Қазіргі таңда, зияткерлік меншікті дамыту мен қорғауға жәрдемдесу Қазақстан Республикасының күшті экономикалық өсуін тудырады. Жаңа жұмыс орындары мен жаңа өндірістерді ашады және адам өмірінің сапасын одан да толық пайдалану үшін жақсартады.
Зияткерлік меншік кез келген саладағы зияткерлік және шығармашылық қызметтің нәтижелеріне айрықша құқықтарды білдіреді. Сонымен, зияткерлік құқық ақпараттық өнімдерді, әдеби шығармаларды, ғылыми жұмыстарды, мәдениет, өнер пәндерін және еңбек салымдарының басқа да нәтижелерін шығармашылық арқылы жасайтын адамдардың қызметін, сондай-ақ осы адамдардың басқа жеке және заңды тұлғалармен қарым-қатынастарын реттейді.
ҚР-да зияткерлік меншікті қорғау ҚР Конституциясы, ҚР "Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы" Заңы, ҚР "Тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері, географиялық көрсеткіштер және тауарлар шығарылған жерлердің атаулары туралы" Заңы сияқты заңнамалық актілермен, сондай-ақ Женева конвенциясымен және т. б. жүзеге асырылады.
Сауда саласындағы зияткерлік меншік құқығын бұзудың ішінде ең көп тарағаны - жалған сауда белгілері бар тауарларды сату.
Тауар белгісі, қызмет көрсету белгісі - "Тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері және тауарлар шығарылған жерлердің атаулары туралы" ҚР Заңына сәйкес, тіркелген немесе Қазақстан Республикасы қатысатын халықаралық шарттарға байланысты тіркеусіз қорғалатын, басқа заңды немесе жеке тұлғалардың тауарларын (қызметтерін) ажырату үшін қызмет ететін белгі. Сонымен қатар, сөз, сурет, әріптік, сандық, көлемдік және кез-келген түстің немесе түс комбинациясының басқа белгілері.
Тауар белгісі (қызмет көрсету белгісі) деп, кейбір заңды және жеке тұлғалардың тауарлары мен қызметтерін басқа заңды және жеке тұлғалардың ұқсас тауарлары мен қызметтерінен сәйкесінше ажырата алатын белгі түсініледі.
Тауар таңбасы ретінде кейбір тұлғалардың тауарлары мен қызметтерін басқа тұлғалардың ұқсас тауарлары мен қызметтерінен ажыратуға мүмкіндік беретін бейнелі, ауызша, әліпбилік, цифрлық, көлемді және басқа да белгілер немесе олардың комбинациясы тіркелуі мүмкін. Сауда белгісін кез келген түсте немесе түс комбинациясында тіркеуге болады.
Тауар шығарылған жердің атауы – ерекше қасиеттері тек қана немесе негізінен осы географиялық объектіге тән табиғи жағдайлармен немесе адами факторлармен немесе екеуімен де айқындалатын өнімді белгілеу үшін пайдаланылатын елдің, елді мекеннің, елді мекеннің немесе басқа географиялық нысанның атауы.
Қазақстан Республикасында қорғалатын тауар белгісіне меншік иесінің келісімінсіз ешкім де пайдалана алмайды.
Тауар белгісі - құқықтық куәлікпен куәландырылады. Тауар белгісіне куәліктің болуы тауар белгісін тіркеу фактісін, куәлікте көрсетілген тауарлар мен қызметтерге қатысты тауар белгісіне иесінің айрықша құқығын куәландырады.
Брендтің жалғандығы - бұл жалғандықтың ең көп таралған түрі, тіпті әйгілі брендтер де оған қарсы тұра алмайды.
Алайда, "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы" ҚР Кодексінің 158 – бабына сәйкес басқа біреудің тауар белгісін, қызмет көрсету белгісін немесе тауар шығарылған жердің атауын заңсыз пайдалану тауарларды тәркілей отырып, жеке тұлғаларға – жиырма, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – отыз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – қырық, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне - сексен айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғатынын түсіндіреміз.
Сонымен қатар, ағымдағы жылдың басынан бері әділет департаменті жеке кәсіпкерлерден келіп түскен өтініштер негізінде, тауар белгілерін заңсыз пайдалану фактілері бойынша 3 тексеру жүргізілген. Тексерулердің нәтижелері бойынша Департаментпен ҚР ӘҚБтК-нің 158-бабы бойынша 2 әкімшілік хаттама толтырылып сотқа жолданды. Сот шешімі бойынша контрафактілік заттар тәркіленіп, айыппұл салынды.
Сонымен, Ақмола Әділет департаментінің басты міндеттерінің бірі облыс тұрғындары арасында контрафактілік өнімдерге төзбеушілікті дамыту, заңбұзушылықтардың алдын алу және жолын кесу болып табылады.
Зияткерлік меншік құқықтары
бойынша бөлімінің маманы С. Шойбеков