Өнеркәсіптік үлгілерді құқықтық қорғау жүйесін жетілдіру туралы
Өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі Конвенцияның (Париж конвенциясының) 1-бабының 2-тармағына сәйкес өнертабыстарға патенттер, пайдалы модельдер, өнеркәсіптік үлгілер, тауар белгілеріне, қызмет көрсету белгілеріне куәліктер, фирмалық атаулар және шығу тегі немесе шығу тегі туралы нұсқаулар, сондай-ақ жосықсыз бәсекелестіктің жолын кесу Өнеркәсіптік меншік объектілері болып табылады.
Өнеркәсіптік үлгіде пішін немесе көлем сияқты кеңістіктік белгілер және ою-өрнек, сызықтар немесе түс сияқты екі өлшемді белгілер болуы мүмкін. Заңды тұрғыдан алғанда, өнеркәсіптік үлгі-бұл өнімнің көркемдік және эстетикалық шешімі.
Өнеркәсіптік үлгі олардың үш өлшемді элементтерінен тұруы мүмкін, мысалы, бұйымның пішіні немесе ою-өрнек, конфигурация немесе түс комбинациясы сияқты екі өлшемді элементтер.
Өнеркәсіптік меншіктің кейбір объектілерімен танысайық: өнертабыс, пайдалы модель, өнеркәсіптік үлгі, тауар белгісі, тауар шығарылған жердің атауы, құқықтық тұрғыдан алғанда, өнеркәсіптік үлгі-бұл өнімнің сыртқы түрін шешу.
Үлгі-бұл функционалды және сыртқы белгілердің жиынтығы. Өнеркәсіптік үлгі, мейлі ол үстелдің немесе телефонның көркемдік шешімі болсын, біздің назарымызды өнімге аударатын немесе өнімнің біреуіне артықшылық беретін негізгі факторлардың бірі болып табылады.
Өнеркәсіптік үлгіге құқық қандай қорғауды қамтамасыз етеді?
Тұтастай алғанда, тіркелген өнеркәсіптік үлгінің немесе үлгіге патенттің иесі, егер мұндай қызмет коммерциялық мақсаттарды көздейтін болса, қорғалатын үлгінің көшірмесі немесе негізінен көшірмесі болып табылатын үлгі жасалған немесе енгізілген бұйымдарды үшінші тұлғаға жасауға, сатуға немесе импорттауға тыйым салуға құқылы.Өнеркәсіптік үлгілер ретінде қандай өнімдерді қорғауға болады?
Өнеркәсіптік үлгіге құқық өнімнің сыртқы түрін немесе эстетикалық ерекшеліктерін ғана қорғауды қамтамасыз етеді, ал патент жаңа техникалық шешім болып табылатын өнертабысты қорғайды. Негізінде өнеркәсіптік үлгіге құқық өнімнің техникалық немесе функционалдық ерекшеліктерін қорғауды қамтамасыз етпейді. Алайда бұл ерекшеліктер патенттермен қорғалуы мүмкін.
Өнеркәсіптік үлгілер қаптамада немесе контейнерлерде, Жиһаз және тұрмыстық заттарда немесе жарықтандыру құрылғылары мен әшекейлерде, электр құрылғыларында немесе тоқыма бұйымдарында болсын, өнеркәсіптік және қолөнер бұйымдарының кең ауқымында қолданылады. Өнеркәсіптік үлгілерді графикалық таңбаларға, графикалық пайдаланушы интерфейстеріне және логотиптерге де қолдануға болады.
Өнеркәсіптік үлгілер қалай қорғалады?
Көптеген елдерде, бейіндік заңнамаға сәйкес, өнеркәсіптік үлгіні қорғау үшін оны тіркеу қажет. Алайда, кейбір елдерде өнеркәсіптік үлгілер "үлгі патенті"арқылы патенттік заңнамамен қорғалады.
Бірқатар елдерде өнеркәсіптік үлгілер туралы заңдар үлгіні тіркеуді талап етпестен ("тіркелмейтін өнеркәсіптік үлгі"деп аталатын) уақытша және қолданылу аясы бойынша шектелген қорғауды алуға мүмкіндік береді.
Нақты ұлттық заңдар мен үлгі түріне байланысты өнеркәсіптік үлгіні авторлық құқық шеңберінде көркем шығарма ретінде де қорғауға болады.
Өнеркәсіптік үлгілерге құқықтарды қорғау, әдетте, қолданыстағы заңнамаға сәйкес құқық иесінің өтініші негізінде сот тәртібімен қамтамасыз етіледі. Құқықтық қорғау құралдары мен санкциялар елдер арасында әр түрлі және азаматтық (құқықтарды бұзуды тоқтату туралы бұйрық, залалды өтеу және т.б.), қылмыстық немесе әкімшілік сипатта болуы мүмкін.
Павлодар облысы Әділет департаменті
зияткерлік меншік құқықтары бөлімі бас маманы
Тукенов А.Е.