Суды үнемдеу және су ресурстарын ұтымды пайдалану бөлімі

Абай облысының әкімдігі су ресурстарын сақтау және оларға антропогендік әсерді азайту мақсатында су қорғау аймақтары мен су объектілерінің белдеулерін белгілеу бойынша жұмыстар жүргізуде.

Бүгінгі таңда Абай облысы әкімдігінің 2023 жылғы 17 ақпандағы №39 қаулысымен берілген жер учаскелерінің жармаларында 164 су объектісінде су қорғау аймағы мен жолақ орнатылды.

Бұдан басқа, табиғатты қорғау іс-шараларының жоспарына сәйкес В-да Шүлбі ГЭС-тен Павлодар облысымен шекараға дейінгі Ертіс өзенінің су қорғау аймағы мен белдеуі белгіленген. Бұл іс-шара халықаралық маңызы бар су объектісін сақтауға, сондай-ақ су объектісінен 500 метр шегінде жер учаскелерін ресімдеу кезінде әкімшілік кедергілерді азайтуға мүмкіндік береді.

Ағымдағы жылы бұл жұмыс Балқаш-Алакөл бассейнінің (Алакөл көлдер жүйесі – Алакөл, Сасықкөл, Қошқаркөл), жарма және Бородулиха аудандарының су объектілері бойынша жалғастырылды.

Осылайша, облыс аумағының 60 %  су қорғау аймағы мен су объектілерінің белдеуі орнатылған.

Абай облысы әкімдігінің 2023 жылғы 1 маусымдағы №104 «су объектілері мен су шаруашылығы құрылыстарында жаппай демалуға, туризмге және спортқа арналған орындарды белгілеу туралы» қаулысымен облыс бойынша су объектілерінде жаппай демалуға, туризмге және спортқа арналған 12 орын белгіленді.

Қазіргі уақытта шомылу орындарын 12-ден 24-ке дейін ұлғайту бөлігінде осы қаулыға өзгерістер енгізу бойынша жұмыс жүргізілуде.

Абай облыстық мәслихатының 2023 жылғы 20 сәуірдегі № 2/18-VIII "Абай облысының жер үсті көздерінен су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы ставкалары туралы" шешімімен жер үсті көздерінің су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы ставкалары бекітілді, олар жыл сайын тиісті жылдағы инфляцияның ресми деңгейі негізге алына отырып индекстеледі.

Облыс аумағында су пайдаланудың арнайы түрлері бойынша жер үсті көздерінің су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы бойынша түсімдер сомасы 2024 жылдың 1 жартыжылдығына 36 678,164 мың теңгені құрады.

Абай облысы бойынша әртүрлі меншік нысанындағы 95 Гидротехникалық құрылыс (бұдан әрі - ГТҚ) бар (республикалық – 66 (оның ішінде 64 - і «Казводхоз» РМК балансында), қалалар мен аудандар әкімдіктерінің коммуналдық меншігінде – 19, жеке меншікте-10).

2023 жылы Щербаков су қоймасына көп факторлы тексеру жүргізіліп, сараптамалық қорытынды алынды. Ағымдағы жылы қалған 18 ГТҚ бойынша 36,439 млн. тг сомасына көп факторлы тексеру жүргізілді және сараптамалық қорытындылар алынды. 19 ГТҚ 3-тен жүргізілген көп факторлы тексеру нәтижелері бойынша қанағаттанарлық жағдайда, 16-сы қанағаттанарлықсыз жағдайда.

Қазақстан Республикасы Президентінің коммуналдық меншіктегі Гидротехникалық құрылыстарды пайдалану және оларды басқару жөніндегі мамандандырылған ұйым құру туралы тапсырмасы бойынша Абай облысының Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының «Абай су қоймалары» КММ құрылды.

Бүгінгі таңда Гидротехникалық құрылыстарды облыстың қалалары мен аудандарының балансынан Абай облысының Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының «Абай су қоймалары» КММ балансына беру бойынша жұмыс жүргізілуде.

Сонымен қатар, 2025 жылға 19 ГТҚ-ға мемлекеттік сараптаманы қоса алғанда, ЖСҚ әзірлеу қажеттілігі мәлімделді.

Бұдан басқа, облыста елді мекендер шегінде су тасқынына қарсы бірқатар іс-шаралар жүргізілуде.

Бұдан басқа, облыста елді мекендер шегінде су тасқынына қарсы бірқатар іс-шаралар жүргізілуде.

Елді мекендерді су басу қаупін азайту мақсатында Көкпекті ауданының 2024-2028 жылдарға арналған даму жоспары шеңберінде 2024 жылы Көкпекті ауданының Кленжыр учаскесіндегі Үкілікыз, Тентек, Мелитополь, Көкпекті учаскелерінде Талменка өзендерінің жағалауын нығайту және арна тазалау жұмыстары жүргізілді.

Сондай-ақ, Бородулиха ауданында еріген су тасқынының алдын алу мақсатында Новопокровка ауылындағы Жура өзенінің арнасын тереңдету және Бородулиха ауылындағы екі учаскеде жұмыстар жүргізілді.

Көктемгі су тасқынынан кейін бұзылған жерлерді қалпына келтіру үшін Ақсуат ауданы бойынша Қызыл кесік ауылының етегінде орналасқан, ұзындығы 2070 метр және ауыл арқылы өтетін, ұзындығы 480 метр арықтарды түбін тереңдету, қорғау бөгетінің арнасын толтыру жұмыстары жүргізілді.

Уан Ырғызбай ауылдық округінде орналасқан жалпы ұзындығы 360 метр қорғаныс бөгетін түбін тереңдету және төгу жұмыстары жүргізілді.

Бүгінгі таңда облыс әкімдігімен Қазақстан Республикасының су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған Кешенді жоспары (бұдан әрі – жоспар) келісілді.

Осы жоспар шеңберінде 6 жаңа су қоймасын салу (оның ішінде Қаракөл су қоймасының құрылысын аяқтау), 10 гидротехникалық құрылысты (оның ішінде 6 коммуналдық ГТС) қайта жаңарту, сондай-ақ 17 ирригациялық жүйені (суару желілері) қайта жаңарту көзделген.

Облыстың магистральдық арналары ( барлығы – 41) «Казводхоз». РМК филиалының балансында. «Казводхоз»  РМК филиалының ақпараты бойынша жоспар шеңберінде көзделген іс-шараларды іске асыру үшін Ақсуат ауданы Қарғыба өзенінде су тораптарын, магистральдық каналдарды реконструкциялауға және су қоймасын салуға ЖСҚ әзірлеу жөнінде шарттар жасалды.

Абай облысы Қазақстанның су ресурстарымен қамтамасыз етілген аймағына жатады, ол оның табиғи-климаттық жағдайларымен айқындалған. Облыстың негізгі су артериясы – көп сулы салалары-Үлби, Уба, Чар, Мукур таулы өзендері және басқалары бар Ертіс өзені.

Облыс аумағы арқылы Үржар өзені — Алакөл көлі бассейнінің негізгі үш өзенінің бірі ағып өтеді. Оның ұзындығы - 206 км, су жинау алаңы-5280 км2. Өзен саласы - Тарбағатай тармағының су алаптары, өзен алабы-Кусак және таректі өзендері. Өзен Алакөл көліне Қамысқала ауылының солтүстігінен құяды. Су ішуге жарамды және суару үшін қолданылады.

Ірі көлдер бар: Зайсан, Алакөл, Шошқалы және көптеген шағын көлдер мен су қоймалары, олардың ішіндегі ең ірісі-Шүлба (Шүлбі) су қоймасы.