Солтүстік Қазақстан облысы
Әділет департаментінің басшысының
2017 ж. «23» мамырдағы
№183-П бұйрығымен
бекітілген
Солтүстік Қазақстан облысы Әділет департаментінің
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарты
1. Қоғамдық қатынастар саласының атауы құқықтық қамтамасыз ету
2. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандартты әзірлеушінің атауы «Солтүстік Қазақстан облысының Әділет департаменті» РММ (бұдан әрі-Департамент).
3. Қоғамдық қатынастардың оқшауланған саласында жұмыс істейтін адамдардың мінез-құлық (іс-қимыл) қағидалары өз қызметін жүзеге асыру кезінде халықты, коммерциялық және коммерциялық емес ұйымдарды, мемлекеттік органдарды құқықтық қамтамасыз ету
3.1 Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандартпен қозғалатын салада жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін іске асыру кезінде:
Қызметкерлер өз қызметінде міндетті:
1. Заңдылық қағидатын, Қазақстан Республикасы Конституциясының, заңдарының және өзге де нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын басшылыққа алу;
2. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алуға белсенді қатысу және Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасының сақталуына дербес жауапты болу;
3. Жеке сипаттағы мәселелерді шешу кезінде мемлекеттік органдардың, ұйымдардың, мемлекеттік қызметшілер мен өзге де адамдардың қызметіне ықпал ету үшін қызметтік жағдайын пайдаланбауға;
4. Заңдылық қағидатын басшылыққа алу, ҚР Конституциясының, Қазақстан Республикасының заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын сақтау;
5. Әріптестерінен жоғары құқықтық және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті сақтауды қолдау және талап ету;
6. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес келмейтін және табыс табумен байланысты кәсіпкерлік және өзге де қызметті жүзеге асыруда біреуге жәрдемдесуге бағытталған іс-әрекеттерді жасаудан тартынуға;
7. Жеке және заңды тұлғалардың өз құқықтары мен заңды мүдделерін іске асыруын қиындататын әрекеттерге (әрекетсіздіктерге) жол бермеу;
8. Басқа адамдарды сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға көндірмеу;
9. «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңның 12-бабы 1-тармағының 4) тармақшасына сәйкес ақшалай қаражатты, қызметтерді, сыйлықтарды, заңды және жеке тұлғалардың тауарларын қоса алғанда, өзінің мемлекеттік немесе оларға теңестірілген функцияларын орындағаны үшін сыйақы қабылдамауға;
10. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, тексеру жүргізу нәтижесінде алынған және коммерциялық, салықтық немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын ақпаратты жария етуге (немесе) таратуға жол бермеу;
11. Жеке және заңды тұлғаларға «ақпаратқа қол жеткізу туралы» заңда көзделген ақпаратты беруден бас тартпау;
12. Шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерді таратпау;
13. Басқа мемлекеттік органдардың, ұйымдардың қызметіне заңсыз араласуды жүзеге асырмау;
14. Негізсіз бюрократизм көріністеріне, сондай-ақ дөрекілік пен біржақты көріністерге жол бермеу;
15. Департаменттің құзыретіне кіретін мәселелермен жүгінген адамдардың ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтеу;
16. Тіркеуші мамандардың көрсетілетін қызметті алушылармен жеке байланысын, көрсетілетін қызметті алушыларға тіркеу процесінде туындайтын барлық проблемалық мәселелерді «Азаматтарға арналған үкімет «мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ СҚО бойынша филиалы – «ХҚКО департаменті мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің» провайдері» арқылы шешу;
17. Тексерулер жүргізу кезінде тексеру парақтарында белгіленбеген талаптардың орындалуына, сондай-ақ, егер мұндай талаптар департаменттің құзыретіне жатпайтын болса, жол бермеу;
18. Егер олар тексеру объектілері болып табылмаса немесе тексеру нысанасына жатпаса, құжаттарды, ақпаратты ұсынуды талап етпеу;
19. Тексеру жүргізудің белгіленген мерзімінен аспауы тиіс;
20. Кәсіпкерлік Кодексінің 144-бабы 3-тармағының 2), 8), 9) және 10) тармақшаларында (сыртқы сілтеме) көзделген жағдайларды қоспағанда, бұрын оған қатысты бір мәселе бойынша оның жоғары тұрған (төмен тұрған) органы не өзге де мемлекеттік органы бір кезеңде бір мәселе бойынша тексеру жүргізген тексерілетін субъектілерге (объектілерге) тексеру жүргізбеуге;
21. Солтүстік Қазақстан облысы Әділет департаментінің қызметі саласында мемлекеттік қызмет көрсету кезінде белгіленген мерзімнен аспауы тиіс.
3.2. Өз құзыреті шеңберінде басқарушылық және өзге де шешімдерді дайындау және қабылдау кезінде:
1. Өзінің лауазымдық өкілеттіктеріне сәйкес функцияларды жүзеге асыру;
2. Жеке және заңды тұлғаларға артықшылық көрсетпеу, лауазымдық міндеттерін орындау кезінде олардың ықпалынан тәуелсіз болу;
3. Орындау үшін алынған тапсырманың заңдылығына күмән келтірілгені туралы тікелей басшыға жазбаша нысанда дереу хабарлау;
4. Жасалған немесе жасалған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық туралы басшылыққа дереу баяндау;
5. Бағынысты лауазымды адамдардың қызметтік өкілеттіктерінің міндеттері мен көлемін анық және нақты анықтау;
6. Мүдделер қақтығысына жол бермеу, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес оларды жою жөнінде шаралар қабылдау;
7. Егер тікелей басшының өзі мүдделер қақтығысына қатысса, жоғары тұрған басшылыққа жүгіну;
8. Бағынысты лауазымды адамдар арасында еңбек жүктемесінің біркелкі бөлінбеуіне жол бермеу;
9. Олардың қызметінің нәтижелерін бағалау, сондай-ақ көтермелеу және жазалау шараларын қолдану кезінде әділдік пен объективтілік таныту;
10. Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бойынша толық шаралар қабылдау;
11. Қызметтен тыс сипаттағы мәселелерді шешу кезінде қол астындағылардың қызметіне ықпал ету үшін қызметтік жағдайын пайдаланбау;
12. Әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым жасалып отырған лауазымды тұлғалардың қарауына шағымды жібермеу;
13. Тексерулер жүргізу кезінде Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын, тексерілетін субъектілердің құқықтары мен заңды мүдделерін сақтау;
14. Тексерулер Қазақстан Республикасының кодекстерінде және (немесе) Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген тәртіптердің негізінде және қатаң сәйкестікте жүргізілсін;
15. Тауар таңбаларын заңсыз пайдаланатын адамдарға тек құқық иеленушілердің өтініштері және жоғары тұрған органнан және құқық қорғау органдарынан келіп түскен өтініштер бойынша жоспардан тыс тексерулер жүргізу;
16. Тексеру жүргізу кезеңінде тексерілетін субъектілердің белгіленген жұмыс режиміне кедергі келтірмеу;
17. Тексерілетін субъектіге тексеру жүргізу кезінде қатысуға кедергі келтірмеу, тексеру нысанасына қатысты мәселелер бойынша түсініктемелер беру;
18. Тексерілетін субъектіге тексеру жүргізу кезінде тексеру нысанасына қатысты қажетті ақпаратты беру;
19. Жоспардан тыс тексерулер жүргізу кезінде туындаған даулы жағдайлар туралы басшылыққа дереу хабарлауға, тексерілетін адаммен жанжалға түспеуге, сондай-ақ қолданыстағы заңнама нормаларын ұстануға;
20. Тексерілетін субъектіге жүргізілген тексеру нәтижелері туралы актіні ол аяқталған күні тапсыру;
21. Тексеру жүргізу нәтижесінде алынған құжаттар мен мәліметтердің сақталуын қамтамасыз ету;
22. Департамент құзыреті шегінде шарттық міндеттемелер шеңберінде көрсетілген қызметтер туралы актілердің орындалуына тексеру жүргізеді және оларды қабылдауды жүзеге асырады.
3.3. Нормативтік құқықтық актілерді тіркеу кезінде:
1. Жергілікті мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық актілеріне олардың Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкестігі, сондай-ақ нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық нормаларын анықтау тұрғысынан сапалы заң сараптамасын жүргізу;
2. Жергілікті мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық актілерін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімде тіркеуді жүргізу;
3. Егер нормативтік құқықтық акт азаматтардың құқықтарына, бостандықтары мен міндеттеріне қатысты мүдделерін қозғайтын болса, ұсынылған құжаттарда Қоғамдық кеңес қорытындысының бар-жоғын тексеру.
3.4. Тіршілік ету саласының ерекшелігіне байланысты туындайтын өзге де өзара қатынастар кезінде:
1. Қол астындағылар арасында еңбек жүктемесін заңсыз бөлуге жол бермеу;
2. Жеке мүліктік және мүліктік емес пайда алу үшін өзінің лауазымдық өкілеттіктерін және онымен байланысты мүмкіндіктерді пайдаланбау;
3. Дөрекілік, адамның қадір-қасиетін қорлау, әдепсіздік, дұрыс емес мінез-құлық фактілеріне жол бермеу;
4. Сұрау салуларды қабылдаудан негізсіз бас тартуға, оларды қарау кезінде әуре-сарсаңға салуға және дәйексіз мәліметтерді ұсыну фактілеріне жол бермеу;
5. Кадрларды туыстық, жерлестік және жеке берілгендік белгілері бойынша іріктеу және орналастыру жағдайларына жол бермеу, меритократия қағидаттарын сақтауды қамтамасыз ету;
6. Анық орындалмайтын немесе олардың лауазымдық міндеттерінен тыс, сондай-ақ заңдарға қайшы келетін өкімдер бермеуге;
7. Бағыныстыларды, сондай-ақ басқа да лауазымды адамдарды сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға мәжбүрлемеу;
8. Азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін сақтау мен қорғауды қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде қарау (сыртқы сілтеме), олардың өтініштерін қарау және олар бойынша қажетті шаралар қабылдау;
9. Өзінің лауазымдық өкілеттіктеріне сәйкес функцияларды жүзеге асыру;
10. Қызметтік этиканы сақтау (сыртқы сілтеме);
11. Өздеріне мәлім болған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жағдайлары туралы Департамент (немесе) құқық қорғау органдары басшылығының назарына дереу жеткізу;
12. Қазақстан Республикасының Заңында тәртіптік, әкімшілік не қылмыстық жауаптылық көзделген теріс қылықтар мен өзге де құқық бұзушылықтарды жасауға жол бермеу және т. б.
4. Өзге де шектеулер мен тыйымдар:
Қызметкерлерге тыйым салынады:
1) Мемлекеттік функцияларды орындаумен сыйыспайтын қызметті жүзеге асыруға;
1.1) Егер коммерциялық ұйымды басқаруға тікелей қатысу Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес оның лауазымдық өкілеттіктеріне кірмейтін болса, кәсіпкерлік қызметпен айналысуға, оның ішінде ұйымдық-құқықтық нысанына қарамастан коммерциялық ұйымды басқаруға қатысуға;
1.2) Педагогикалық, ғылыми және өзге де шығармашылық қызметтен басқа, ақы төленетін басқа қызметпен айналысуға;
1.3) Өкілді органның депутаты болу;
1.4) Үшінші тұлғалардың істері бойынша ол қызметте тұрған мемлекеттік органда, не оған тікелей бағынысты немесе бақылаудағы мемлекеттік органда өкіл болуға;
2) Қызметтік емес мақсаттарда оның қызметтік жұмысын материалдық-техникалық, қаржылық және ақпараттық қамтамасыз ету құралдарын, басқа да мемлекеттік мүлік пен қызметтік ақпаратты пайдалануға;
3) Ереуілдерді қоса алғанда, мемлекеттік органның қалыпты жұмыс істеуіне және лауазымдық міндеттерін орындауға кедергі келтіретін іс-әрекеттерге қатысуға;
4) Жақын туыстарымен, жұбайларымен және жекжаттарымен бірлескен қызмет (жұмыс) ;
5) Мемлекеттік функцияларды орындау кезінде алынған ақпаратты, егер ол ресми таратуға жатпайтын болса, жеке немесе топтық мүдделерге пайдалануға.