Атқарушылық жазба-нотариустың борышкерден өндіріп алушыға тиесілі белгілі бір ақша сомасын өндіріп алу немесе жылжымалы мүлікті талап ету туралы өкім.
Өндіріп алушы мүддесінде атқарушылық жазба жасалатын тұлға, борышкер-белгілі бір ақша сомасын өндіріп алу немесе атқарушылық жазба негізінде өзге де жылжымалы мүлікті талап ету ұсынылатын тұлға болып табылатынын атап өту қажет.
Атқарушылық жазба мынадай талаптар бойынша шығарылады.
Берешекті өндіріп алу үшін атқарушылық жазба даусыз талаптардың 10 түрі бойынша жасалады:
1) нотариат куәландырған мәмілеге негізделген міндеттемені орындау туралы, оның ішінде осы Заңда белгіленген немесе шартта көзделген жағдайларда нотариус сотқа дейінгі реттеу тәртібімен куәландырған дауды реттеу туралы келісімдерді орындау туралы;
2) талап ету мерзімі басталған және міндеттемені орындамаған жазбаша мәмілеге негізделген міндеттемені орындау туралы борышкер, оның ішінде дауды сотқа дейінгі реттеу тәртібімен өндіріп алушыға жіберілген наразылыққа жауап ретінде танылады;
3) нотариус жасаған вексельдің төлем жасамаудағы, акцептемеудегі және акцепті күні белгілемеудегі наразылығына негізделген міндеттемені орындау туралы;
4) лизинг шартына немесе Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес лизинг нысанасын талап ету туралы;
5) ломбард борышкер-кепіл берушіге ұсынған кредитті қайтару мерзімі өткеннен кейін кепіл нысанасына өндіріп алу туралы;
6) қосымша шығыстарды өндіріп алу туралы талаптарды қоспағанда, Қазақстан Республикасының "тұрғын үй қатынастары туралы" Заңымен бекітілген кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған міндетті шығыстарға қатысудан жалтаратын үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінен берешекті өндіріп алу туралы;
7) нақты тұтынылған қызметтер үшін жария шарттар (электр, газ, жылу, сумен жабдықтау және басқалар), сондай-ақ төлеу мерзімі басталған белгіленген тарифтерге сәйкес қызметтер үшін өзге де шарттар негізінде берешекті өндіріп алу туралы;
8) жалдау шартында белгіленген мерзімдерде олардың төленбеуіне байланысты жалдау төлемдерін өндіріп алу туралы;
9) қызметкерге есептелген, бірақ төленбеген жалақыны және өзге де төлемдерді өндіріп алу туралы, оның ішінде Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына міндетті зейнетақы аударымдарын өндіріп алу туралы;
10) партисипативтік рәсім тәртібімен жасалған дауларды реттеу туралы келісімдерді орындау туралы.
Атқарушылық жазба жасау шарттары
Заңда атқарушы жазбаны жазбаның екі шарты ғана бар, яғни нотариус нотариаттық әрекеттерді жүзеге асырудың жалпы шарттарымен бірге тексеруі керек жағдайлар:
1) Егер ұсынылған құжаттар борышкердің өндіріп алушы алдындағы берешегінің немесе өзге де жауапкершілігінің даусыз екендігін растайтын болса;
2)егер талап қою (өтініш) құқығы туындаған күннен бастап үш жылдан аспаса.
Егер атқарушылық жазба берілетін талап үшін Қазақстан Республикасының заңнамасында өзге ескіру мерзімі белгіленсе, атқарушылық жазба осы мерзім шегінде беріледі.
Мысалы, 01.10.2017 ж.бастап ҚР "Банктер және банк қызметі туралы" Заңының 37-бабына 5 жылдық талап қою мерзімін белгілеу бөлігінде өзгерістер енгізілді.
Сондай-ақ, "тұрғын үй қатынастары туралы" ҚР Заңы бойынша 2011 жылғы 22 шілдеден бастап кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған міндетті шығыстарға қатысудан жалтарған үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінен берешекті өндіріп алу туралы талап қою ескіру мерзімі қолданылмайды.
Бұл ретте, тармақшалар негізінде атқарушылық жазба 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7), және 8) Заңның 92-1 - бабы 2-тармағының, егер шартта өзге мекенжай көрсетілмесе, борышкердің (жеке тұлғаның) тіркелген жері немесе тұрғылықты жері бойынша жасалады, егер борышкер заңды тұлға болып табылса, онда оның тіркелген жері не оның тұрақты жұмыс істейтін органы орналасқан жері бойынша жасалады.
Егер шартта борышкердің (жеке тұлғаның) тіркелген жері мен тұрғылықты жерінен өзгеше мекенжай көрсетілсе, онда атқарушылық жазбаны нотариус шартта көрсетілген борышкердің мекенжайына сәйкес оның қызметінің аумағында жасай алады. Ерекшелік болып, қызметкерге есептелген, бірақ төленбеген жалақыны және өзге де төлемдерді өндіріп алу туралы талаптар, сондай-ақ дауларды реттеу туралы келісімдердің орындалуы, партисипативтік рәсім тәртібімен қамаудағылар. Бұл екі жағдайда өндіріп алушы Қазақстан Республикасының аумағында нотариаттық қызметті жүзеге асыратын кез келген нотариусқа жүгіне алады.
Атқарушылық жазба жасау үшін өндіріп алушы нотариусқа мынадай құжаттарды ұсынады.
Біріншіден, нотариусқа атқарушылық жазба жасау туралы өтініш беру қажет, онда жеке сәйкестендіру нөмірі мен тұрғылықты жері, телефон нөмірлері және электрондық пошта мекенжайы (бар болса). Өндіріп алушы нотариусқа ЭЦҚ арқылы қол қойылған, электронды түрде өтініш беруге құқылы. Заңды тұлғаның атынан ұсынылатын өтінішке бірінші басшы және бас бухгалтер (ол болған жағыдайда)қол қояды, заңды тұлғаның мөрімен бекітіледі. Өтініште заңды тұлғаның толық атауы, оның БСН, банктік деректемелері көрсетілуі, сондай-ақ өндіріп алушы өкілінің өтінішке қол қою және беру өкілеттігі расталуы тиіс.
Екіншіден, талап түріне байланысты талаптардың даусыз екендігін растайтын құжаттарды ұсыну қажет, мысалы, 1) нотариат куәландырған мәмілеге негізделген міндеттеме бойынша берешекті өндіріп алу үшін:
нотариат куәландырған шарттың (Келісімнің) түпнұсқа данасы не оның телнұсқасы (ақша қарызының шарттарын қоспағанда).
а)түпнұсқа шарттары (сатып алу-сату, Жеткізу, мердігерлік, тасымалдау, ақылы қызмет көрсету, сақтау және т. б.);
б) борышкердің шарттар бойынша берешекті төлеу жөніндегі міндетінің туындағанын растайтын құжаттар (тауарға ілеспе құжаттар (тауар-көлік жүкқұжаты, тауар жүкқұжаты, жүк жүкқұжаты, коносамент немесе өзге де құжаттар), екі тарап қол қойған мүлікті (тауарды) беру туралы құжат (қабылдау-беру актісі, мүлікті (тауарды) беру туралы акт, мүлікті (тауарды) беру туралы акт мүлікті (тауарды) саны мен сапасы бойынша қабылдау туралы және басқалар), орындалған жұмыстарды (көрсетілген қызметтерді) қабылдауды куәландыратын, екі тарап қол қойған құжат (орындалған жұмыстарды (көрсетілген қызметтерді)қабылдау актісі және басқалар), Тапсырыс-наряд, шот-фактура және басқалар);
в) борышкердің берешек сомасын жазбаша мойындағанын растайтын құжаттар (өндіріп алушы мен борышкер қол қойған және мөрлермен бекітілген есептерді салыстыру актісі (олар болған кезде), борышкер ақшалай қаражат төлеу жөніндегі міндеттемені, акцептелген төлем талабын немесе заңнама талаптарына сәйкес рәсімделген және уәкіл қол қойған өзге де құжатты танитын шағымға жауап ).
-үй-жайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінен берешекті өндіріп алу туралы:
а) қызмет көрсету шартының өндіріп алушы куәландырған көшірмесі;
б)тарифтерді белгілеу туралы құжаттардың (хаттама, тұрғын емес үй-жайлар иелерінің жалпы жиналысының шешімі);
в) қызмет ақысы бойынша берешек сомасын есептеу туралы құжат (өндіріп алушы куәландырған берешек сомасы есебімен дербес шоттың көшірмесі немесе өндіріп алушы куәландырған дербес шоттан көшірме);
Құжатта берешекті төлеу мерзімдері, төлем жасау жөніндегі міндеттің туындаған күні, берешек сомасы туралы мәліметтер қамтылады.
Қажетті құжаттардың тізбесі ҚР нотариустарының нотариаттық іс-әрекеттер жасау жөніндегі қағидаларында қамтылады.
Ақмола облысы
Әділет департаментінің
Бас маманы
Л.Латыш