Адвокаттық қызмет – адвокаттар жеке және заңды тұлғалардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғау және оларды іске асыруға жәрдемдесу мақсатында, осы Заңда белгіленген тәртіппен, кәсіптік негізде көрсететін заң көмегі. Қазақстан Республикасының адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді, осы Заң мен Қазақстан Республикасының адвокаттық қызметті және заң көмегін реттейтін өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.Қазақстан Республикасындағы адвокатура адамның өз құқықтарын, бостандықтарын сот арқылы қорғауға және заң көмегiн алуға мемлекет кепiлдiк берген және Қазақстан Республикасының Конституциясында бекітілген құқықтарын іске асыруға жәрдемдесуге, сондай-ақ дауды бейбіт жолмен реттеуге жәрдемдесуге арналған. Жоғары заң білімі бар, адвокаттық қызметпен айналысуға лицензия алған, адвокаттар алқасының мүшесі болып табылатын және осы Заңмен регламенттелетін адвокаттық қызмет шеңберінде кәсіптік негізде заң көмегін көрсететін Қазақстан Республикасының азаматы адвокат болып табылады. Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген жағдайлардан басқа ретте, адвокаттың құқықтары шектелуге жатпайды. Заңды адвокаттық қызметке араласу не кедергі келтіру Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жауаптылыққа алып келеді. Адвокат шартқа сәйкес заң көмегі көрсетілетін үшінші тұлғаларға осындай көмек көрсету нәтижесiнде зиян келтiру салдарынан туындайтын мiндеттемелер бойынша кәсіптік жауапкершiлiгiн сақтандыру шартын жасауға міндетті. Адвокаттық құпияны адвокатқа өтініш жасау фактiсi, көмек сұрап өтініш жасаған тұлғамен және басқа да тұлғалармен ауызша және жазбаша келiссөздердiң мазмұны туралы, көмек сұрап өтініш жасаған тұлғаның мүдделерiнде қабылданатын әрекеттердiң сипаты мен нәтижелерi туралы мәлiметтер, сондай-ақ заң көмегiн көрсетуге қатысты өзге ақпарат құрайды.
1) құқықтық ақпарат беру;
2) құқықтық консультация беру;
3) осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамалық актілерінде белгіленген жағдайларда және тәртіпте жеке тұлғалардың мүдделерін соттарда, қылмыстық ізге түсу органдарында, өзге де мемлекеттік органдарда және мемлекеттік емес ұйымдарда қорғау және білдіру;
4) жеке сот орындаушыларының алименттерді және жалақыны өндіріп алу туралы атқарушылық құжаттарды орындау бойынша "Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген тәртіппен мәжбүрлеу шараларын қолдануы түрінде көрсетіледі.
Құқықтық ақпарат беру, құқықтық консультация беру, адвокаттардың жеке тұлғалардың мүдделерін қорғауы мен білдіруі "Ең төмен әлеуметтік стандарттар және олардың кепілдіктері туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсету саласындағы ең төмен әлеуметтік стандарттар болып табылады.
Қысқаша жауап
Иә, заңда оған құқығы бар адамдар үшін мемлекет кепілдік берген заң көмегі және кешенді әлеуметтік заң көмегі көзделген.
Оны алу үшін аумақтық әділет органдарына, адвокаттар алқасына немесе заң консультанттары палатасына жүгіну қажет.
Толық жауап
Мемлекет кепілдік берген заң көмегі
Мемлекет кепілдік берген заң көмегі – оны алуға құқығы бар жеке және заңды тұлғаларға тегін көрсетілетін заң көмегі. Мұндай көмекті көрсетуге жұмсалған шығындар мемлекеттік бюджеттен өтеледі.
Білікті заң көмегі – қазіргі заманғы азаматтық қоғамның маңызды құрамдас бөлігі, оған дәлел – кәсіби заңгерлердің қызметі.
Мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсету – Әділет департаментімен тиісті келісім жасаған адвокаттың міндеті.
Ұйымдастыру тәртібі
Заңда көзделген жағдайларда мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсетуді ұйымдастыруды адвокаттар алқасы қамтамасыз етеді.
Осы мақсатта адвокаттар алқасы жыл сайын мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсетуге қатысатын адвокаттардың тізімін жасайды және оны аумақтық әділет органдарына жолдайды. Кейін бұл тізім Ашық деректер порталында жарияланады.
Істерді тағайындау бойынша бөлу адвокаттар алқасымен жүзеге асырылады және есепке алу журналында тіркеледі. Адвокат жеке шарт жасалған жағдайды қоспағанда, іске өз бетінше қатысуға құқылы емес.
Мемлекет кепілдік берген заң көмегіне мұқтаж тұлғалар Қазақстан Республикасының аумағында, тұрғылықты жеріне немесе тұрған жеріне қарамастан, оны алуға құқылы.
Адвокаттың құқықтары мен міндеттері
Адвокат «Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» ҚР Заңның 33-бабының 8-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, қылмыстық іс бойынша қабылданған тапсырмадан бас тарта алмайды.
Егер қорғалушының немесе адвокаттың өзі әділетсіз деп есептейтін үкім шығарылса, адвокат оны белгіленген тәртіппен міндетті түрде шағымдануға тиіс.
Адвокат мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсеткені үшін азаматтан ақы талап етуге құқылы емес.