Осы Заң жануарлармен жұмыс істеу кезінде оларды қорғау, қауіпсіздікті қамтамасыз ету, адамгершілікті нығайту және қоғам адамгершілігі қағидаттарын сақтау, сондай-ақ жануарлармен жұмыс істеу кезінде жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау мақсатында оларға жауапкершілікпен қарау саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді. 1 тарау.
ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР 1-бап.
Осы Заңда қолданылатын негізгі ұғымдар Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) аулау қызметі-облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары құрған мемлекеттік ветеринариялық ұйым, сондай-ақ жануарларды аулаумен, уақытша ұстаумен және өлтірумен айналысатын дара кәсіпкерлер мен мемлекеттік емес заңды тұлғалар;
2) жабайы жануарлар-табиғи мекендеу ортасы жабайы табиғат болып табылатын, оның ішінде тұтқында және (немесе) жартылай ерікті жағдайларда ұсталатын жануарлар;
3) жануарға қатыгездік жасау-жануардың өліміне, мертігуіне немесе денсаулығына өзге де зиян келтіруге әкеп соққан немесе әкеп соғуы мүмкін қасақана жасалған әрекет;
4) жануардың эвтаназиясы (бұдан әрі – эвтаназия) - жануарға ауырсыну мен физикалық азап келтіруді болдырмайтын жануарды дәрі-дәрмекпен өлтіру;
5) жануардың иесі-жануар меншік құқығында немесе өзге де заттық құқықта тиесілі жеке немесе заңды тұлға;
6) Жануарлар-омыртқалы жануарлар;
7) жануарларға арналған оңалту орталығы-жануарлардың иесіне және (немесе) жауапты адамға не табиғи мекендеу ортасына қайтарылуға жататын немесе оған жатпайтын, олардың өмірі мен денсаулығына қатер төндіретін жағдайда қалған, табиғи ортада өмір сүруге қабілетсіз жануарларды шектеулі қабылдауға, емдеуге, уақытша ұстауға, оңалтуға және бейімдеуге арналған және жабдықталған мүліктік кешен сондай-ақ жеке немесе заңды тұлғалардан алынған немесе тәркіленген үй жануарларының (серіктес жануарлардың);
8) жануарларға арналған баспана-олардың өмірі мен денсаулығына қатер төндіретін жағдайда қалған жануарларды, қараусыз қалған және қаңғыбас жануарларды, сондай-ақ жеке немесе заңды тұлғалардан алынған немесе тәркіленген үй жануарларын (серіктес жануарларды)ұстауға арналған және жабдықталған мүліктік кешен;
9) жануарлармен жауапты қарым – қатынас саласындағы қоғамдық инспектор (бұдан әрі – қоғамдық инспектор) - жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласында қоғамдық бақылауды жүргізу қағидаларына сәйкес жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласында қоғамдық бақылауды жүзеге асыратын жеке тұлға;
10) жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласындағы уәкілетті орган-жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласында басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
11) жануарларды уақытша ұстау пункті-табылған, ауланған қараусыз және қаңғыбас жануарларды, сондай-ақ жеке немесе заңды тұлғалардан алынған немесе тәркіленген үй жануарларын (серіктес жануарларды)уақытша ұстауға арнайы арналған және жабдықталған мүліктік кешен;
12) жануарлардың төбелесі – жануардың иесі және (немесе) жауапты адам оны болғызбау немесе тоқтату жөнінде әдейі шаралар қолданбаған кезде, оларды бір-біріне соқтығысу нәтижесінде не олардың тұқымдық сипаттамалары салдарынан туындаған екі және одан да көп жануарлардың төбелесуі;
13) жауапты тұлға-жануар иесінің жазбаша тапсырмасы бойынша осы Заңда белгіленген жануар иесінің құқықтары мен міндеттерін атқаратын адам;
14) жылжымалы менеджер-жануарларды ұстау және тасымалдау арқылы ғылыми маңызы жоқ цирктік, эстрадалық, ойын-сауық қызметінде жануарларды көпшілік алдында көрсету үшін пайдаланылатын арнайы жабдықталған жылжымалы конструкциялар, оның ішінде торлар;
15) зоологиялық қонақ үй-дара кәсіпкер немесе мемлекеттік емес заңды тұлға құрған, Жануарлар иелерімен келісім бойынша үй жануарларын (серіктес жануарларды) уақытша ұстауға немесе асыра ұстауға арналған және жабдықталған мүліктік кешен;
16) зоологиялық питомник-дара кәсіпкер, мемлекеттік не мемлекеттік емес заңды тұлға құрған, асыл тұқымдық құндылығы немесе арнайы мақсаты бар жануарларды күтіп-бағуға және өсіруге арнайы жабдықталған және АРНАЛҒАН мүліктік кешен;
17) байланыс хайуанаттар бағы – жануарларды көпшілік алдында көрсету және келушілермен физикалық байланыс жасау мақсатында оларды ұстау үшін пайдаланылатын арнайы жабдықталған құрылыстар, үй-жайлар, көлік, торлар, қоршаулар және басқа да конструкциялар;
18) қаңғыбас жануарлар-иесі жоқ иттер мен мысықтар;
19) қараусыз қалған жануарлар-ұстау орнынан тыс орналасқан және жануар иесі және (немесе) жауапты тұлға тарапынан бақылау жоғалған Жануарлар;
20) қызметтік Жануарлар-Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген іздестіру, күзет, патрульдік-бекеттік, қорғау-қарауылдық, іздестіру-құтқару және өзге де қызметтік мақсаттарда арнайы дайындалған және пайдаланылатын (қолданылатын) жануарлар;
21) мертігу – Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасында айқындалған жағдайларды қоспағанда, қандай да бір орган функциясының толық немесе ішінара жоғалуына, сондай-ақ жануардың анатомиялық тұтастығының бұзылуына әкеп соққан жануардың денсаулығына ауыр зиян;
22) зарарсыздандыру - жануардың ұрпақтарын хирургиялық, дәрі-дәрмектік не өзге де тәсілдермен молайту қабілетінен айыру;
23) ұстау орны-жануардың иесі және (немесе) жауапты адам пайдаланатын жануар ұсталатын ғимараттар, құрылыстар, құрылыстар, үй-жайлар немесе жер учаскелері;
24) үй жануарлары (серіктес Жануарлар) (бұдан әрі-үй жануарлары) – эстетикалық қажеттіліктер мен қарым – қатынас қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін адам дәстүрлі түрде ұстайтын және өсіретін түрлеріне қарамастан Жануарлар;
25) үй жануарларын есепке алу-тұрғылықты жері бар үй жануарына, оның иесіне жеке нөмір беру және жүргізілген ветеринариялық іс-шаралар туралы мәліметтерді міндетті тіркеу;
26) үй жануарларын есепке алу бұйымдары (құралдары) – үй жануарларын есепке алу үшін пайдаланылатын болюстер, чиптер және басқа да бұйымдар (құралдар);
27) үй жануарларын серуендету-жануарды ұстау орнынан тыс жерге шығаруды көздейтін және жануардың қозғалыс белсенділігіне физиологиялық қажеттіліктерін қанағаттандыруға, табиғи қажеттіліктерін жөнелтуге бағытталған жануар иесінің және (немесе) жауапты адамның іс-әрекеті; 28) үй жануарларының өздігінен жүруі-үй жануарларының ұсталатын орнынан тыс жерде жануар иесінің және (немесе) жауапты адамның қатысуынсыз өз бетінше болуы;
29) эксперименттік (зертханалық) жануарлар – ғылыми зерттеулер, биологиялық тестілеу, оқу процесін жүргізу үшін, медициналық мақсаттарда, сондай-ақ биомедициналық препараттар алу үшін өсірілетін, ұсталатын және пайдаланылатын жануарлар.
2-бап. Қазақстан Республикасының жануарларға жауапты қарау саласындағы заңнамасы
7) "дене шынықтыру және спорт туралы"Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жануарларды пайдалана отырып, ұлттық спорт түрлері бойынша спорттық іс-шараларды қоспағанда, жануарлардың денсаулығына мертігуге немесе өзге де зиян келтіруге не жануарлардың өліміне әкеп соғатын ойын-сауық іс-шараларын ұйымдастыру және өткізу;
8) жануарлардың мертігуіне немесе денсаулығына өзге де зиян келтіруге не жануардың өліміне әкеп соғатын мүкәммалды және өзге де айлабұйымдарды пайдалану;
9) иттер мен мысықтардың жүнін тарақтау тәсілімен алуды қоспағанда, иттерді және мысықтарды азық-түлікке тұтыну, осы жануарлардан өнім мен шикізатты сою немесе мертігу немесе денсаулыққа өзге де зиян келтіру жолымен алу үшін өсіру, күтіп-бағу, пайдалану, сондай-ақ осындай өнімді өткізу;
10) ветеринариялық дәрігер болып табылмайтын адамның эвтаназия жүргізуі;
11) ғылыми мақсатта будандастыруды қоспағанда, үй және жабайы жануарларды кесіп өту.
3. Егер жануарды нысаналы мақсаты бойынша одан әрі пайдалану мүмкін болмаса, жануардың иесі және (немесе) жауапты адам мұндай жануарды табиғи қайтыс болғанға дейін күтіп-бағуды қамтамасыз етуге не оны қажетті жағдайлар жасауға қабілетті жеке немесе заңды тұлғаларға жануарлар үшін баспанаға беруге міндетті. Егер жануардың денсаулық жағдайы жасқа байланысты өзгерістерге, созылмалы аурулардың, жарақаттан кейінгі жағдайдың болуына байланысты жануардың өмір сүру сапасының нашарлауын білдірсе, тұрақты ауырсыну сезімдерімен не ағзалар жүйесінің бұзылуымен немесе тірек-қимыл аппаратының ауыр функционалдық бұзылыстарымен байланысты болса, ветеринариялық дәрігердің қорытындысы бойынша жануардың иесі эвтаназия туралы шешім қабылдауға құқылы
. 4. Жануарларға қатыгездік емес:
1) жануар адамға және (немесе) жануарға шабуыл жасаған жағдайда және жануар адамның, жануарлардың өміріне немесе денсаулығына, сондай-ақ қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікке қатер төндіретін өзге де жағдайларда жануармен жұмыс істеу; 2) дератизация; 3) тұтқында және (немесе) жартылай ерікті жағдайларда ұсталатын басқа жануарларды азықтандыру үшін жануарларды пайдалану; 4) осы Заңның және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінің талаптарына сәйкес жүзеге асырылатын аң аулау, балық аулау немесе балық шаруашылығын жүргізу, жабайы жануарлардың санын реттеу, Ауыл шаруашылығы жануарларын сою, ветеринариялық іс-шаралар, эвтаназия; 5)Қазақстан Республикасында тіркелген діни бірлестіктердің ізбасарлары діни рәсімдерді өткізу кезінде жануарларды сою, егер бұл олардың дін ілімдерінде көзделсе. 5-бап. Жануарларға жауапкершілікпен қарау саласында халықты ағарту және тәрбиелеу, жануарларға қатыгездікті насихаттауға тыйым салу 1. Халықты жануарларға адамгершілік және ізгілікпен қарауға тәрбиелеу, жануарларға қатыгездікпен қарауға жол бермеу мақсатында жануарларға жауапкершілікпен қарау саласында халықты ағарту және тәрбиелеу жүзеге асырылады. Жануарларға жауапты қарау саласындағы халықты ағарту мен тәрбиелеуді мемлекеттік органдар, жергілікті атқарушы органдар, білім беру және денсаулық сақтау ұйымдары, табиғат қорғау ұйымдары, Қоғамдық бірлестіктер, өзге де заңды тұлғалар, сондай-ақ жеке тұлғалар жануарларға жауапты қарау саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасы туралы хабардар ету, биоэтика курсын оқыту немесе адамгершілік өтініш бойынша сыныптан тыс жұмыстар жүргізу арқылы жүзеге асырады білім беру, көрмелер, семинарлар, конференциялар өткізу жүйесіндегі жануарлармен, конкурстар, жарыстар және басқа да іс-шаралар. 2. Жануарларға қатыгездікпен қарауды насихаттауға және (немесе) оны шақыруға, оның ішінде пайда табу мақсатында немесе онсыз баспа, аудиовизуалды және өзге де хабарламалар мен материалдарды өндіру, көрсету, тарату және өзге де пайдалану жолымен тыйым салынады. 3. Жануарларға қатыгездік жасау фактілерін жариялау "масс-медиа туралы" Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады. Ескерту. 5-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 19.06.2024 № 94-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен. 2 тарау. ЖАНУАРЛАРҒА ЖАУАПТЫ ҚАРАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ 6-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің жануарларға жауапты қарау саласындағы құзыреті Қазақстан Республикасының Үкіметі жануарларға жауапты қарау саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлейді. Ескерту. 6-бап жаңа редакцияда-ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен. 7-бап. Жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласындағы уәкілетті органның құзыреті Жануарларға жауапты қарау саласындағы уәкілетті орган: 1) жануарларға жауапты қарау саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастырады және іске асырады; IZPI ескертпесі! 2) тармақшаның күші осы Заңның 30-бабына сәйкес 01.01.2025 дейін тоқтатылды. 2) жануарларға арналған баспаналарда, зоологиялық қонақ үйлерде, жануарларды уақытша ұстау пункттерінде, жануарларға арналған оңалту орталықтарында, зоологиялық питомниктерде жануарларды ұстау қағидаларын әзірлейді және бекітеді; 3) жануарларды мәдени-ойын-сауық мақсаттарында пайдалану және оларды күтіп-бағу қағидаларын әзірлейді және бекітеді; 4) жабайы жануарларды тұтқында және (немесе) жартылай ерікті жағдайларда ұстау қағидаларын әзірлейді және бекітеді, оларды мекендеу ортасына қайтару мүмкін емес; 5) жануарларды аулаудың, уақытша күтіп-бағудың және өлтірудің үлгілік қағидаларын әзірлейді және бекітеді; 6) жануарларға арналған баспаналар қызметінің қағидаларын әзірлейді және бекітеді; 7) жануарларға арналған баспаналарды есепке алу қағидаларын әзірлейді және бекітеді; 8) жануарларды тасымалдау қағидаларын әзірлейді және бекітеді; 9) үй жануарларын есепке алу қағидаларын және есепке алынуға жататын үй жануарларының тізбесін әзірлейді және бекітеді; 10) тұрғын үйлерде ұстауға тыйым салынған жануарлардың тізбесін әзірлейді және бекітеді; 11) жануар иесінің ерекше жауапкершілігін талап ететін үй жануарларының тізбесін әзірлейді және бекітеді; 12) үй жануарларын күтіп-бағу мен серуендетудің үлгілік қағидаларын әзірлейді және бекітеді; 13) жануарларға жауапты қарау саласында қоғамдық бақылау жүргізу, сондай-ақ жеке тұлғаларға жануарларға жауапты қарау саласындағы қоғамдық инспекторлардың куәліктерін беру қағидаларын әзірлейді және бекітеді; 14) қаңғыбас жануарларды вакцинациялау және зарарсыздандыру қағидаларын әзірлейді және бекітеді; 15) тұтқында және (немесе) жартылай ерікті жағдайларда ұсталатын басқа жануарларды азықтандыру үшін пайдаланылатын жануарлардың тізбесін әзірлейді және бекітеді; 16) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. Ескерту. 7-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен. 8-бап. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті өкілді органдарының жануарларға жауапты қарау саласындағы құзыреті Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жануарларға жауапты қарау саласындағы жергілікті өкілді органдары: 1) үй жануарларын күтіп-бағу және серуендету қағидаларын бекітеді; 2) жануарларды аулау, уақытша ұстау және өлтіру қағидаларын бекітеді; 3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 9-бап. Жергілікті атқарушы органдардың жануарларға жауапты қарау саласындағы құзыреті 1. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жануарларға жауапты қарау саласындағы жергілікті атқарушы органдары: 1) үй жануарларын ұстау және серуендету қағидаларын әзірлейді; 2) үй жануарларын серуендетуге не өзге мақсатта жануарлармен бірге болуға тыйым салынатын орындарды айқындайды, сондай-ақ қажет болған жағдайда үй жануарларын серуендетуге арналған орындарды жабдықтайды; 3) жануарларға арналған баспаналардың қызметін ақпараттық қамтамасыз етуді және жануарларды жаңа иелеріне беруге бағытталған әлеуметтік жарнаманы, жоғалған жануарлардың иелерін іздестіруді, үй жануарларын зарарсыздандыру қажеттілігі туралы хабардар етуді ұйымдастырады; 4) үй жануарларын есепке алуды ұйымдастырады; 5) жануарларды аулау, уақытша ұстау және өлтіру қағидаларын әзірлейді; 6) қаңғыбас жануарлардың санын реттеуді ұйымдастырады; 7) жануарларға арналған баспаналардың есебін жүргізеді; 8) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңнамасымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 2. Жергілікті атқарушы органдар жануарларға арналған баспана салуды және күтіп-ұстауды ұйымдастыруға, жануарларға арналған жеке баспаналарды қоса қаржыландыруды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жүзеге асыруға құқылы. 3-тарау. ЖАНУАРЛАРДЫ ҰСТАУ ЖӘНЕ ҰСТАУ БОЙЫНША НЕГІЗГІ ТАЛАПТАР 10-бап. Жануарларды ұстауға қойылатын жалпы талаптар 1. Жануарларды ұстау бойынша жалпы талаптарға мыналар жатады: 1) жануарларды ұстау жағдайлары, олардың биологиялық, түрлік және жеке ерекшеліктеріне сәйкес келуі, олардың табиғи қажеттіліктерін қанағаттандыруы тиіс; 2) Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасының талаптарына сәйкес жануарлар ауруларының профилактикасын, диагностикасын, лечения және жоюын қамтамасыз ету.2. Жануарлардың жекелеген санаттарын ұстау осы Заңмен және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасымен реттеледі. 3. Тұрғын үйлерде ұстауға тыйым салынған жануарлардың тізбесіне енгізілген жануарларды тұрғын үйлерде ұстауға және өсіруге жол берілмейді. 4. Жануарларды аулау қызметтері, жануарларға арналған баспаналар, жануарларды уақытша ұстау пункттері қаңғыбас жануарларды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бюджет қаражаты есебінен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздерден вакцинациялауды жүзеге асырады. 11-бап. Үй жануарларын есепке алу 1. Есепке алынуға жататын үй жануарларының тізбесіне енгізілген, меншік құқығында және өзге де заттай құқықтарда жеке және заңды тұлғаларға тиесілі, оның ішінде жануарларға арналған баспаналарда, жануарларды уақытша ұстау пункттерінде, жануарларға арналған оңалту орталықтарында, зоологиялық питомниктерде орналасқан үй жануарлары міндетті есепке алынуға, жануардың иесі ауысқан жағдайда базада міндетті қайта есепке алынуға жатады үй жануарларын есепке алу қағидаларында көзделген деректер. 2. Үй жануарларын есепке алуды облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары құрған мемлекеттік ветеринариялық ұйымдар, ветеринария саласында емдеу-профилактикалық кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке немесе мемлекеттік емес заңды тұлғалар жүзеге асырады. 3. Жануарлар иелерінің дербес деректерін қамтитын ақпаратпен жұмыс істеу Қазақстан Республикасының Дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. 4. Үй жануарларын есепке алу үй жануарларын есепке алу бұйымдарын (құралдарын) пайдалана отырып, ақылы негізде жүргізіледі. Иелері халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын үй жануарларын есепке алу үй жануарларын есепке алу қағидаларына сәйкес бюджет қаражаты есебінен жүргізіледі. 5. Үй жануарларын есепке алу кезінде оған үй жануарларын есепке алу ережелерінде белгіленген тәртіппен үй жануарларының жеке нөмірі беріледі. 6. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары құрған мемлекеттік ветеринариялық ұйымдар, ветеринария саласында емдеу-профилактикалық кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке немесе мемлекеттік емес заңды тұлғалар тоқсан сайын есепті тоқсаннан кейінгі айдың 20-күнінен кешіктірмей облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдарына ветеринария саласындағы емдеу-профилактикалық қызметті жүзеге асыратын үй жануарларын есепке алу ережелеріне сәйкес үй жануарлары. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары тоқсан сайын есепті тоқсаннан кейінгі айдың 30-күнінен кешіктірмей үй жануарларын есепке алу қағидаларына сәйкес жануарларға жауапты қарау саласындағы уәкілетті органға есепке алынған үй жануарлары туралы ақпарат береді. 7. Есепке алынған үй жануарларының иелері үй жануарлары қайтыс болған кезден бастап он тәуліктен аспайтын мерзімде бұл туралы облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары құрған мемлекеттік ветеринариялық ұйымдарды не ветеринария саласындағы емдеу-профилактикалық кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке немесе мемлекеттік емес заңды тұлғаларды хабардар етуге міндетті. 12-бап. Жануарларды тасымалдауға қойылатын жалпы талаптар 1. Жануарларды тасымалдау кезінде олардың Жемге, суға, ауаға, қозғалысқа, табиғи қажеттіліктерді жіберуге деген қажеттіліктері қанағаттандырылуы тиіс, сондай-ақ жануарларды олар үшін зиянды сыртқы әсерлерден қорғау қамтамасыз етіледі. Көлік кеңістігінің көлемі тасымалданатын жануарлардың биологиялық, түрлік және жеке ерекшеліктеріне сәйкес келуі тиіс. 2. Жануарларды тасымалдау үшін пайдаланылатын көлік құралы жануарларды тиеу, тасымалдау және түсіру кезінде олардың жарақаттануын немесе денсаулығына өзге де зиян келтіруін немесе жануарлардың өлімін, сондай-ақ олардың көлік құралын өз бетінше тастап кетуін болғызбайтындай жабдықталуы тиіс. 3. Жануарларды тасымалдау жануарларды тасымалдау ережелерін сақтай отырып жүзеге асырылады. 13-бап. Жануарларды өсіруге қойылатын жалпы талаптар 1. Жануарларды өсіру кезінде осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында көзделген жануарларды ұстауға қойылатын жалпы талаптар ескерілуге тиіс. 2. Жануарлардың ұрпақтары үшін қажетті жағдайлар жасау мүмкін болмаған кезде жануарлардың иелері және (немесе) жауапты адамдар оларды зарарсыздандыруды қамтамасыз етеді. 14-бап. Ветеринариялық қызмет көрсету кезінде жануарлармен жұмыс істеу ерекшеліктері 1. Жануардың иесі және (немесе) жауапты тұлға Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасына сәйкес жануарға ветеринариялық көмекті уақтылы ұсынуды қамтамасыз етуге міндетті. 2. Өткір ауырсынуды тудыратын жануарлармен рәсімдерді ветеринария мамандықтары бойынша жоғары, орта білімнен кейінгі немесе техникалық және кәсіптік білімі бар адамдар жүргізеді, олар қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда анестезияны немесе анестезияны қолдануға міндетті. 3. Ветеринария мамандықтары бойынша жоғары білімі бар адамдар күрделі хирургиялық операцияларға, соның ішінде күшті анестетикалық препараттарды қолдануға қатысты ветеринариялық процедуралар мен манипуляцияларды жүргізе алады. 15-бап. Жануарлардың мәйіттерін өлтіру және өңдеу 1. Жануарларды өлтіруге жол беріледі: 1) Жануарлардың физикалық азаптарын тоқтату үшін, егер оларды өзге тәсілмен тоқтату мүмкін болмаса; 2) аномалиялар мен деформациялардың айқын айқын белгілері бар жануарлардың тіршілікке қабілетсіз жаңа туған ұрпағын алған кезде; 3) жабайы жануарлардың санын реттеу және аң аулау, балық аулау және балық шаруашылығын жүргізу кезінде Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнамасында айқындалған тәртіппен; 4) жануарлар (жануарлар) адамға, жануарларға шабуыл жасаған жағдайда және (немесе) жануарлар адамның, жануарлардың өміріне немесе денсаулығына, сондай-ақ қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікке қатер төндіретін өзге де жағдайларда; 5) Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасына сәйкес адам мен жануарлардың денсаулығына қауіп төндіретін жануарлардың аса қауіпті және жұқпалы ауруларын жою кезінде. 2. Жануарларды өлтіру кезінде келесі талаптар сақталуы керек: 1) адам өлімі жүргізілетін үй-жай басқа жануарлар ұсталатын үй-жайдан бөлінуге тиіс; 2) өлтіруді жануарлардың өліп бара жатқан физикалық азаптарын болдырмайтын әдістермен жүргізеді; 3) тұншығудан, электр тогынан, термиялық әсерден, уланудан, оның ішінде пестицидтермен уланудан және басқа да ауырсыну әдістерінен болатын жануарларды өлтірудің адамгершілікке жатпайтын әдістерін қолдануға тыйым салынады. 3. Осы баптың 2-тармағының талаптары адамның және (немесе) жануардың өміріне немесе денсаулығына, сондай-ақ осы баптың 1-тармағының 4) тармақшасында көзделген қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікке нақты қатерді жою кезінде жануарларды өлтірген жағдайларға қолданылмайды. 4. Жануарлардың мәйіттерін өлтіру және олармен жұмыс істеу кезінде Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасының талаптары сақталуы тиіс. 4-тарау. ЖЕКЕЛЕГЕН САНАТТАҒЫ ЖАНУАРЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ, ҰСТАУ ЖӘНЕ ПАЙДАЛАНУ КЕЗІНДЕГІ ЕРЕКШЕЛІКТЕР 16-бап. Жабайы жануарлармен жұмыс істеу кезіндегі талаптар Жабайы жануарларға қатыгездікпен қарауды болғызбау мақсатында оларды ұстау кезіндегі талаптар осы Заңда және Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнамасында белгіленеді. 17-бап. Ауыл шаруашылығы жануарларымен жұмыс істеу кезіндегі талаптар 1. Ауыл шаруашылығы жануарларын ұстау, тасымалдау, оның ішінде сою орнына тасымалдау осы Заңның және Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады. 2. Ауыл шаруашылығы жануарларын сою Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасының талаптарын сақтай отырып жүзеге асырылады. 18-бап. Жануарларды мәдени-ойын-сауық мақсатында пайдалану кезінде оларға қатысты талаптар 1. Жануарларды мәдени - ойын-сауық мақсатында пайдалану Мәдениет, демалыс және ойын-сауық саласындағы қызметті жүзеге асыру кезінде, оның ішінде хайуанаттар бағында, циркте, спорттық жарыстарда, жарнама өндіру процесінде, кинематография туындыларын жасау кезінде, фото және бейне өнімдерін өндіру үшін, теледидарда, ағартушылық қызметте, көрсету мақсатында жануарларды пайдалану болып табылады. 2. Жануарларды мәдени-ойын-сауық мақсатында пайдалану және ұстау адамның және (немесе) жануардың өмірі мен денсаулығына зиян келтірудің алдын алу үшін қажетті қауіпсіздік шараларының сақталуын ескере отырып жүзеге асырылады. IZPI ескертпесі! 3-тармақтың күші осы Заңның 30-бабына сәйкес 01.01.2029 дейін тоқтатылды. 3. Егер жануарларды күтіп-ұстау олардың өмірі мен денсаулығына зиян келтірместен биологиялық, түрлік және жеке ерекшеліктеріне сәйкес барынша тиімді пайдалануды қамтамасыз етуге мүмкіндік бермесе, жануарларды стационарлық океанариумдарда пайдалануға жол берілмейді. 4. Мәдени, ойын-сауық және демонстрациялық мақсаттарда пайдалану тиімділігін арттыру мақсатында жануардың денсаулығын нашарлататын дәрілік және өзге де препараттарды қолдануға тыйым салынады. 5. Жануарларды мәдени-ойын-сауық мақсатында пайдалануды көздейтін қызметті оларды ұстау орындарында, осы үшін арнайы арналған ғимараттарда, құрылыстарда, үй-жайларда немесе оқшауланған аумақтарда жүзеге асыруға жол беріледі.
6. Көрермендерге немесе келушілерге жануарлармен физикалық байланыс беру жолымен, оның ішінде коммерциялық пайдалану үшін жануарларды мәдени-ойын - сауық мақсатында пайдалануды көздейтін қызметті жүзеге асыруға және оларға фото және бейнетүсірілім үшін белгісіз адамдар тобына қол жеткізуге жол берілмейді. IZPI ескертпесі! 7-тармақ осы Заңның 31-бабына сәйкес 01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі. 7. Ауыл шаруашылығы жануарлары мен үй жануарларының көрмелерін қоспағанда, жылжымалы менеджерлердің, хайуанаттар бағының, жылжымалы аквариумдардың, жануарлардың жылжымалы көрмелерінің қызметіне тыйым салынады. IZPI ескертпесі! 8-тармақ осы Заңның 31-бабына сәйкес 01.09.2025 бастап қолданысқа енгізіледі. 8. Дельфинарийлердің қызметіне тыйым салынады. 9. Ауыл шаруашылығы жануарлары мен үй жануарларының көрмелерін қоспағанда, дельфинарийлер, жылжымалы менеджерлер, хайуанаттар бағы, жылжымалы аквариумдар, жылжымалы Жануарлар көрмелерін құруға тыйым салынады. 19-бап. Эксперименттік (зертханалық) жануарлармен жұмыс істеу кезіндегі талаптар 1. Ғылыми зерттеулер, биологиялық тестілеу, оқу процесін жүргізу кезінде, медициналық мақсаттарда, сондай-ақ биомедициналық препараттарды алу кезінде эксперименттік (зертханалық) жануарларға қатыгездікпен қарауды көздейтін жануарларды пайдалану осы мақсаттар үшін баламалы объектілер мен модельдер пайдаланылмайтын жағдайларда ғана жүзеге асырылуы мүмкін. 2. Жануарлардың эксперименттік (зертханалық) процедураларында олар өткір ауырсынуды сезінетін процедуралар ауырсынуды, физикалық азапты азайту үшін анестезияны немесе анестезияны қолдану арқылы жүзеге асырылады. 3. Эксперименттік (зертханалық) жануарлармен жұмыс істеу кезінде жануарлардың ең аз саны пайдаланылуы тиіс. 4. Ветеринариялық дәрігердің қорытындысында көзделген жағдайларды қоспағанда, эксперименттік (зертханалық) жануарларды хирургиялық жолмен дыбыс шығару мүмкіндігінен айыруға, жануарларды ұстау орындарынан шығару кезінде жарақаттайтын әдістер мен тәсілдерді қолдануға жол берілмейді. 5. Эксперименттік (зертханалық) жануарлармен жұмыс істеу кезінде тыйым салынады: 1) оқу мақсатында жануарларға қатыгездікпен қарауды көздейтін демонстрациялар өткізу; 2) оқу мақсатында рефлекторлық қызметтің белгілі құбылыстарының, егер олар жануарларға қатыгездікпен қарауды көздейтін болса, демонстрациялар өткізу; 3) биологиялық препараттарды өндіру кезінде олардың сапасын бақылау мақсатында, сондай-ақ иммундау схемаларын зерделеу кезінде пайдаланылатын жануарларды қоспағанда, ауыр рәсімдерді жүргізу үшін малды бір реттен артық пайдалану; 4) он төрт жасқа толмаған адамдардың қатысуымен немесе қатысуымен эксперименттік (зертханалық) жануарларға әсер етудің хирургиялық және өзге де ауыр әдістерімен байланысты тәжірибелер жүргізу. 6. Ғылыми зерттеулер, биологиялық тестілеу, оқу процесін жүргізу үшін, медициналық мақсаттарда, сондай-ақ биомедициналық препараттарды алу кезінде пайдаланылатын эксперименттік (зертханалық) жануарларды ұстау және өсіру Қазақстан Республикасының ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) қағидаларын, ветеринариялық нормативтерін және өзге де нормативтік құқықтық актілерін сақтай отырып жүзеге асырылады. 7. Жануарларды санитариялық қағидаларға және жануарларды ұстауға және өсіруге арналған өзге де арнайы талаптарға сәйкес жабдықталған үй-жайлар, сондай-ақ жануарларды күтіп-бағуды қамтамасыз ететін қызметкерлер болған кезде ғана адамдар тәжірибелерде пайдалана алады. 8. Эксперименттік (зертханалық) жануарды өлтіруді осындай құқық берілген жануар иесі және (немесе) жауапты тұлға жүргізеді. 9. Эксперименттік (зертханалық) жануардың мәйітін кәдеге жарату оның қайтыс болғаны анықталғаннан кейін ғана жүргізілуі мүмкін. 20-бап. Қызметтік жануарлармен жұмыс істеу кезіндегі талаптар 1. Қызметтік жануарларды даярлауды (үйретуді) тиісті мамандар жүзеге асырады. 2. Қызметтік жануарларды даярлау (үйрету) кезінде жануарларды жүйелі түрде жарақатқа әкеп соғатын іс-әрекеттерді орындауға мәжбүрлеуге тыйым салынады. 21-бап. Үй жануарларын ұстау және ұстау кезіндегі талаптар 1. Жануардың иесі немесе жауапты адам: 1) ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) қағидалардың, ветеринариялық және гигиеналық нормативтердің талаптарын сақтауға; 2) үй жануарларын есепке алу қағидаларына сәйкес үй жануарларын есепке алуды жүргізуге; 3) басқа адамдардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін бұзбай, үй жануарларына жауапты қарауды жүзеге асыруға; 4) үй жануарларының адамның және (немесе) жануардың өмірі мен денсаулығына, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалардың мүлкіне зиян келтіруін болғызбау үшін қажетті қауіпсіздік шараларын қолдануға міндетті; 5) Қазақстан Республикасының Ветеринария туралы заңнамасына сәйкес Үй жануарларына ветеринариялық көмек көрсетуді және профилактикалық ветеринариялық іс-шараларды, оның ішінде вакцинациялауды уақтылы жүргізуді қамтамасыз етуге міндетті; 6) ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органдардың бөлімшелеріне, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары құрған мемлекеттік ветеринариялық ұйымдарға, мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылау және қадағалау органдарына үй жануарларының аса қауіпті және жұқпалы ауруларына күдік туралы, сондай-ақ аса қауіпті және жұқпалы аурулардың салдарынан үй жануарларының өлгені туралы дереу хабарлауға міндетті. жұқпалы аурулар; 7) зарарсыздандыру жолымен үй жануарларында қажетсіз ұрпақтардың алдын алу жөнінде шаралар қабылдауға; 8) ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын денсаулық сақтау ұйымына және жергілікті атқарушы органдардың бөлімшелеріне облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары құрған мемлекеттік ветеринариялық ұйымдарға, мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылау және қадағалау органдарына оның жануарларға жеке тұлғаларға немесе жануарларға дене жарақатын салу жағдайлары туралы дереу хабарлауға және өз жануарын мемлекеттік ветеринариялық облыстардың жергілікті атқарушы органдары құрған ветеринариялық ұйым, ветеринария саласында емдеу-профилактикалық кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке немесе мемлекеттік емес заңды тұлғаларға аса қауіпті және жұқпалы аурулардың болуы мүмкін екенін анықтау мақсатында қажетті клиникалық және (немесе) зертханалық-диагностикалық зерттеулерді не ветеринариялық бақылауларды қарау және жүргізу үшін; 9) үй жануарларының тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды, оның ішінде кондоминиум объектілерін, қоғамдық орындарды ластауына, сондай-ақ үй жануарларының қоршаған ортаға зиян келтіруіне жол бермеуге; 10) Осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында көзделген өзге де талаптарды сақтауға міндетті. 2. Үй жануарларының құлақтары мен құйрықтарын қондыру тұқым стандарты бойынша міндетті болған жағдайда ғана жүзеге асырылады. Рудиментарлы саусақтарды алып тастау, егер олар тұқым стандарты бойынша міндетті болмаса, Үй жануарларына ыңғайсыздық немесе ауырсыну тудырса, рұқсат етіледі. Үй жануарларымен көрсетілген процедуралар анестезиямен немесе анестезиямен жүргізілуі керек. Жануар денесінің бөліктерін ампутациялау үй жануарына қажетті көмек көрсету мақсатында жүргізіледі. 22-бап. Үй жануарларын серуендетуге қойылатын талаптар 1. Үй жануарларын серуендету жеке тұлғалар мен жануарлардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, сондай-ақ жеке немесе заңды тұлғалардың мүлкін зиян келтіруден қорғау шартымен жүзеге асырылуға тиіс. 2. Жануардың иесі және (немесе) жауапты тұлға қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында үй жануарларын ұстау және серуендету ережелерін сақтауға міндетті. 3. Иттердің өздігінен жүруіне тыйым салынады. 4. Үй жануарларын олардың мінез-құлқын бақылауға қабілетсіз, оның ішінде алкогольдік, есірткілік және (немесе) уытқұмарлық масаң күйде жүрген адамдармен серуендетуге тыйым салынады. 5. Жануар иесінің ерекше жауапкершілігін талап ететін үй жануарларын, егер жануар иесінің ерекше жауапкершілігін талап ететін үй жануарлары меншік құқығында немесе өзге де заңды негізде жануар иесіне және (немесе) жауапты адамға тиесілі қоршалған аумақта болса, серуендеу орнына қарамастан, тұмылдырықсыз және қарғыбаусыз серуендетуге тыйым салынады. Жануар иесінің ерекше жауапкершілігін талап ететін үй жануарының болуы туралы осы аумаққа кірген кезде ескерту жазуы жасалуы тиіс. 6. Жануар иесінің ерекше жауапкершілігін талап ететін үй жануарларын серуендетуге он алты жасқа толмаған адамдарға тыйым салынады. 5-тарау. ҚАРАУСЫЗ ЖӘНЕ ҚАҢҒЫБАС ЖАНУАРЛАРМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУ ЖӨНІНДЕГІ ҚЫЗМЕТТІ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР 23-бап. Қараусыз және қаңғыбас жануарлармен жұмыс істеу жөніндегі қызмет 1. Қараусыз және қаңғыбас жануарлармен жұмыс істеу жөніндегі қызмет мынадай мақсаттарда жүзеге асырылады: 1) Жануарлардың аса қауіпті және жұқпалы ауруларының таралуына байланысты, оның ішінде қоздырғыштары жануарлар болуы мүмкін адамдар мен жануарларға ортақ жағдайлардың туындауының алдын алу; 2) жеке тұлғалардың денсаулығына және (немесе) мүлкіне, заңды тұлғалардың мүлкіне зиян келтіруді болғызбау; 3) жануарлар дүниесі объектілеріне және олардың мекендеу ортасына залал келтіруді болғызбау; 4) өміріне қауіпті жай-күйдегі жануарларға көмек көрсету; 5) жоғалған жануарларды иелеріне немесе жауапты тұлғаларға қайтару; 6) бюджет қаражаты және Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен зарарсыздандыру жолымен қаңғыбас жануарлардың санын реттеу;
6. 2-ге дейінгі қызметті жүзеге асыруға жол берілмейді. Қараусыз және қаңғыбас жануарлармен жұмыс істеу жөніндегі қызметті жүзеге асыру кезіндегі іс-шаралар мыналарды қамтиды: 1) қараусыз және қаңғыбас жануарларды аулау қызметтерімен аулау; 2) Осы Заңда көзделген жануарларды ұстауға қойылатын жалпы талаптарға сәйкес жануарларды уақытша ұстау пункттерінде не жануарларға арналған баспаналарда қараусыз және қаңғыбас жануарларды күтіп-бағуға; 3) қараусыз қалған жануарлардың иелерін іздеу, сондай-ақ қаңғыбас жануарлардың иелерін таңдау. 24-бап. Жануарларды аулау, уақытша ұстау және өлтіру 1. Жануарларды аулауды, уақытша ұстауды және өлтіруді аулау қызметі жүзеге асырады. 2. Жануарларды аулауды, уақытша ұстауды және өлтіруді дара кәсіпкерлер мен мемлекеттік емес заңды тұлғалар бюджет қаражаты есебінен жүзеге асыра алады. 3. Жануарларды аулау, уақытша ұстау және өлтіру осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. 25-бап. Қаңғыбас жануарлардың санын реттеу 1. Қаңғыбас жануарлардың санын реттеу жануарларды зарарсыздандыру, жайластыру, білім беру іс-шараларын жүргізу және халықпен түсіндіру жұмыстарын жүргізу арқылы қаңғыбас жануарлардың санын азайту үшін жануарларды аулаумен, уақытша ұстаумен және өлтірумен айналысатын мемлекет, дара кәсіпкерлер және мемлекеттік емес заңды тұлғалар қолданатын шаралар кешенін білдіреді. 2. Яд, өзге де химиялық препараттарды пайдалануды қоса алғанда, кез келген тәсілмен өлтіру арқылы қаңғыбас жануарлардың санын реттеуге тыйым салынады. 26-бап. Жануарларға арналған баспаналар 1. Жануарларға арналған баспаналар өз қызметін жануарларға арналған баспаналар қызметінің ережелеріне сәйкес жүзеге асырады. 2. Жануарларға арналған баспаналар мемлекеттік және жеке болуы мүмкін. 3. Жануарларға арналған баспаналар жануардың иесімен немесе жауапты адаммен келісім бойынша үй жануарларын уақытша ұстау (орналастыру), сондай-ақ ветеринариялық және өзге де қызметтер көрсету жөніндегі қызметті жүзеге асыра алады. 4. Жануарларға арналған баспаналар жануардың иесінен немесе жауапты адамнан жануарды ұстауға байланысты шығындардың орнын толтыруға, сондай-ақ жануарға қажет болса, ветеринариялық қызметтердің құнын алуға құқылы. 5. Жануарларға арналған баспаналардың лауазымды адамдары: 1) жануарды жануар иесінің және (немесе) жауапты адамның талап етуі бойынша қайтаруға; 2) жануарларға арналған баспанада белгіленген тәртіппен санитарлық өңдеу күндерін қоспағанда, жеке тұлғалардың жұмыс уақытында жануарларға арналған баспанаға бару мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндетті; 3) жануарларға арналған баспанадағы жануарлардың көбеюіне жол бермеу жөнінде шаралар қабылдауға; 4) жануарларға жауапты қарау саласындағы уәкілетті орган айқындаған тәртіппен қаңғыбас жануарларды зарарсыздандыруды жүргізуге міндетті; 5) ауру немесе жарақат алған жануарды емдеуді, сондай-ақ вакцинациялауды қоса алғанда, профилактикалық іс-шаралар жүргізуді қамтамасыз етуге міндетті; 6) қараусыз қалған жануарлардың иелерін іздестіруді және қаңғыбас жануарлар үшін иелерін іріктеуді жүргізуге; 7) жануарларды сәйкестендіруді жүзеге асыруға мүмкіндік беретін жануарлардың жеке сипаттамаларын тіркей отырып, жануарларға арналған баспанаға түсудің және одан шығудың Құжаттамалық есебін жүргізуге міндетті. 6-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЖАНУАРЛАРҒА ЖАУАПТЫ ҚАРАУ САЛАСЫНДАҒЫ ЗАҢНАМАСЫНЫҢ САҚТАЛУЫН ҚОҒАМДЫҚ БАҚЫЛАУ 27-бап. Қазақстан Республикасының жануарларға жауапты қарау саласындағы заңнамасының сақталуын қоғамдық бақылау 1. Жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласындағы қоғамдық бақылауды жарғысында жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласында қоғамдық бақылауды жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыру көзделген қоғамдық инспекторлар мен коммерциялық емес ұйымдар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырады. 2. Жануарларға жауапкершілікпен қарау саласындағы қоғамдық бақылау ерікті және өтеусіз негізде жүзеге асырылады. 28-бап. Жануарларға жауапкершілікпен қарау саласындағы қоғамдық инспекторлар мен коммерциялық емес ұйымдардың құқықтары 1. Қоғамдық инспекторлардың құқығы бар: 1) аудио-, фото - және бейнетехника құралдарының көмегімен жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласындағы бұзушылықтарды тіркеуге және тиісті материалдарды мемлекеттік органдарға жіберуге; 2) мемлекеттік органдарға Қазақстан Республикасының жануарларға жауапты қарау саласындағы заңнамасы талаптарының бұзылуының алдын алуға және анықтауға жәрдемдесуге; 3) жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласында халықты ағарту жөніндегі жұмысқа қатысуға міндетті. 2. Жануарларға жауапкершілікпен қарау саласындағы коммерциялық емес ұйымдардың құқығы бар: 1) мемлекеттік органдардан өздерінің жарғылық мақсаттары мен міндеттерін іске асыру үшін қажетті ақпаратты алуға; 2) жануарлармен жауапты қарым-қатынас саласындағы қоғамдық бақылау нәтижелері бойынша мемлекеттік органдарға ұсыныстар енгізуге; 3) жануарлардың мұқтаждарына бөлінген бюджет қаражатының пайдаланылуы туралы ақпарат сұратуға және алуға құқылы. 3. Жануарларға жауапты қарау саласында қоғамдық бақылауды жүзеге асыру кезінде жануарларға жауапты қарау саласындағы қоғамдық инспекторлар мен коммерциялық емес ұйымдарға жануарларды уақытша ұстау пункттерінің, жануарларға арналған баспаналардың және жануарлармен жұмыс жөніндегі қызметті жүзеге асыратын өзге де ұйымдардың аумағына және үй-жайларына кіру қамтамасыз етілуге тиіс. 7-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЖӘНЕ ӨТПЕЛІ ЕРЕЖЕЛЕР 29-бап. Қазақстан Республикасының жануарларға жауапты қарау саласындағы заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық Қазақстан Республикасының жануарларға жауапты қарау саласындағы заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады. 30-бап. Өтпелі ережелер 1. Осы Заңның 7-бабы 2) тармақшасының күші 2025 жылғы 1 қаңтарға дейін тоқтатыла тұру кезеңінде осы тармақша мынадай редакцияда қолданылады деп белгіленіп, тоқтатыла тұрсын: "2) жануарларға арналған баспаналарда, зоологиялық қонақ үйлерде, жануарларды уақытша ұстау пункттерінде, жануарларға арналған оңалту орталықтарында, зоологиялық питомниктерде, жанаспалы хайуанаттар бағында, жылжымалы менеджерлерде жануарларды ұстау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;". 2. Осы Заңның 18-бабы 3-тармағының күші 2029 жылғы 1 қаңтарға дейін тоқтатыла тұру кезеңінде осы тармақ мынадай редакцияда қолданылады деп белгіленіп, тоқтатыла тұрсын: 1) Осы Заң қолданысқа енгізілген күннен бастап 2025 жылғы 1 қаңтарға дейін: "3. Ауыл шаруашылығы жануарлары мен үй жануарларының көрмелерін қоспағанда, жануарларды жылжымалы менеджерлерде, жануарлардың жылжымалы көрмелерінде, сондай-ақ дельфинарийлерде, жылжымалы және стационарлық океанариумдарда және хайуанаттар бағында пайдалануға жол берілмейді, егер оларды ұстау, тасымалдау олардың өміріне зиян келтірместен жануарларды биологиялық, түрлік және жеке ерекшеліктеріне сәйкес барынша тиімді пайдалануды қамтамасыз етуге мүмкіндік бермейді және денсаулық."; 2) 2025 жылғы 1 қаңтардан 2029 жылғы 1 қаңтарға дейін: "3. Жануарларды дельфинарийлерде, стационарлық океанариумдарда, егер оларды күтіп-ұстау, тасымалдау олардың өмірі мен денсаулығына зиян келтірмей, биологиялық, түрлік және жеке ерекшеліктеріне сәйкес жануарларды барынша тиімді пайдалануды қамтамасыз етуге мүмкіндік бермесе, пайдалануға жол берілмейді.". 3. Осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін құрылған ауыл шаруашылығы жануарлары мен үй жануарларының көрмелерін қоспағанда, жылжымалы менеджерлер, байланыс хайуанаттар бағы, жылжымалы океанариумдар, жылжымалы Жануарлар көрмелері Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен 2025 жылдың 1 қаңтарына дейін таратылуға немесе қайта ұйымдастырылуға жатады. 4. Осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін құрылған дельфинарийлер Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен 2029 жылғы 1 қаңтарға дейін таратылуға немесе қайта ұйымдастырылуға жатады. 5. Көрсетілген мерзімдер өткеннен кейін осы баптың 3 және 4-тармақтарында көрсетілген, өз қызметін тоқтатпаған және (немесе) өзінің құрылтай құжаттарын осы Заңның талаптарына сәйкес келтірмеген адамдар облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдарының өтініші бойынша сот тәртібімен таратылады. 31-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі Осы Заң алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі, мыналарды қоспағанда: 1) 2023 жылғы 1 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізілетін осы Заңның 9-бабы 1-тармағының 4) тармақшасы, 11-бабы, 21-бабы 1-тармағының 2) тармақшасы; 2) 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін осы Заңның 18-бабы 7-тармағының; 3) 2029 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін осы Заңның 18-бабы 8-тармағының. Қазақстан Республикасының Президенті Қ. Тоқаев