
Зияткерлік меншік (ЗМ) - бұл адам санасын жасаудың нәтижесі. АЖ-ға авторлық құқық объектілері (ғылым, әдебиет және өнер туындылары), Өнеркәсіптік меншік объектілері (Өнертабыстар, өнеркәсіптік үлгілер, пайдалы модельдер, фирмалық атаулар, сондай-ақ тауар таңбалары мен тауар шығарылған жердің атаулары), сондай-ақ селекциялық жетістіктер жатады.
Заңнама АЖ объектілерін, мысалы, патенттер, авторлық құқық және тауар белгілері көмегімен қорғауға мүмкіндік береді, бұл жеке және заңды тұлғаларға өзінің өнертабыстары немесе туындылары үшін мойындауға немесе қаржылық сыйақы алуға мүмкіндік береді. Өнертапқыштар мен көпшілік қауым мүдделерінің тепе-теңдігін қамтамасыз ете отырып, АЖ жүйесі шығармашылық пен инновацияның өркендеуі үшін жағдай жасауға ықпал етеді.
Зияткерлік меншік құқығы кез келген басқа меншік құқығына ұқсас. Олар патенттердің, тауар таңбаларының немесе авторлық құқық туындыларының авторларына немесе иелеріне өз туындысынан немесе оны жасауға инвестициядан пайда алуға мүмкіндік береді. Бұл құқықтар адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясының 27-бабында бекітілген, ол әрбір адамның өзі авторы болып табылатын ғылыми, әдеби немесе көркем еңбектерінің нәтижесі болып табылатын оның моральдық және материалдық мүдделерін қорғау құқығын мойындайды.
Қазақстан Республикасында зияткерлік меншік құқықтарын қорғау және сақтау саласындағы мемлекеттік саясатты Әділет министрлігі жүзеге асырады. Әділет Министрлігіне қарасты зияткерлік меншік саласындағы сараптама ұйымы "Ұлттық зияткерлік меншік институты"РМК болып табылады.
Селекциялық жетістіктерді қорғау саласындағы қызметтің құқықтық, экономикалық және ұйымдық негіздерін, селекциялық жетістіктерді жасауға, ашуға, шығаруға, құқықтық қорғауға және пайдалануға байланысты туындайтын мүліктік, сондай-ақ олармен байланысты мүліктік емес жеке қатынастарды реттейтін «Селекциялық жетістіктерді қорғау туралы» 1999 жылғы 13 шілдедегі ҚР Заңы.
Зияткерлік меншікке құқықтарды тіркеуші болып ҚР Әділет Министрлігінің Ұлттық зияткерлік меншік институты (ҰЗМИ) табылады. ҰЗМИ көрсетілетін мемлекеттік қызметтер толықтай автоматтандырылды. Мемлекеттік қызметтер көрсетудің нәтижелерін беру формасы-электронды. Сондықтан, өтінімді egov.kz веб-порталы немесе ҚР ӘМ ҰЗМИ-ның kazpatent.kz сайты арқылы онлайн беріледі.
ҚР Патент Заңының 10 баптың 2 тармағына сәйкес, егер жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы шартта өзгеше көзделмесе, қызметтік объектілеріне қорғау құжаттарының құқықтары жұмыс берушіге тиесілі болады.