Меню
Зияткерлік меншік (ИС) - бұл адам санасын жасаудың нәтижесі. АЖ-ға авторлық құқық объектілері (ғылым, әдебиет және өнер туындылары), Өнеркәсіптік меншік объектілері (Өнертабыстар, өнеркәсіптік үлгілер, пайдалы модельдер, фирмалық атаулар, сондай-ақ тауар таңбалары мен тауар шығарылған жердің атаулары), сондай-ақ селекциялық жетістіктер жатады.
Заңнама АЖ объектілерін, мысалы, патенттер, авторлық құқық және тауар белгілері көмегімен қорғауға мүмкіндік береді, бұл жеке және заңды тұлғаларға өзінің өнертабыстары немесе туындылары үшін мойындауға немесе қаржылық сыйақы алуға мүмкіндік береді. Өнертапқыштар мен көпшілік қауым мүдделерінің тепе-теңдігін қамтамасыз ете отырып, АЖ жүйесі шығармашылық пен инновацияның өркендеуі үшін жағдай жасауға ықпал етеді.
Зияткерлік меншік құқығы кез келген басқа меншік құқығына ұқсас. Олар патенттердің, тауар таңбаларының немесе авторлық құқық туындыларының авторларына немесе иелеріне өз туындысынан немесе оны жасауға инвестициядан пайда алуға мүмкіндік береді. Бұл құқықтар адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясының 27-бабында бекітілген, ол әрбір адамның өзі авторы болып табылатын ғылыми, әдеби немесе көркем еңбектерінің нәтижесі болып табылатын оның моральдық және материалдық мүдделерін қорғау құқығын мойындайды.
Зияткерлік меншіктің мәні алғаш рет Өнеркәсіптік меншікті қорғау бойынша Париж конвенциясы (1883 ж.) және әдеби және көркем шығармаларды қорғау бойынша Берн конвенциясы (1886 ж.) шарттарында белгіленді. Жоғарыда көрсетілген шарттарды әкімшілік етуді Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы (ДЗМҰ) орындайды.
ДЗМҰ-БҰҰ-ның зияткерлік меншік құқықтарын қорғау мәселелері жөніндегі мамандандырылған мекемесі. ДЗМҰ мүшелері 191 мемлекет болып табылады. ДЗМҰ хатшылығы Женевада орналасқан.
1993 жылғы 5 ақпанда Қазақстан Республикасының Үкіметі Өнеркәсіптік меншікті қорғау саласындағы халықаралық шарттар туралы Декларация қабылдады, оған сәйкес 1967 жылы Стокгольмде жасалған конвенция Қазақстан Республикасының аумағында қолданылуын жалғастырады және осы аумаққа қатысты аталған конвенцияларда, келісімде және шартта айтылған барлық міндеттемелер орындалатын болады.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағына АЖ құқықтарын қорғаудың өңірлік жүйесі қолданылады. 1994 жылдың 9 қыркүйегінде Қазақстан Еуразиялық патенттік ұйымды құрған Еуразиялық патенттік Конвенцияға қол қойды.
ЕАПО зияткерлік меншік саласындағы еуразиялық кеңістіктің негізгі өңірлік ұйымы болып табылады және сегіз ел: Армения, Әзірбайжан, Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан, Түркіменстан кіреді.
Қазақстан Республикасында зияткерлік меншік құқықтарын қорғау және сақтау саласындағы мемлекеттік саясатты Әділет министрлігі жүзеге асырады. Әділет Министрлігіне қарасты зияткерлік меншік саласындағы сараптама ұйымы "Ұлттық зияткерлік меншік институты"РМК болып табылады.
Тауар таңбасын қалай тіркеуге болады? Тауар таңбасын тіркеу үшін өтінімді ресімдеу және оны Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Ұлттық зияткерлік меншік институтына беру қажет. Тауар таңбасын тіркеуге қойылатын талаптар Заңның 9-бабында тізбеленген. Өтінімге сараптаманы ҰЗМИ РМК кезең-кезеңмен жүргізеді: алдын ала сараптама және толық сараптама (сараптама жасау мерзімдері Заңның 11-бабында белгіленген). Заңның 12-бабының 1-тармағына сәйкес алдын ала сараптама нәтижесі бойынша өтінім берушіге дәлелді қорытынды түрінде өтінімді қабылдау не қарауға қабылдаудан бас тарту туралы хабарланады. Заңның 12-бабының 3-тармағына сәйкес толық сараптама нәтижесі бойынша уәкілетті орган (Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі) тауар таңбасын тіркеу немесе тіркеуден бас тарту туралы шешім қабылдайды. Тіркеу фактісін Тауар таңбаларының мемлекеттiк тiзiлiмiнен үзінді көшiрме растайды (Заңның 14-бабының 2-тармағы). Заңның 45-тармағына сәйкес Уәкiлеттi орган (Әділет министрлігі) қорғау құжатын беру жөнiндегі әрекеттер жасағаны үшiн Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес мемлекеттiк баж алынады. Тауар таңбасын тіркеуге байланысты заңды маңызы бар әрекеттерді жасаған үшін төлем Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2014 жылғы 18 желтоқсандағы №368 бұйрығымен бекітілген «Қазақcтан Республикасы Әділет министрлігінің «Ұлттық зияткерлік меншік институты» шаруашылық құқығындағы республикалык мемлекеттік кәсіпорын іске асыратын жұмыстар мен қызметтерге бағалармен» белгіленеді.
Заңның 15-тармағына сәйкес тауар таңбасының тiркелуi өтiнiм берiлген күннен бастап он жыл бойы қолданылады. Тауар белгісін тiркеудiң қолданылу мерзiмi оның қолданылуының соңғы жылы iшiнде иесi берген өтiнiшхат бойынша әр жолы он жылға ұзартылады
Тауар таңбасын тіркеуге өтінімге қойылатын талаптар Заңның 9-бабында белгіленген. 1. Өтiнiм бiр тауар таңбасына қатысты болуға тиiс. 2. Өтiнiм бiр үлгi бланкiде берiлуге және: 1) өтiнiм берушiнi, сондай-ақ оның орналасқан жерiн немесе тұрғылықты жерiн көрсете отырып, белгілемеге сараптама жүргiзу туралы өтiнiштi; 2) мәлiмделген белгiнi; 3) Тауарлар мен қызметтердiң халықаралық сыныптамасына сәйкес тауарлардың және (немесе) қызметтердiң тiзбесiн қамтуға тиiс. 1. Өтінiмге: 1) сараптама жүргiзу жөнiндегi сараптама жасау ұйымы қызметтерiнiң ақысы төленгенiн растайтын құжат қоса тiркелуге тиiс. Төлем мөлшерi Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес белгiленедi; 2) iс жүргiзу өкiл арқылы жүзеге асырылған жағдайда сенiмхат; 3) ұжымдық тауар таңбасын өз атына тiркеуге уәкiлеттi ұйымның атауын, бұл таңбаны тiркеу мақсатын, осы таңбаны пайдалануға құқылы субъектiлер тiзбесiн, ұжымдық тауар таңбасымен белгiленетiн тауарлар мен көрсетiлетiн қызметтердiң тiзбесi мен бiрыңғай сапасын немесе өзге де сипаттамаларын, оны пайдалану шарттарын, оны пайдалануды бақылау тәртiбiн, ұжымдық тауар таңбасы жарғысының ережелерiн бұзғаны үшiн жауаптылықты қамтитын ұжымдық тауар таңбасы жарғысы (ұжымдық тауар таңбасына өтiнiм берiлген жағдайда) қоса тiркелуге тиiс.