Меню
Құқықтық түсіндіру жұмысы-әділет органдарының негізгі функцияларының бірі. Құқықтық мемлекеттің қалыптасуы халықтың құқықтық мәдениетін дамыту үдерісінен бөлінбейді. Бұл өз кезегінде дамыған азаматтық қоғам құруға ықпал етеді. Қоғамдық санада Заңға деген көзқарас әлеуметтік әділеттілік, гуманизм, жеке бас бостандығы негізінде тұрақты әлеуметтік құндылық ретінде бекітілуі керек. Азаматтардың құқықтық мәдениетінің жағдайы оның құқықтық жүйесінің көрсеткіштерінің бірі болып табылады. Құқықтық мәдениетті арттыру, халықтың құқықтық санасын дамыту-тәуелсіз, демократиялық және құқықтық мемлекет құруға ықпал ететін азаматтық қоғамды қалыптастырудың маңызды критерийлері.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2023 жылғы 13 желтоқсандағы 899 бұйрығымен «2024-2026 жылдарға арналған құқықтық түсіндіру жұмысы жөніндегі іс-шаралар жоспары» бекітілді.
Жоспардың мақсаты құқықтық ақпаратқа қол жеткізу, ауылдық жерлерде құқық кабинетін ашу, сондай-ақ азаматтардың құқықтық санасы мен құқықтық мәдениетінің деңгейін арттыру болып табылады.
Құқықтық мәдениет азаматтардың жалпы мәдениетінің маңызды құрамдас бөліктерінің бірі болып табылады.
Елдің заңдарын білу әркім үшін қажет, өйткені бұл мемлекет кепілдік берген өз құқықтарын тиімді қорғауға, адамдарды алаңдататын әлеуметтік, экономикалық және басқа салалардың көптеген мәселелерін шешуге ғана емес, сонымен бірге тиімділікті арттыруға мүмкіндік береді бүкіл мемлекеттік жүйенің жұмыс істеуі.
Ауылдық жерлерде құқықтық мәдениетті арттыру құралдарының бірі
аудандарда «Құқық кабинетін» құру болып табылады.
Әділет департаменті аудан әкімдіктерімен бірлесіп
«Құқық кабинеттерін» іске қосу бойынша жұмыс ұйымдастырылды.
Ауылдық жерлердегі азаматтарға ашық «құқық кабинеттерінде» құқықтық ахуалды зерделеу және шешу мүмкіндігі іске асырылды, облыс бойынша мұндай кабинеттердің 27-нен астамы ашылды.
Кабинеттер қолданыстағы нормативтік құқықтық актілермен танысу үшін «Әділет» АҚЖ, «Заң» ДБ қолжетімділігі, сондай-ақ халықпен өзара іс-қимыл жөніндегі мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелеріне (e-Otinish, EGOV, «Ашық НҚА» порталы және т.б.) қолжетімділік бар компьютерлермен (принтер, телефон, веб-камера) жабдықталған.
«Құқық кабинеттерін» құру заңдарды өз бетінше зерделеу әдетін қалыптастыруға, сыни ойлауды дамытуға ықпал етеді, өйткені бүгінгі таңда әділет органдарының алдында міндет тек құқықтық ағартудан бөлек әлдеқайда кең, ал азаматтарды өз мүдделерін құқықтық салада қорғай білуге үйрету.
Азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру, заңдардың сақталуын қамтамасыз ету, құқытары мен заңды мүдделерін қорғау, құқық бұзушылықтардың алдын алу.
Осы баптың 2-тармағында көрсетілген тұлғаларға, клиентті заң көмегін сұрап өтініш жасаған кезінен бастап Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тәртіппен іс бойынша қорытынды құқықтық шешім қабылданғанға (құқықтық жағдай шешілгенге) дейін құқықтық қолдап отыруды білдіретін өтеусіз заң көмегін шартқа сәйкес көрсету кешенді әлеуметтік заң көмегі болып табылады.
Кешенді әлеуметтік заң көмегін көрсету көлемі мен тәртібін заң консультанттарының палаталары, Республикалық адвокаттар алқасы белгілейді. Кешенді әлеуметтік заң көмегін көрсету көлемі мен тәртібі туралы мәліметтер уәкілетті органға жіберіледі.
Кешенді әлеуметтік заң көмегін көрсету әлеуметтік жауапкершілікті іске асыру нысандарының бірі болып табылады және ерікті түрде жүзеге асырылады.
Кешенді әлеуметтік заң көмегі мыналарға:
1) Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасына сәйкес арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж адамдарға;
2) атаулы әлеуметтік көмекке құқығы бар адамдарға;
3) Ұлы Отан соғысының қатысушыларына және жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушыларына теңестірілген адамдарға;
3-1) басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлеріне;
4) бірінші және екінші топтардағы мүгедектігі бар адамдарға;
5) жасына байланысты зейнеткерлерге;
6) арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарында тұратын қарттар мен мүгедектігі бар адамдарға;
7) алып тасталды – ҚР 09.06.2021 № 49-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
8) мүгедектігі бар балаларды жалғыз өзі тәрбиелеп отырған не қамқорлығында кәмелетке толған мүгедектігі бар адамдары бар адамдарға көрсетілуі мүмкін.
Кешенді әлеуметтік заң көмегі азаматтық сот ісін жүргізу шеңберінде кәсіпкерлік қызметке байланысты даулар бойынша көрсетілмейді.
Мемлекет кешенді әлеуметтік заң көмегін көрсетуге елеулі үлес қосуды ынталандырады.