2022 жылғы 11 қаңтарда мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейтін "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік басқару, Екінші деңгейдегі банктердің кепілдік саясатын жетілдіру, бағалау қызметін және Атқарушылық іс жүргізуді реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы күшіне енді.
"Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" заң.
Заңның 39-бабы 2) тармақшасымен толықтырылды, оған сәйкес атқарушылық іс жүргізу мерзіміне борышкерге мүлікті өз бетінше өткізу үшін берілген уақыт енгізілмейді.
47-бап 1-тармақтың 10) тармақшасымен толықтырылды, оған сәйкес "жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы" Заңның 37-бабына сәйкес ипотеканы тоқтату атқарушылық іс жүргізуді тоқтату үшін тағы бір негіз болып табылады. Яғни, борышкер жеке тұлғада тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген жалақының екі еселенген ең төмен мөлшерінен асатын өзге мүлік немесе өндіріп алу қолданылуы мүмкін табыстар болмаған кезде жүргізіледі.
Сондай-ақ, Заңның 74-бабы 2-тармақтың 3) тармақшасымен толықтырылды, онда сот орындаушысы борышкерге 3 ай мерзіммен тұрғын үйді өз бетінше өткізу құқығын беруге міндетті (бұрын сот орындаушысы рұқсат берген және өз бетінше өткізу мерзімін айқындаған).
Бұл ретте мүлікті борышкерге өз бетінше өткізу үшін берілген мерзім өткенге дейін сауда-саттыққа шығаруға болмайды.
Маңызды заңнамалық өзгерістер электрондық сауда-саттықты өткізу рәсіміне қатысты.
Мәселен, Заңның 80-бабына түзетулермен кепіл ұстаушының және оның қызметкерлерінің; еншілес ұйымдардың, сондай-ақ оларға сәйкес заңды тұлға қабылдайтын шешімдерді айқындауға құқылы шартпен байланысты тұлғалардың; егер сауда-саттыққа екінші қатысушы оның қызметкері немесе оның құрылтайшысы, қатысушысы, сондай-ақ өздері қабылдайтын шешімдерді айқындауға құқылы Шартпен заңды тұлғаға байланысты тұлғалардың; егер сауда-саттыққа екінші қатысушы оның жақын туысы, жұбайы (зайыбы) болып табылса, жеке тұлғаның сауда-саттыққа қатысуға тыйым салу енгізіледі.
Бұдан басқа, 80-баптың 3-тармағына өзгерістер енгізілді, оған сәйкес жылжымайтын мүліктің екі кезеңдік электрондық аукционы енгізіледі. Егер бұрын аукцион құнын арттыру үшін басталса, содан кейін Сатып алушы болмаған жағдайда, бастапқы құнның 50 пайызы шегінен төмендеуге көшумен жалғастырылса, енді жылжымайтын мүлік аукционы екі кезеңде өткізілетін болады. Біріншісі борышкердің мүлкін сатуға беру туралы қаулыда көрсетілген құнды арттыруға ғана жүргізіледі және мүлікті сатып алуға тілек білдірушілер болмаған жағдайда өткізілмеді деп танылады.
Екінші аукцион 10 жұмыс күні өткеннен кейін өткізіледі және төмендетіліп жүзеге асырылады, төмендеу шегі жылжымайтын мүлік үшін бастапқы құнының 75 пайызын құрайды (яғни, сауда-саттықтан сату кезінде жылжымайтын мүлік бағалау құнының 75 пайызын құрайтын сомаға сатылуы мүмкін), қалған мүлікке қатысты 50 пайызға дейін төмендеу қалады.
Сондай-ақ, Заңның 84-бабына енгізілген өзгерістерге сәйкес, егер оған онлайн-режимде тіркелген екіден кем қатысушы қатысса, электрондық аукцион өтпеді деп танылады (техникалық мүмкіндіктер бар). Мәжбүрлеп шығаруды, бұзуды ұйымдастыру кезінде.
Заңның 126-бабында көзделген елеулі қосымша болып табылады:
- сот орындаушысына ішкі істер органдарына борышкердің азаматтық қару мен оның патрондарын сатып алуға, сақтауға және алып жүруге рұқсатын тоқтата тұру туралы ұсыныс енгізу құқығын беру;
- сот орындаушысының азаматтық қару мен оның патрондарын сатып алуға, сақтауға және алып жүруге рұқсаттың болуы туралы ақпаратты сұрату міндеті;
- сот орындаушысының атқарушылық құжат орындалған күннен кейінгі бір жұмыс күнінен кешіктірмей рұқсаттың қолданылуын уақытша тоқтата тұруды жою міндеті.