Мемлекеттік тіркеудің бірыңғай жүйесінің пайда болуы
1995 жылғы 25 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Президентінің "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы"Заң күші бар Жарлығы қабылданды. Жарлық мемлекеттік тіркеудің бірыңғай жүйесін қалыптастыру жөніндегі базалық заңнамалық актіге айналды. 1995 жылы жылжымайтын мүлікті бағалау және тіркеу басқармасы болып қайта құрылған техникалық түгендеу бюросы (BTI) жылжымайтын мүлікке құқықтарды емес, мүліктің есебін тіркеуді жүзеге асырды.
"Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 25 желтоқсандағы №2727 заң күші бар Жарлығын іске асыру жөніндегі шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 20 ақпандағы №236 қаулысына сәйкес мемлекеттік тіркеу жөніндегі қолда бар бөлімшелер Әділет министрлігінің қарамағына берілді. Жаңа ұйымдар жылжымайтын мүлік объектілерінің техникалық, құндық және құқықтық сипаттамаларын тиісті құжаттарда көрсете отырып, бірыңғай технологиялық дәйектілікпен тіркеуді жүзеге асыра бастады. Сол кезде тіркеуді Әділет Министрлігінің Тіркеу қызметі комитетіне ведомстволық бағынысты "жылжымайтын мүлік орталықтары"шаруашылық жүргізу құқығындағы 16 республикалық мемлекеттік кәсіпорын жүзеге асырды.
Жылжымайтын мүлікті әділет органдарында тіркеу
Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу жөніндегі функциялар әділет органдарына "жылжымайтын мүлікке құқықтарды және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеудің кейбір мәселелері туралы"Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 қаңтардағы № 64 қаулысының негізінде 2007 жылы берілді.
* "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 26 шілдедегі № 310 Заңы қабылданды, ол қазіргі уақытта да қолданылады.
* ҚР Заңына сәйкес жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу Заңда және өзге де заңдарда белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жылжымайтын мүлікке құқықтардың (құқықтар ауыртпалықтары) және құқықтық кадастрда мемлекеттік тіркеудің өзге де объектілерінің туындауын, өзгеруін немесе тоқтатылуын мемлекеттің тануы мен растауының міндетті рәсіміне айналды.
* 15 жыл ішінде ҚР Заңы көптеген өзгерістер мен жаңалықтардан өтті. Жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу саласындағы негізгі осындай жаңалық 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілген электрондық түрде тіркеу тәртібін белгілеу болды.
* Электрондық тіркеу-құқықтық кадастрдың ақпараттық жүйесі арқылы тіркеуші органға келіп түсетін құқық белгілейтін құжаттың электрондық көшірмесі негізінде жүзеге асырылатын мемлекеттік тіркеу
· 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап нотариаттық мәмілелер негізінде туындайтын құқықтарды тіркеу үшін өтініш берушілердің ХҚО-ға жүгінуінің баламалы тәртібі Алып тасталды, яғни мұндай құқықтарды тіркеу тек электрондық форматта бір жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады, яғни азаматтарға бір жерде (нотариуста) және қысқа мерзімде мүлікке құқықтарды қосымша құқықтарсыз тіркеу мүмкіндігі беріледі тіркеу үшін шығыстар.
Бүгін жылжымайтын мүлікті тіркеу
Қазіргі уақытта "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне кәсіпкерлік қызметті реттеуді жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" 2018 жылғы 24 мамырдағы № 156-VI ҚРЗ Қазақстан Республикасының Заңы негізінде жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу жөніндегі функциялар "Азаматтарға арналған үкімет "мемлекеттік корпорациясы"коммерциялық емес акционерлік қоғамына берілді.
· Сонымен бірге, әділет органдары Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу саласындағы тіркеуші органның қызметіне мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады.
· Бүгінгі күні Жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу мерзімі тіркеуші органға өтініш түскен сәттен бастап үш жұмыс күніне дейін қысқартылды, электрондық тіркеу құқықтық кадастрдың ақпараттық жүйесіне жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу үшін ақы төленгені немесе ақы төлеуден босатылғаны туралы растау келіп түскен күннен кейінгі бір жұмыс күнінен кешіктірілмей, тіркеуге ұсынылатын құжаттар топтамасы жеңілдетілді сондай-ақ, ҚР Әкімшілік кодексіне сәйкес негізсіз бас тартуды болдырмау үшін тыңдау рәсімі енгізілді.
Әдістемелік қамтамасыз ету және
Тіркеу қызметі саласындағы бақылау
Қостанай облысының Әділет департаменті
Көздері:
1. "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы"Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 26 шілдедегі № 310 Заңы;
2. "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды (құқықтық ауыртпалықтарды) мемлекеттік тіркеу"мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2020 жылғы 4 мамырдағы № 27 бұйрығы;
3. "Қазақстан Республикасында жылжымайтын мүлікке құқықтарды және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу жүйесін жетілдіру және дамыту тұжырымдамасы туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 4 желтоқсандағы № 1560 қаулысы (Күші жойылды);
4. "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды электрондық тіркеу" бабы "Параграф" авторы Айжан Нұрғазина, Алматы қаласы Әділет департаменті.