Өсімпұл ұғымы, қандай ережелер мен нормалар қолданылады

Бұл жағымсыз салдарға кез келген адам тап болуы мүмкін. Сот орындаушысының талабы орындалмаған жағдайда өсімпұл өндіріледі.

Егер борышкер мүліктік емес сипаттағы атқару құжатын тиісті мерзімде орындамаса, өсімпұл өндіріп алынады. Кейбір жиі кездесетін жағдайлар:

- сот өз бетінше тұрғызылған құрылысты (тұрғын үй, қосымша ғимарат немесе өзге де объект) бұзуға міндеттеді;

- сот пәтерді босатуды міндеттеді (көшіру туралы талап);

- сот баланы беруге міндеттеді;

- сот кедергілерді жоюға міндеттеді.

Өмірде басқа да әртүрлі талаптар кездеседі, олар сіз көріп отырғаныңыздай, ақшалай емес, яғни, біреуге қандай да бір мөлшерде төлеу міндетінде көрінбейді. Осы талаптар бойынша борышкер не қандай да бір іс-әрекеттер жасауға, не қандай да бір іс-әрекеттер жасаудан бас тартуға міндетті.

Сонымен, егер борышкерге мұндай әрекетті жасауға міндеттелген болса, ол оны өз еркімен жасамаса, онда мәжбүрлеп орындау басталады, онда сот орындаушысы борышкерге хабарлама береді және борышкердің мұндай әрекетті жасауға міндетті мерзімін көрсетеді. Егер борышкер бұл мерзімді бұзса, онда сот орындаушысы сот арқылы борышкерден мерзімі өткен әр күн үшін өсімпұл өндіріп алуға құқылы. Қысқасы, процедура келесідей:

1. борышкерге хабарлама жіберіледі, онда әрекетті орындау мерзімі көрсетіледі;
2. мерзімі аяқталды, борышкердің әрекеті орындалмады, мерзімі өтіп кетті;
3. сот орындаушысы борышкерден бюджетке өсімпұл өндіріп алу туралы ұсыныммен сотқа жүгінеді;
4. сот міндетті түрде борышкерге сот орындаушысынан келіп түскен ұсыныс туралы хабарлайды, отырыстың уақыты мен орнын хабарлайды;
5. сот ұсынымды келіп түскен күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде қарастырады;
6. сот өсімпұлды өндіріп алу немесе өндіріп алмау туралы шешім қабылданған қарау қорытындылары бойынша ұйғарым шығарады;
7. борышкер келіспесе, соттың ұйғарымына шағымдануға құқылы.

Жеке тұлғалар үшін өсімпұл мөлшері мерзімі өткен әрбір күн үшін 2 АЕК және заңды тұлға үшін 10 АЕК құрайды.

Жеке тұлғалар үшін өсімпұлдың шекті мөлшері белгіленген —360 АЕК және 900 АЕК заңды тұлға үшін. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері үшін өндіріп алынатын өсімпұл мөлшері 600 АЕК-тен, ал халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын борышкер үшін 15 АЕК-тен аспауға тиіс.