Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы заң
1-бап. ОСА Заңын қолданатын негізгі буын
Аралар заңда мыңға жуық негізгі қолданылды:
1) " А " корпусы - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет бабына, өтуіне және тоқтатылуына ерекше талаптар, сондай-ақ біліктілік талаптары көзделген сенгейде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік әкімшісі лауазымдары;
2)Алып тасталды-ҚР 2020.07.03 № 357-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң) Заңымен;
3) " Б "корпусы -" А " корпусы-мемлекеттік әкімшілік лауазымдар;
4) бонус-Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік қызметшілер жұмысының тиімділігін бағалау нәтижелері бойынша ақшалай төлем;
5) білімге қойылатын талаптар-білімі, жұмыс тәжірибесі және күзеті бойынша мемлекеттік лауазымға орналасуға үміткер азаматтарға қойылатын талаптар;
5-1) келісімшарттық қызмет келісімшарты-Мемлекеттік орган мен Қазақстан Республикасының азаматы арасындағы оның құқықтары мен функционалдық міндеттері, еңбек жағдайлары, сондай-ақ өзара еңбексүйгіштікпен (сандық және немесе сапалық көрсеткіштермен) байланысты еңбектің сапалық көрсеткіштері, еңбек нәтижесіне қол жеткізбегені үшін жауапкершілік және жекелеген;
6) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі (Мемлекеттік қызмет)-Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің мемлекеттік органдардағы қызметі, онда мемлекеттік биліктің міндеттері мен функциялары іскерлік іске асыруға бағытталған;
7) күзет-нақты мемлекеттік лауазымда кәсіби қызметті тиімді орындау үшін қажетті білімдер, істер Мен Даг жиынтығы;
8) лауазымды адам-өкілдік-ұйым немесе Басқару-шаруашылық функцияларын тұрақты, уақтылы немесе мамандандырылған орындау бойынша билік органдарының функцияларын жүзеге асыратын адам;
9) лауазымдық міндеттер-нақты мемлекеттік лауазымда көзделген, мемлекеттік қызметшілер өз қызметін жүзеге асыратын мемлекеттік органдардың алдына қойған мақсаттар мен міндеттерге жауап беретін құқықтар мен міндеттер;
9-1) алынып тасталды-ҚР 26.11.2019 № 273-VI Заңы (алғашқы ресми жарияланған күніне қарамастан);
10) мемлекеттік әкімдік қызметі-Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген жағдайларды қоспағанда, өз қызметінде тұрақты немесе сайланған кәсіби емес қызметті жүзеге асыратын мемлекеттік қызмет;
11) Мемлекеттік әкім лауазымының санаты-Мемлекеттік әкім лауазымының тіліне және әкім қызметіне сәйкес келетін Мемлекеттік әкім лауазымының жиынтығы;
12) мемлекеттік қызметші-мемлекеттік лауазымдарды атқаратын және мемлекеттің міндеттері мен функциялары бойынша лауазымдық міндеттерді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының азаматтары, онда мемлекеттік орган Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жергілікті бюджеттен емес, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қаражатынан төленеді;
13) Мемлекеттік қызметтің қызметтік әдебиеті (бұдан әрі - қызметтік Әдебиет) - Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Әдеп кодексіне сәйкес қызметтік Әділет стандарттарына сәйкес бекітілген мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдебиеті;
13-1) Мемлекеттік қызметтің тілегі басшы-Мемлекеттік қызметтің лауазымдық жалақысына сәйкес оған қатысты тілектер бағынатын мемлекеттік лауазым бойынша жоғары тұрған адам;
14) мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті орган (бұдан әрі - уәкілетті орган) - Мемлекеттік қызмет саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты іске асыруды жүзеге асыратын орталық мемлекеттік орган;
15) мемлекеттік лауазым-нормативтік құқықтық актілерде бекітілген лауазымды адам.;
15-1) мемлекеттік органның келісімшарттық қызметі (бұдан әрі-келісімшарттық қызмет) - Қазақстан Республикасының Үкіметі нақты ұлттық және өзге де жобаларды іске асыру үшін осы Заңда көзделген шарттармен келісімшарт бойынша Мемлекеттік орган тартылған Қазақстан Республикасының азаматы;
16) мемлекеттік саясат қызметі-мақсаты (сайлануы), босатылуы және қызметі саяси-айқындаушы сипатта болатын, саясаттың мақсаттары мен міндеттерін іске асыру үшін жауаптылықта болатын Мемлекеттік қызмет;
17) байқампаздық-мемлекеттік қызметшінің жеке мүдделері мен оның лауазымдық өкілеттіктері арасындағы Мемлекеттік қызметтің өз лауазымдық мүдделерін орындамауға немесе тиісінше орындамауға әкеп соғатын қайшылық;
18) тәлімгерге-Мемлекеттік қызметке алғаш қабылданған мемлекеттік қызметке бекітілуге, оған мемлекеттік қызметшінің кәсіби бейімделуіне практикалық көмек көрсетуге;
IZPI ескертпесі!
18-1) тармақшаны алып тастау ҚР 2022.01.03 № 101-VII (2023.12.31 бастап қолданыста болады) Заңымен көзделген.
18-1) Мемлекеттік қызмет персоналы бойынша тестілеу расимдеринінің және бірыңғай автоматтандырылған деректер базасының (ақпараттық жүйенің)үздік жұмыс ісін техникалық қамтамасыз ету операторы (бұдан әрі – оператор) – Қазақстан Республикасының Үкіметі, мемлекеттік қызметшілер, мемлекеттік лауазымдарға орналасуға кандидаттар және Қазақстан Республикасының өзге де азаматтары әкімшіліктің заңды қызметінің персоналы (ақпараттық моль) бойынша автоматтандырылған деректерді сүйемелдей отырып, кәсіби-техникалық қамтамасыз етуді, бірыңғай автоматтандырылған деректер базасын (ақпараттық күйе)тестілеуді жүргізуге міндетті ;
19) төмен тұрған лауазым - "Б" корпусы мемлекеттік қызметінің мемлекеттік лауазымы, мемлекеттік саясат және әкімшілік қызмет лауазымының деңгейіне сәйкес келетін мемлекеттік органның штат кестесінде көзделген төмен тұрған лауазым санатындағы лауазым;
20) ақылы Бос мемлекеттік лауазым-мемлекеттік лауазымды атқаратын мемлекеттік қызметтің әлеуметтік әрекетке қабілетсіз мемлекеттік тапсырысының іссапарға жіберілуіне, оның іссапарда болуына, сондай-ақ оның жұмыс орнында екі айдан астам болмауына байланысты уақытша еркін мемлекеттік лауазым, егер ауру осы лауазымға жататын қызметкерлердің көкшілдігімен байланысты болса, еңбекке жарамсыздықтың ұзақ мерзімі туралы белгі Денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган бекітетін;
21) уәкілетті комиссия-ережесі мен құрамын Қазақстан Республикасының Президенті бекітетін Қазақстан Республикасы азаматтарының мемлекеттік қызметінде Кируй, оны жұмыстан шығару және жұмыстан шығару, сондай-ақ мемлекеттік органдарда шетелдік қызметшілерді тарта отырып, кәсіптік қарау;
22) үстемеақы - "Б"корпусының мемлекеттік қызметі үшін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген лауазымдық жалақыға ақшалай қосымша ақы ;
23) іссапарға жіберу – Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жұмыс орнын (мемлекеттік лауазымды) сақтай отырып, Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік органында, шет елдердегі мекемелерде және өзге де ұйымдарда мемлекеттік лауазымдардың мемлекеттік қызметін атқару.
Ескерту. 1-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 06.04.2016 № 484-V (күн тәртібінде алғашқы ресми жарияланған күні); 26.11.2019 № 273-VI (алғашқы ресми жарияланған күні 03.07.2020 № 357-VI) заңдарымен.2021.05.24 № 42-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң); 2021.05.24 № 42-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң); 20.03.2023 № 214-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң).
2-бап. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасы
1.Мемлекеттік қызметке құқықты теріс пайдалану Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне, ОСА Заңына, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырылады.
2.Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта Заңда көзделгеннен өзге режимдер белгіленсе, онда халықаралық шарттың режимдері қолданылады.
3-бап. Заңның күші
1. заң күшінің мың доллары үшін қолдан жасалған аралар:
1) Қазақстан Республикасының Конституциясында, конституциялық заңдарында немесе өзге де заңнамалық актілерінде олар үшін өзге де құқық шығармашылық жобада белгіленгендерді қоспағанда, барлық мемлекеттік қызметшілерге;
2) Қазақстан Республикасының Заңдарына және Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінің реттелмеуі бөлігінде сайланатын мемлекеттік әкімшіліктердің басшыларына;
3) Қазақстан Республикасының Құқық қорғау қызметі туралы заңнамалық актілерінде көзделген құқық қорғау қызметін өткеретін мемлекеттік қызметшілерге беріледі.
2. Заң қолданылмайды:
1) мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсетуді және олардың жұмысын іскерлік қамтамасыз етуді жүзеге асыратын адамдар;
Мемлекеттік қызметшілерді зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру Қазақстан Республикасының заңдарына және өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырылады.
56-бап. Мемлекеттік қызметшілерді әлеуметтік қорғау шаралары
1. Мемлекеттік қызметшілер "тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында айқындалатын тәртіппен тұрғын үймен қамтамасыз етіледі.
2. Жеке тұрғын үй құрылысы үшін тұрғын үй жағдайларын жақсартуға мұқтаж мемлекеттік қызметшілерге жер учаскелері беріледі. Жер учаскелерін беру шарттары Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалады.
3. Олармен бірге тұратын мемлекеттік қызметшілер мен олардың отбасы мүшелері тиісті мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелерінде белгіленген тәртіппен медициналық қызмет көрсетуді пайдаланады.
4. Мемлекеттік органның штат саны қысқартылған кезде қысқартылатын мемлекеттік лауазымды атқаратын мемлекеттік қызметшіге мемлекеттік қызмет өтілі кемінде үш жыл болған кезде төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді.
5. Мемлекеттік орган таратылған (таратылған) жағдайда мемлекеттік әкімшілік қызметшілер мемлекеттік қызмет өтілі кемінде үш жыл болған кезде төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысын төлейді.
6. Басқа мемлекеттік органның, оның ішінде таратылған (таратылған) не қайта ұйымдастырылған мемлекеттік органның функцияларын, өкілеттіктерін және (немесе) штат бірліктерін мемлекеттік органға берген кезде берілген функцияларды, өкілеттіктерді орындаған және (немесе) осы штат бірліктерін атқарған мемлекеттік әкімшілік қызметшілерге функциялары, өкілеттіктері берілген мемлекеттік органда тең мәнді мемлекеттік лауазымдар ұсынылады және (немесе) басқа мемлекеттік органның, оның ішінде таратылған (таратылған) немесе қайта ұйымдастырылған мемлекеттік органның штат бірліктері, олардың біліктілігіне сәйкес.
Баламалы лауазым болмаған жағдайда мемлекеттік әкімшілік қызметшіге белгіленген біліктілік талаптарына сәйкес келген жағдайда осы мемлекеттік органда өзге де мемлекеттік лауазым ұсынылуы мүмкін.
Мемлекеттік әкімшілік қызметші жұмысқа орналасудан бас тартқан жағдайда, ол жұмыстан шығарылуға жатады.
Ұсынылған лауазымнан бас тартқан, кемінде үш жыл Мемлекеттік қызмет өтілі бар мемлекеттік әкімшілік қызметшілерге басқа мемлекеттік органның, оның ішінде таратылған (таратылған) немесе қайта ұйымдастырылған мемлекеттік органның функциялары, өкілеттіктері және (немесе) штат бірліктері берілген мемлекеттік орган төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысын төлейді.
Ескерту. Осы тармақтың мақсаттары үшін басқа мемлекеттік орган деп дербес заңды тұлға ретінде тіркелген Мемлекеттік орган түсініледі.
7. Мемлекеттік органның ішіндегі басқару құрылымы өзгерген кезде мемлекеттік әкімшілік қызметші бұрын атқаратын лауазымына тең, бұрын атқаратын лауазымдық өкілеттіктеріне сәйкес келетін лауазымға тағайындалады.
Баламалы лауазым болмаған жағдайда мемлекеттік әкімшілік қызметшіге белгіленген біліктілік талаптарына сәйкес келген жағдайда өзге лауазым ұсынылуы мүмкін.
Мемлекеттік әкімшілік қызметші ұсынылған лауазымнан бас тартқан жағдайда, ол жұмыстан шығарылуға жатады. Кемінде үш жыл Мемлекеттік қызмет өтілі бар мемлекеттік әкімшілік қызметшілерге төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді.
8. Осы баптың 6 және 7-тармақтарында көзделген жағдайларда, уақытша болмаған мемлекеттік қызметшіні алмастыру не мемлекеттік қызметшінің өзінің келісімін қоспағанда, өзге Бос мемлекеттік лауазым болған кезде мемлекеттік әкімшілік қызметшілерді уақытша бос мемлекеттік лауазымдарға тағайындауға жол берілмейді.
Осы баптың 6 және 7-тармақтарына сәйкес ұсынылатын лауазым туралы хабарлама алған мемлекеттік әкімшілік қызметші қабылданған шешім туралы бес жұмыс күні ішінде хабарлауға міндетті.
Көрсетілген мерзімде шешім болмаған жағдайда мемлекеттік қызметші жұмыстан босатылуға жатады.
9. Мемлекеттік әкімшілік қызметші лауазымының атауын не ол жұмыс істейтін, еңбек жағдайларын өзгертуге әкеп соқпайтын мемлекеттік органның (құрылымдық бөлімшенің) атауын өзгерту мемлекеттік әкімшілік қызметшінің мемлекеттік қызметті тоқтатуы немесе оны басқа лауазымға қайта тағайындауы үшін негіз болып табылмайды.
Бұл жағдайда мемлекеттік әкімшілік лауазымға тағайындау құқығы бар уәкілетті тұлға (орган) мемлекеттік лауазымға тағайындау туралы тиісті акт шығарады.
10. Егер негізгі қызметкер атқаратын мемлекеттік әкімшілік лауазымын жұмысқа шықпай босатқан жағдайда, онда осы уақытша бос мемлекеттік лауазымды атқаратын мемлекеттік қызметші жұмысты конкурс өткізбей тұрақты негізде жалғастыра алады.
Бұл жағдайда мемлекеттік әкімшілік лауазымға тағайындау құқығы бар уәкілетті тұлға (орган) уақытша бос мемлекеттік лауазымға қабылданған адамды тұрақты негізде мемлекеттік лауазымға тағайындау туралы тиісті акт шығарады.
11. Мемлекеттік қызметші қайтыс болған жағдайда оның отбасы мүшелеріне мемлекеттік органдағы соңғы қызмет орны бойынша орташа айлық үш жалақы мөлшерінде біржолғы жәрдемақы төленеді, бұл ретте жәрдемақы мөлшері "Қазақстан Республикасындағы мүгедектігі бойынша және асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар туралы"Қазақстан Республикасының Заңында белгіленгеннен төмен болмауы тиіс.
12. Ауылдық елді мекендерде жұмыс істейтін және тұратын басшы лауазымдарды атқаратын адамдарды қоспағанда, "Б" корпусының мемлекеттік әкімшілік қызметшілеріне Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген қосымша әлеуметтік қолдау шаралары ұсынылады.
Ескерту. 56-бап жаңа редакцияда-ҚР 26.11.2019 № 273-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді-ҚР 2020.07.03 № 357-VI(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
57-бап. Іссапарлар кезінде мемлекеттік қызметшілердің кепілдіктері мен өтемақылары
1. Мемлекеттік қызметшілерге қызметтік іссапарларға, оның ішінде Шет мемлекеттерге арналған шығыстар Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен өтеледі.
Мемлекеттік қызметшілерге және мемлекеттік органдардағы келісімшарттық қызметшілерге Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген кепілдіктер және іссапарда болған уақыт үшін тәуліктік ақы алу құқығы, межелі жерге және кері қайту жолақысы бойынша шығыстар, тұрғын үй-жайды жалдау бойынша шығыстар қолданылады.
2. Іссапарға жіберілген мемлекеттік қызметшілердің жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы) және жалақысы іссапардың барлық уақыты ішінде сақталады.
Ескерту. 57-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 2020.07.03 № 357-VI(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.03.2023 № 214-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) заңдарымен.
58-бап. Дипломатиялық қызмет персоналының кепілдіктері мен өтемақылары
Дипломатиялық қызмет персоналының кепілдіктері мен өтемақылары Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметінің құқықтық негіздерін, сондай-ақ қызметін ұйымдастыру тәртібін айқындайтын заңмен белгіленеді.
10 тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТШІЛЕРДІҢ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТІ ТОҚТАТУЫ
59-бап. Мемлекеттік саяси қызметшілердің мемлекеттік қызметті тоқтатуы
Мемлекеттік саяси қызметшінің атқаратын саяси лауазымдағы өкілеттігі мынадай жағдайларда тоқтатылады:
1) ОЛ Қазақстан Республикасының азаматтығынан айырылған;
1-1) шет мемлекеттің азаматтығы болған кезде;
2) мемлекеттік органды тарату (тарату);
3) мемлекеттік саяси қызметшінің өзіне меншік құқығымен тиесілі кірістері мен мүлкі туралы көрінеу жалған мәліметтер беруі;
IZPI ескертпесі!
59-бапты 3-1) тармақшамен толықтыру көзделген-ҚР 03.01.2023 № 188-VII Заңымен (01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі).
4) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген міндеттер мен шектеулерді сақтамау;
5) өзіне меншік құқығымен тиесілі мүлікті сенімгерлік басқаруға бермегенде;
6) мемлекеттік саяси қызметші активтері мен міндеттемелері туралы декларацияны ұсынбаған адамды жұмысқа қабылдағаны үшін алғаш рет әкімшілік жауаптылыққа тартылған жағдайды қоспағанда, әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасаған жағдайларда;
7) мемлекеттік саяси қызметшіге қатысты соттың айыптау үкімі заңды күшіне енген кезде;
8) мемлекеттік саяси қызметшілердің өкілеттіктерін тоқтату туралы Жеке жазбаша өтініші негізінде отставкаға кету;
9) мемлекеттік саяси қызметшіні өзі атқаратын мемлекеттік лауазымға тағайындау (сайлау) құқығы берілген лауазымды адамның (органның) тиісті шешім қабылдауы;
10) басқа жұмысқа ауысу;
11) сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған немесе сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны не Мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін бұрын жұмыстан шығарылған, сондай-ақ қылмыстық топтың құрамында қылмыс жасаған адамды Мемлекеттік қызметке қабылдау;