есiмi (атауы), туындының алғаш жарияланған жылы.
Авторлық құқықтың пайда болуы мен жүзеге асырылуы үшін туындыны тіркеу, туындыны өзге де арнайы ресімдеу немесе қандай да бір формальдылықты сақтау талап етілмейді.
Автор жарияланбаған туындыға жеке мүлiктiк емес құқықтарын (авторлық құқық, есiмi аталу құқығы, автордың беделiн қорғау құқығы, халыққа жария ету құқығы) куәландыру үшiн авторлық құқықтың қорғалатын мерзiмi iшiнде кез келген уақытта қажетті мәліметтерді Авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тiзiлiміне (бұдан әрі – Тізілім) енгізуге құқылы.
Авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне мәліметтерді және олардың өзгерістерін енгізу қағидалардың (Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2018 жылғы 28 тамыздағы № 1315 бұйрықпен бекітілген) (бұдан әрі - Қағидалар) 3-тармағына сәйкес мәліметтерді және олардың өзгерістерін Тізілімге енгізу жөніндегі мемлекеттік қызметті Тізілімге Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Ұлттық зияткерлік меншік институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі - ҚР ӘМ «ҰЗМИ» РМК) көрсетеді.
Автордың жеке өзі немесе нотариалды куәландырылған сенімхаттың (Қағидалардың 4-тармағы) электрондық көшірмесін ұсына отырып, өзге өкіл арқылы мәліметтерді Тізілімге енгізу туралы өтініш беруі Тізілімге мәліметтерді енгізу үшін негіз болып табылады.
Бұл қызмет «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы жүзеге асырылады (www.egov.kz).
Туындының авторы немесе сенімхат бойынша оның өкілі электрондық цифрлық қолтаңба (бұдан әрі - ЭЦҚ) арқылы жоғарыда көрсетілген порталда авторландырылады, онда міндетті жолдарды (ЖСН, туындының атауы, Объектінің жасалған күні мен түрі) толтырады, өтінішті қалыптастырады және туындының данасын бекітеді.
Тізілімге мәліметтерді енгізгені үшін «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің» Ұлттық зияткерлік меншік институты «шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорын көрсететін қызметтердің бағаларын бекіту туралы» ҚР ӘМ «ҰЗМИ» РМК директорының 2019 жылғы 3 қаңтардағы № 02-нқ бұйрығымен белгіленген мөлшерде ақы алынатынын атап өткен жөн (Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Ұлттық зияткерлік меншік институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорнының ағымдағы күн 6932,80 теңгені құрайды).
Заңда қызметтерге ақы төлеу кезінде жеңілдіктер қарастырылады (Тізілімде мәліметтерді енгізу кезінде көрсетілетін қызмет бағасының 95% - ы мөлшерінде, бұл өз кезегінде 346,64 теңгені құрайды), келесі тұлғаларға жататындығын растайтын құжаттарды ұсынған жағдайда:
1. Ұлы Отан соғысының қатысушылары және оларға теңестірілген тұлғаларға;
2. мүгедектер, сондай-ақ бала кезінен мүгедектің ата-анасының бірі;
3. қандастарға;
4. кәмелетке толмағандар.
Төлем кез-келген банктің картасы арқылы электронды түрде жүзеге асырылады.
Барлық жүргізілген әрекеттерден кейін көрсетілетін қызметті алушы кіріс нөмірі мен штрих-коды бар терезені көре алады.
Өтінішті және ұсынылған құжаттарды қарау нәтижелері бойынша жеке кабинетке куәлік не дәлелді бас тарту жіберіледі.
Заңның 9-1-бабының 1-тармағына сәйкес Тізілімге айқындайтын тәртіппен, автордың өтініші алынған күннен кейінгі бір жұмыс күні ішінде немесе соттың заңды күшіне енген шешімі негізінде жүргізіледі.
Сонымен қатар, Қағидаларының 15-тармағына сәйкес тізілімде енгізілген мәліметтердің тиесілігін, сипатын немесе мазмұнын өзгертпейтін техникалық сипаттағы қателерді түзетуге өтініш берушінің өтінішін алған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде мүмкін екеніне назар аударамыз.
Зияткерлік меншік объектілерін тіркеу бойынша қосымша сұрақтар туындаған жағдайда, Сіз «ҰЗМИ» РМК байланыс орталығына келесі нөмірлер бойынша хабарласа аласыз: +7 (7172) 62 15 15, +7 (777) 983 85 83, +7 (775) 708 53 28.