«Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – Заң) сәйкес азаматтық және әкiмшiлiк iстер бойынша сот шешiмдерiнің, ұйғарымдардың, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша нұсқамалар мен қаулылардың, мүлiктiк өндiрiп алу бөлiгiнде қылмыстық iстер бойынша үкiмдер мен қаулылардың, сондай-ақ өзге де органдар қаулыларының негізінде берілетін атқарушылық құжаттарды мәжбүрлеп орындатуға бағытталған шараларды мiндеттi және уақтылы қолдану атқарушылық iс жүргiзудің мiндеттерi болып табылады.
155-бабынасәкес Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің Мәжбүрлеу шараларын қолданудың негізі ретінде атқарушылық құжат та, талап қоюды қамтамасыз ету туралы сот ұйғарымдары да болып табылады.
Сот орындаушысы, егер Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамалық актiлерiнде өзгеше көзделмесе, өндiрiпалушының өтiнiшi бойынша атқару парағының негiзiнде атқарушылық iс жүргiзудi қозғайды. Атқарушылық іс жүргізуді қозғаумен бір мезгілде сот орындаушысы Заңда көзделген атқарушылық құжаттардың орындалуын қамтамасыз етужөнінде шаралар қолданады, сондай-ақ атқарушылық ісжүргізудің мемлекеттік автоматтандырылған ақпараттық жүйесі арқылы тексеру бойынша басқа да атқарушылық іс жүргізудің борышкерде бар-жоғын анықтайды.
Атқару құжаттарының орындалуын қамтамасыз ету шараларының бірі борышкердің банктерде, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда, сондай-ақ сақтандыру ұйымдарында орналасқан ақшасы мен мүлкіне тыйым салу болып табылады. Қажет болған жағдайда мәжбүрлеудің бірнеше түрі қолданылуы мүмкін.
Талап қоюды қамтамасыз ету шаралары мыналар болуы мүмкін: жауапкерге немесе басқа тұлғаларға тиесілі орналасқан мүлікке тыйым салу мыналарды қоспағанда(банктің, Қазақстан Республикасының резидент емес банкі филиалының корреспонденттік шотындағы ақшаға және сауда-саттықты ұйымдастырушылардың сауда жүйелерінде жасалған репооперацияларының нысанасы болып табылатын мүлікке тыйымсалуды қоспағанда, ашық сауда әдісі немесе клирингтік ұйымның (орталықконтрагенттің) кепілдік немесе резервтік қорларына жарналар, сауда-саттықты ұйымдастырушылардың саудажүйелерінде ашық сауда-саттық әдісімен және (немесе) орталық контрагенттің қатысуы, сондай-ақ жалақы алынатын банктік шоттардағы ақша бойынша).
Қазақстанда жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдерді аударуға арналған шоттардан ақша жинауға тыйым салу көзделген; азаматтардың тұрғынүй құрылыс жинақтарының төлемдері; білім беру жинақсалымдары; кәмелетке толмағандарды және еңбеккежарамсыз кәмелетке толған балаларды асырау үшін алимент. Бұл банктер клиент жүгінген кезде ол ашылған төлемдердің атауын көрсете отырып, «арнайы шот» белгісін қоятын қолсұғылмайтын шоттар. Заңнамаға сәйкес, арнайы шоттағы ақшаға қатысты банктер мен банктік емес ұйымдардың төлем талаптары бойынша, сот орындаушыларының инкассалық өкімдері бойынша тыйым салуға, өндіріп алуға жол берілмейді.
Қарағанды облысы Әділет департаментінің
Теміртау қ. СОАБ