Заң консультанты – жоғары заң білімі, заң мамандығы бойынша екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар, аттестациядан өткен, заң консультанттары палатасының мүшесі болып табылатын және заң көмегін көрсететін жеке тұлға.
Заң консультанты дара кәсiпкерлiк нысанында немесе жеке кәсiпкер ретiнде мемлекеттiк тiркеусіз жеке практикамен айналыса отырып, өз бетiнше заң көмегiн көрсете алады, сондай-ақ заңды тұлғамен еңбек шарты негiзiнде де көрсете алады.
Азаматтық істер бойынша жеке және заңды тұлғалардың мүдделерін білдіру түріндегі заң көмегін көрсететін тұлғалардың заң консультанттары палатасына мүшелігі міндетті болып табылады.
1 қадам
Заң консультанттары палатасында аттестаттаудан өту
Заң консультанттары палатасына мүше болу үшін тұлғалар республика аумағында құрылған Заң консультанттары палатасында аттестаттаудан өтеді.
Аттестаттау Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған кешенді тест түрінде өткізіледі.
Заң консультанттары палатасына кiру үшiн аттестаттаудан өткiзу тәртiбi мен шарттарын уәкiлеттi органмен келiсiм бойынша Заң консультанттары палатасы айқындайды.
«Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» Заңының талаптарына сәйкес келетін және Заң консультанттарының палатасы белгілеген кешенді тестілеудің шекті баллын жинаған талапкер аттестаттаудан өтті деп есептеледі.
Сот әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеттілігі шектеулі деп таныған не заңда белгіленген тәртіппен өтелмеген немесе алынбаған соттылығы бар адам заң кеңесшісі бола алмайды.
Мыналар аттестаттаудан босатылады:
1) Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесі жанындағы Біліктілік комиссиясында біліктілік емтиханын тапсырған, сотта тағылымдамадан ойдағыдай өткен және облыстық немесе оған теңестірілген соттың жалпы отырысының оң пікірін алған адамдар;
2) «Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 34-бабы 1-тармағының 1), 2), 3), 9), 10) және 12) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша судья өкілеттіктерін тоқтатқан адамдар;
3) Қазақстан Республикасының заң мамандығы бойынша ғылыми дәрежесі бар адамдар;
4) адвокаттық қызметпен айналысуға лицензиясы бар адамдар;
5) теріс себептер бойынша шығарылғандарды қоспағанда, прокурор немесе тергеуші лауазымында кемінде он жыл жұмыс өтілі болған жағдайда, прокуратура және тергеу органдарынан шығарылған адамдар аттестаттаудан өтуден босатылады.
2 қадам
Заң консультанттары палатасына қосылу
Заң консультанттары палатасына қабылдау үшін өтініш беруші мыналарды ұсынады:
1) жоғары заң білімі туралы құжат;
2) өтелмеген немесе алынбаған соттылығының жоқтығы туралы анықтама;
3) заң мамандығы бойынша кемінде екі жыл жұмыс өтілін растайтын құжаттар;
4) аттестаттау нәтижелері.
Заң консультанты бір мезгілде осы Заңның талаптарына сәйкес келетін заң консультанттарының бір палатасының ғана мүшесі бола алады.
Заң консультанттары палатасының алқалы басқару органы осы тұлғадан өтініш пен қажетті құжаттарды алған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде тұлғаның осы бапта белгіленген талаптарға сәйкестігі туралы шешім қабылдайды.
Өзіне қатысты осы бапта белгіленген талаптарға сәйкестігі туралы шешім қабылданған адам Заң консультанттары палатасының мүшесі болып қабылданды деп есептеледі және мұндай адам туралы мәліметтер заң консультанттары палатасы мүшелерінің тізіліміне енгізіледі. Заң консультанттары палатасы заң консультантының кәсіптік жауапкершілігін сақтандыру шартын ұсынған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде (01.01.2020 ж. бастап). Мұндай тұлғаға заң консультанттары палатасы мүшелерінің тізіліміне өзі туралы мәліметтер енгізілген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде заң консультанттары палатасына нақты мүшелігін растайтын құжат беріледі.
Тұлғаны Заң консультанттары палатасының мүшелігіне қабылдаудан бас тартуға мыналар негіз болып табылады:
1) адамның осы баптың талаптарына сәйкес келмеуі;
2) Қазақстан Республикасының адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы заңнамасының, заң көмегін көрсету қағидалары мен стандарттарының, Кәсіптік кодекстің талаптарын бұзғаны үшін адамды заң консультанттары палатасы мүшелерінің тізілімінен шығару. Этика, егер алып тастау күнінен бастап үш жылдан аз уақыт өтсе.
Заң консультанттары палатасының заң консультанттары палатасына қабылдаудан бас тарту туралы шешіміне уәкілетті органға шағым жасалуы мүмкін.
Дау реттелмеген жағдайда уәкілетті органның шешіміне сотқа шағым жасалуы мүмкін.