Қазіргі уақытта сот орындаушыларының алимент бойынша берешекті анықтау мәселесі бойынша көптеген даулар мен сот процестер туындайды.
Бүгінгі таңда Ақмола облысы бойынша алимент өндіріп алу туралы 11 780 атқарушылық іс жүргізу бар.
Ағымдағы жылдың басынан бастап Ақмола облысының жеке сот орындаушыларының шараларымен 98,9 млн. сомаға берешек өндірілді. Бұл бағыттағы жұмыс жалғасуда.
"Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - заң) 99-бабының 1-тармағына сәйкес жалақыдан немесе өзге де кірістерден алимент төлемдерін өндіріп алу мүмкін болмаған кезде қатарынан үш ай ішінде өндіріп алу бапқа сәйкес өндіріп алу мүмкін болмайтын мүліктен басқа борышкердің мүлкіне қолданылады Осы Заңның 61.
Осылайша, атқарушылық құжаттар бойынша өндіріп алу борышкерге меншік құқығында тиесілі немесе борышкер мен оның асырауындағы адамдар үшін қажетті ортақ меншіктегі оның үлесі болып табылатын мүліктің мынадай түрлеріне қолданылмайды:
- Тұрмыстық заттар, ыдыс-аяқ (киім, аяқ киім, зығыр мата, төсек-орын жабдықтары, ас үй және асхана ыдыстары, борышкер мен оның отбасы мүшелеріне ең аз қажет жиһаз, барлық балалар керек-жарақтары).
- Жаңа егінге дейін борышкер мен оның отбасына қажетті мөлшерде азық-түлік, борышкер мен оның отбасының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажетті мөлшерде шаруашылық құрылыстары мен мал, сондай-ақ егер борышкердің негізгі кәсібі ауыл шаруашылығы болса, басқа жағдайларда азық-түлік пен жалпы сомаға ақша республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген ең төменгі күнкөріс деңгейінің шамасынан аспайтын көлемде.
- Отбасының тұрғын үй-жайларын дайындауға және жылытуға арналған отын.
- Борышкердің кәсіптік сабақтарын жалғастыру үшін қажетті мүкәммал (оның ішінде жәрдемақылар мен кітаптар).
- Мүгедектердің жүріп-тұруына арнайы арналған көлік құралдары, техникалық көмекші (компенсаторлық) құралдар және мүгедектердің жүріп-тұруының арнайы құралдары.
- Борышкер марапаттаған халықаралық, Мемлекеттік және өзге де сыйлықтар.
- Клирингтік ұйымның (орталық контрагенттің) кепілдік немесе резервтік қорларына жарналар, маржалық жарналар, ашық сауда-саттық әдісімен және (немесе) орталық контрагенттің қатысуымен қор биржасының сауда жүйесінде жасалған мәмілелер бойынша міндеттемелердің орындалуын толық және (немесе) ішінара қамтамасыз ету болып табылатын мүлік.
Сот орындаушысы мүлікке өндіріп алу туралы қаулы шығарады.
Мәселен, Заңның 99-бабының 2-тармағына сәйкес алимент бойынша берешектің мөлшерін борышкердің өндіріп алу жүргізілмеген уақыт ішінде алатын нақты жалақысы (табысы) негізге алына отырып, шешімді орындау орны бойынша сот орындаушысы айқындайды.
Егер борышкер осы кезеңде жұмыс істемесе немесе оның жалақысы мен өзге де табысын растайтын құжаттар ұсынылмаса, ай сайынғы төлемдер және(немесе) алимент бойынша берешек берешекті өндіріп алу сәтіндегі Қазақстан Республикасындағы орташа айлық жалақының мөлшеріне сүйене отырып айқындалады (назарға, 2024 жылғы 1 тоқсандағы жағдай бойынша орташа айлық жалақы 382 279 теңгені құрады).
Бұл ретте, мүгедектігі бар адамдар болып табылатын борышкерлер үшін ай сайынғы төлемдер немесе алимент бойынша берешек олардың ай сайынғы жалақысынан және өзге де табысынан, ал егер олар жұмыс істемесе, бюджет қаражатынан және (немесе) Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін ай сайынғы жәрдемақылардан және (немесе) әлеуметтік төлемдерден айқындалады.
Осыған байланысты, қазіргі уақытта алимент бойынша борышкерлер жұмысқа орналасып, ағымдағы алименттерді аударуы керек, себебі алимент төлемдерінің мөлшері нақты жалақыға байланысты анықталады.
Ал ресми жұмыс болмаған кезде берешек мөлшері Қазақстан Республикасындағы орташа айлық жалақы бойынша айқындалады, ресми табыс болмаған кезде 2024 жылғы 1 тоқсандағы алимент бойынша берешек орташа табыспен 382 279 теңге мөлшерінде есептелетін еді.
Бас маман
реттеу және бақылау бөлімі
сот орындаушыларының қызметіне
Ақмола облысының Әділет департаменті
Д. Конкаева