2022 жылғы 12 шілдеде Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі зияткерлік меншік саласын одан әрі дамытудың 2022-2024 жылдарға арналған Жол картасын (бұдан әрі – жол картасы) бекітті.
Жол картасын іске асыру жөніндегі үйлестіру Қазақстан Республикасының Әділет министрлігіне (бұдан әрі - Министрлік) жүктелген.
Жол картасында 28 іс-шара қарастырылған. 2022 жылға 14 іс-шараны орындау жоспарланған.
4-тармақ бойынша
Тармақта ведомствоаралық үйлестіру үшін құқықтық негіз құру мақсатында IPR орталығы мен мемлекеттік органдар арасында көпжақты меморандум (бұдан әрі - Меморандум) жасасу көзделген.
Меморандумға әділет, қаржы, ақпарат және қоғамдық даму, ішкі істер министрліктерінің, Қазақстан Республикасы Қаржы мониторингі агенттігінің (бұдан әрі - ҚМА) және «Атамекен» ҰКП бірінші басшылары қол қойды.
7-тармақ бойынша
Тармақта Қазақстандағы контрафактілік өнімнің айналымына қатысты талдау жүргізу көзделген (орындаушылар: Әділетмині, ҰЗМИ, Қаржымині МКК, ІІМ, ҚҚА (келісім бойынша), ЖС (келісім бойынша)).
Аналитикалық талдау Министрліктің ресми сайтында «Зияткерлік меншік» бөлімінде орналастырылған.
9-тармақ бойынша
Тармақта «Астана-1» электрондық кедендік декларациялаудың ақпараттық жүйесін ҚР аумағына контрафактілік өнімді әкелудің жолын кесу мақсатында кедендік тексеруге жататын тауар белгілерін қосу жолымен жетілдіру көзделеді (Орындаушы: Қаржымині МКК).
ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің ақпаратына сәйкес зияткерлік меншік объектілері (бұдан әрі - ЗМО) бар тауарларға қатысты кедендік бақылау тәуекелдерді басқару жүйесін (бұдан әрі – ТБЖ) пайдалана отырып, «АСТАНА-1» ақпараттық жүйесінде жүзеге асырылады.
Осыған байланысты, Қаржымині МКК ТБЖ тәуекелдерінің мынадай бейіндерін әзірледі және бекітті: «ЗМО жоқ тауарлар үшін», «ЗМОКТ енгізілген тауарлар үшін» және «ЗМОКТ енгізілмеген ЗМО бар тауарлар үшін».
10-тармақ бойынша
Тармақта зияткерлік меншік құқықтарын қорғау мәселелері бойынша ҚР халқының хабардарлық деңгейін арттыру көзделеді (орындаушылар: Әділетмині, (ЗМИ, ТӘО, ІІМ, БҒМ, ЦДИАӨМ, АҚДМ, МСМ, «Атамекен» ҰКП (келісім бойынша), патенттік сенім білдірілген өкілдер (келісім бойынша)).
Ағымдағы жылдың 30 желтоқсанына халқының хабардарлық деңгейін арттыру бойынша келесі іс-шаралар өткізілді.
Ағымдағы жылдың 13 қазанда Министрлікпен ДЗМҰ-мен ынтымақтастық аясында зияткерлік меншік және креативті экономика бойынша ДЗМҰ вебинары өткізілді.
Ағымдағы жылдың 15-16 қараша аралығында Әділет министрлігі ДЗМҰ-мен бірлесіп «Университеттер мен зерттеу институттары үшін ЗМ және ЗМ саласындағы институционалдық саясатты бағалау арқылы зияткерлік меншік активтерін (ЗМ) коммерцияландыруға жәрдемдесу» тақырыбында вебинар өткізді. Іс-шара аясында инновациялық кәсіпкерліктің халықаралық тәжірибесі, оны практикалық қолдану ұсынылды, сондай-ақ Қазақстан нарығы үшін коммерцияландыруды жүзеге асыру әдістері ұсынылды.
Ағымдағы жылдың 28 қазанда Министрлік қызметкерлері «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар. Ұжымдық басқару» тақырыбында Қазақ ұлттық өнер университетінің (Шабыт) студенттеріне арналған дәріс өткізілді.
Ағымдағы жылдың 29 қарашада КАЗГЮУ-да «Қазақстандағы зияткерлік меншік жүйесі» тақырыбында дәріс өткізілді.
30 Қарашада ведомствоның сайтында «Өнеркәсіптік меншік объектісі ретінде географиялық көрсеткіш» атты мақала жарияланды.
6 желтоқсанда Министрліктің әлеуметтік желілерінде «Авторлық құқықты қорғаудың аяқталуы нені білдіреді?».
Сондай-ақ, «Параграф» ақпараттық порталында «Пайдалы модельдерді құқықтық қорғау» бабы және Әділет вице-министрі А.Е. Ахметованың «Авторлық құқық саласындағы заңнаманы жетілдіру туралы» бабы жарияланғанын атап өткен жөн.
ДИС директоры Е. М. Алтынбековтың «Kazakhstan Amends Legislation to Strengthen Protection of Intellectual Property Rights» мақаласы «The Newjurist» халықаралық құқық журналында (Ұлыбритания) жарияланған.
«Қазақстанның зияткерлік меншігі» журналында «Мүліктік құқықтарды ұжымдық басқару саласындағы заңнаманы жетілдіру» атты мақала жарияланды (№2 шығарылым, 22-бет).
2022 жылдың 12 айында аумақтық әділет органдары мүдделі мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қатысуымен 66 797 іс – шара өткізілді (семинар – 471, дөңгелек үстел – 324, кездесу – 322, газеттерде жарияланған мақалалар – 254, ТВ – 71, радиода сөйлеу – 486, дәріс –514, БАҚ-та материалдар, ТВ, кинотеатрда т/ж вокзалы, әуежай, автовокзал және СОО экрандарында бейнероликтер көрсетілімі – 60134, облыстардың, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының әділет департаменттерінің ресми сайттары мен әлеуметтік желілердегі парақшаларына материалдар орналастыру - 4222).
11 және 12-тармақтар бойынша
11 (Дәрілік препараттардың қолжетімділігі бойынша ағымдағы жағдайды және қолданыстағы патенттік қорғауға байланысты шектеулердің болу фактілерін талдау) және 12 (Өнертабыстарға патенттерге мәжбүрлеп лицензиялауды беру бөлігінде «Қазақстан Республикасының патенттік Заңы» ҚР Заңының қолданыстағы ережелерін өзгерту бойынша ұсыныстар әзірлеу) тармақтары бойынша негізгі орындаушы болып ҚР Денсаулық сақтау министрлігі (бұдан әрі – ҚР ДСМ) айқындалды.
ҚР ДСМ ақпаратына сәйкес Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда ұйымын құру туралы Марракеш келісіміне (бұдан әрі – тиісінше ДСҰ/ДСҰ келісімі) қосылуы туралы 1994 жылғы 15 сәуірдегі Хаттама Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 12 қазандағы Заңымен ратификацияланған.
Бұл ретте, ДСҰ Бас кеңесінің (Женева қ.) 2005 жылғы 6 желтоқсандағы шешімімен бекітілген зияткерлік меншік құқықтарының сауда аспектілері жөніндегі келісімді ДСҰ келісімінің ажырамас бөлігі болып табылады.
Қазақстанның ДСҰ-ға кіруі әлемдік нарықтарға қол жеткізудің неғұрлым қолайлы жағдайларын алуға, дауларды шешу және ұлттық мүдделерді қорғауды қамтамасыз ету жөніндегі тетіктердің көмегімен қазақстандық тауарларға қатысты кемсітушілікті жоюға ықпал етті.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Конституциясының 39-бабының 1-тармағына сәйкес адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтары тек заңдармен шектелуі мүмкін.
Осыған байланысты, сондай-ақ тармақшаларға сәйкес 2), 5), 8), 9) «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары туралы» 2005 жылғы 30 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабы ДСҰ келісіміне өзгерістер мен толықтырулар заңнамалық акт деңгейінде ратификациялауға жатады.
Бүгінгі таңда Министрлік зияткерлік меншік құқықтарының сауда аспектілері жөніндегі (ЗМҚСА) келісімін ратификациялау бойынша тиісті жұмыс жүргізуде.
«ДСҰ-ның зияткерлік меншік құқықтарының сауда аспектілері жөніндегі келісімін (ЗМҚСА) өзгерту туралы хаттаманы ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасын барлық мүдделі мемлекеттік органдар мемлекеттік органдардың интранет-порталы (ПИ-89950) арқылы келіседі және қазіргі уақытта кейіннен Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің Кеңсесіне және Президентінің Әкімшілігіне жіберу үшін қағаз нұсқада келісіледі.
Кейіннен ДСҰ Келісіміне өзгеріс енгізу сәтті ратификацияланған жағдайда, Министрлік 2024 жылы «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне өзгерістер енгізеді, онда Қазақстан Республикасы нарығының, бизнес қоғамдастықтың да, мемлекеттің де мүдделерін ескеретін қажеттіліктерді қамтамасыз ету үшін өнеркәсіптік меншік объектісін пайдалануға құқықтарды беруді көздейтін дәрілік заттарды мәжбүрлеп лицензиялау/тіркеу рәсімдерін қолдану шарттарын айқындау тәртібін айқындайды.
14-тармақ бойынша
Тармақта зияткерлік меншікті сақтау және қорғауды жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу көзделеді (орындаушылар: Әділетмині, ІІМ, АҚДМ, Қаржымині, ҚМ (келісім бойынша), ЖС (келісім бойынша), БП (келісім бойынша), МСМ, БҒМ, «Атамекен» ҰКП (келісім бойынша), патенттік сенім білдірілген өкілдер (келісім бойынша)).
Министрлік Зияткерлік меншік саласын жетілдіру бойынша тұрақты негізде жұмыс жүргізуде.
Бүгінгі таңда өзекті мәселелердің бірі Апелляциялық кеңес пен сотта зияткерлік меншік объектілерін құқықтық қорғау жөніндегі істерді қарау болып табылады.
Зияткерлік меншік құқықтары саласындағы дауларды шешудің дәйекті және прогрессивті практикасын қалыптастыру және баламалы әдістерін күшейту үшін Апелляциялық кеңестің өкілеттіктерін татуластыру сот рәсімдерінің нәтижелері бойынша Апелляциялық кеңестің шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу құзыреті бөлігінде кеңейту мәселесі қаралуда.
Кәсіпкерлік қызметте «таза парақтан» реттеуді енгізу шеңберінде Министрлік кәсіпкерлік субъектілеріне қойылатын талаптарды барынша азайту бөлігінде зияткерлік меншік саласындағы нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер енгізу бойынша жұмыс жүргізуде.
Сондай-ақ, ҚР Ішкі істер министрлігі ҚР ҚК 198-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылықтың құрамын «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» ҚР Кодексіне көшіруді ұсынды.
Бұдан басқа, ҚМА ақпараттық порталды (құқық бұзушылықтарға жиі ұшырайтын зияткерлік меншік объектілерінің тізбесі; құқық бұзушылық саласына тән, сондай-ақ құқық бұзушылықтардың өсу деңгейі мен қарқыны төмендемейтін орындардың карталары) әзірлеу және тауардың барлық қолда бар сипаттамаларын көрсете отырып, тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің дерекқорын қалыптастыру ұсынылады.
Сонымен қатар, ҚМҚ қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша ведомствоаралық жұмыс тобының алдағы отырысына қылмысты ашудың тиімділігін арттыру және жауапкершілікті қатаңдату бөлігінде ҚР ҚК 222-бабының ережелерін жетілдіру туралы мәселені шығаруды ұсынды.
15-тармақ бойынша
Тармақта Еуразиялық тауар таңбаларын сараптаудың құқықтық базасын құру бойынша ұсыныстар әзірлеу көзделеді (орындаушылар: Әділетмині, ҰЗМИ).
А.ж. қыркүйекте Қазақстан Республикасы ЕАПҰ Әкімшілік кеңесінде тауар белгілері мен қызмет көрсету белгілерін құқықтық қорғаудың Еуразиялық жүйесін құрудың орынсыздығы туралы ұстанымды жариялады.
23-тармақ бойынша
Тармақта ДЗМҰ жазғы мектебін ашу көзделеді (орындаушылар: Әділетмині, ҰЗМИ).
Ағымдағы жылдың шілде айында Қазақстанда алғаш рет ДЗМҰ-ның екі апталық жазғы мектебі өткізілді. 60-тан астам студент және 17 спикер (патенттік сенім білдірілген өкілдер, ДЗМҰ, бизнес өкілдері және ЗМ саласындағы өзге де отандық және шетелдік сарапшылар) қатысты.
Қатысушыларды тарту мақсатында кең PR компания ұйымдастырылды және өткізілді: (і) Қазпатенттің және ДЗМҰ-ның ресми сайтында Жазғы мектептің басталуы туралы анонстар орналастырылды; (іі) аумақтық әділет органдары АЖ бөлімдерінің қызметкерлеріне, ЖОО студенттері мен профессор-оқытушылар құрамына, технологияларды қолдау орталықтарын құру туралы келісімдерге қол қойылған ұйымдарға шақырулар жіберілді (ііі) Қазпатенттің әлеуметтік желілерінде жариялау үшін графикалық және бейне шақырулар әзірленіп, жарияланды. Осылайша, қатысушылардың қорытынды саны 60-тан астам адамды құрады, оның ішінде шет елдердің өкілдері (Тәжікстан Республикасы, Өзбекстан Республикасы, Ресей Федерациясы және Болгария Республикасы).
Барлық қатысушылар халықаралық үлгідегі сертификаттарға ие болды. ДЗМҰ-ға өтінім берілді және 2023 жылы Казпатент базасында екінші жазғы мектепті өткізу мәселесі пысықталуда.
24-тармақ бойынша
Тармақта зияткерлік меншікті қорғау және патенттану бойынша білім беру бағдарламаларына тақырыптар мен пәндерді енгізу мәселесін пысықтау көзделеді (орындаушылар: ҒЖБМ, ЖОО).
2022 жылғы 3 қарашада ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің атына Жол картасының осы тармағын орындау бойынша ұстаным ұсыну туралы № 1-3-10/Д-4672 сұрауы жіберілді. ҒЖБМ ұстанымы ұсынылмады.
25-тармақ бойынша
Тармақта мектептер мен университеттерде зияткерлік меншік мәселелері бойынша оқытуды ұйымдастыру мәселесін пысықтау көзделеді (орындаушылар: ҒЖБМ, ОАМ, Әділетмині).
Ағымдағы жылдың 28 қазанында Министрлік қызметкерлері «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар. Ұжымдық басқару» тақырыбында Қазақ ұлттық өнер университетінің (Шабыт) студенттеріне арналған дәріс өткізді.
Ағымдағы жылдың 29 қарашасында М.С. Нәрікбаев атындағы КАЗГЮУ Университетінің студенттеріне «Қазақстандағы зияткерлік меншік жүйесі» тақырыбында дәріс ұйымдастырылды.
Сондай-ақ, ағымдағы жылы «ҰЗМИ» РМК М.С. Нәрікбаев атындағы КАЗГЮУ Университетінің базасында Зияткерлік меншік кафедрасын құру туралы шарт жасасты.
«ҰЗМИ» РМК елордалық мектептер базасында жас өнертапқыштың 5 мектебі және Қазақстанның барлық өңірлері бойынша ЖОО студенттері мен профессорлық-оқытушылық құрамы үшін 80-нен астам оқыту іс-шаралары (вебинарлар, семинарлар, дөңгелек үстелдер) ұйымдастырылды.
2022 жылғы 3 қарашада ғылым және жоғары білім және оқу-ағарту министрліктерінің атына Жол картасының осы тармағын орындау бойынша позиция беру туралы № 1-3-10/Д-4672 сұрау жіберілді. ҒЖБМ және ОАМ позициялары ұсынылмады.
26, 27, 28-тармақтар бойынша
Аталған тармақтар зияткерлік меншік саласындағы ғылыми қызметкерлердің, судьялардың, сарапшылардың біліктілігін арттыру бойынша арнайы семинарлар, курстар ұйымдастыруды көздейді.
Ағымдағы жылдың 2 қарашасында онлайн-форматта «Apple Inc.» компаниясының өкілдерімен «Apple компаниясының түпнұсқа өнімінің айрықша ерекшеліктері» тақырыбында вебинар өтті. Аталған іс-шара шеңберінде құқық қорғау органдарының, аумақтық әділет органдарының өкілдері, сондай-ақ кеден органдары лицензияланған өнімді сәйкестендіруге мүмкіндік беретін айрықша белгілер туралы мәселелерді талқылады.
Сонымен қатар, Министрлік ДЗМҰ курстарынан өтуге мамандарды тарту бойынша жұмыс жүргізуде (қашықтықтан оқыту, біліктілікті арттыру курстары, магистратура, жазғы мектеп, судьяларға арналған арнайы курстар және т.б.).