Мемлекеттік саяси және әкімшілік қызметшілердің мемлекеттік қызмет өткеру мәселелері Мемлекеттік қызмет өткеру тәртібі туралы ережемен регламенттеледі. Қазақстан-2030 стратегиясының аса маңызды басымдықтарының бірі - кәсіби үкіметті құру - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі өз қызметінің басынан бастап мемлекеттік қызметке тиісті білімі мен қажетті жұмыс тәжірибесі бар жоғары білікті кадрларды тарту үшін жағдай жасауға негізгі күш-жігерін жұмсады. 2000 жылғы қаңтардан бастап республикада азаматтардың мемлекеттiк қызметке тең қол жеткiзу конституциялық құқығын iске асыруды қамтамасыз ететiн мемлекеттiк органдарда бос әкiмшiлiк мемлекеттiк лауазымдарға орналасуға конкурстық iрiктеу процесi енгiзiлдi. Конкурстарды ұйымдастыру және өткізу Бос мемлекеттік әкімшілік лауазымға орналасуға конкурс өткізу қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады. Конкурс бірқатар дәйекті кезеңдерді қамтиды: * конкурс өткізу туралы хабарландыруды жариялау; * конкурстық комиссияны қалыптастыру; * конкурсқа қатысушылардың құжаттарын белгіленген біліктілік талаптарына сәйкестігіне қабылдау және талдау; * кандидаттарды тестілеу; * әңгімелесу; * конкурстық комиссияның қорытынды отырысы. Ашықтық пен жариялылықты қамтамасыз ету мақсатында конкурс өткізетін мемлекеттік орган конкурс өткізу туралы хабарландыру жариялауға міндетті. Орталық мемлекеттiк органдарда және олардың аумақтық бөлiмшелерi мен ведомстволарында конкурс өткiзу кезiнде хабарландырулар Қазақстан Республикасының бүкiл аумағына таратылатын мерзiмдi баспасөз басылымдарында жарияланады. Жергiлiктi мемлекеттiк органдарда конкурс өткiзу туралы хабарландыру тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктiң аумағында таратылатын мерзiмдi баспасөз басылымдарында жарияланады. Конкурсқа қатысуға тілек білдірген азаматтар конкурс өткізетін мемлекеттік органға Қағидаларда белгіленген құжаттарды (сауалнама, конкурсқа қатысуға өтініш, жеке парақ) береді, оларды конкурстық комиссия қарайды. Мемлекеттік қызметке кіру кезінде тең тәсілдерді қамтамасыз ету және кандидаттарды конкурстық іріктеу кезінде неғұрлым кеңінен таңдау үшін жағдай жасау мақсатында Үлгілік біліктілік талаптарын басшылыққа алады. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар бұқаралық ақпарат құралдарында конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған сәттен бастап күнтізбелік 15 күн ішінде тиісті мемлекеттік органдарға хабарландыруда көрсетілген мемлекеттік органдардың мекенжайлары бойынша ұсынылады. Ұсынылған құжаттарды талдау негізінде конкурстық комиссия конкурсқа қатысушыларды тестілеуге жіберу туралы шешім қабылдайды. Әрбір конкурстың шарттарына сәйкес кандидаттар заңнаманы білуге міндетті компьютерлік тестілеуден өтуі тиіс. Тестілеудің мақсаты кандидаттардың қабілеттерін объективті бағалау болып табылады. Мемлекеттік әкімшілік лауазымның санатына байланысты әртүрлі тестілеу бағдарламалары белгіленеді. Қазіргі уақытта тестілеу бағдарламаларына заңнаманы білуге арналған тесттер, сондай-ақ кандидаттардың қабілеттерін бағалайтын логикалық вербалдық емес тест (санатына байланысты) кіреді. Тестілеуге қатысуға жіберілген кандидаттар оны белгіленген тәртіппен Агенттікте немесе Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің еліміздің барлық 16 өңіріндегі өңірлік тестілеу орталықтарында құжаттарды қабылдау мерзімі аяқталғаннан кейін бес жұмыс күні ішінде өтеді. Қашықтықтан тестілеу жүйесі Агенттіктің орталық серверіне қосылған компьютерлерде жүргізіледі, бұл талаптардың біріздендірілуіне және тестілеу рәсімінің барынша объективтілігіне кепілдік береді, конкурстық іріктеу сапасына бақылау орнатуға мүмкіндік береді. Тестілерді қолданудың ең жоғары стандарттарын мүлтіксіз ұстану әлеуетті проблемалар мен теріс пайдалануларды болдырмауға және жалпы мемлекеттік қызмет үшін және конкурстық іріктеуге қатысатын әрбір кандидат үшін олардың артықшылықтарын барынша пайдалануға мүмкіндік береді, бұл барлығы үшін әділдік пен тең мүмкіндіктерді қамтамасыз етеді. Тесттер бойынша шекті мәндерден ойдағыдай өткен кандидаттар конкурстық іріктеудің келесі кезеңіне - әңгімелесуге жіберіледі. Әңгімелесуге жіберілген кандидаттар оны тестілеу өткізілгеннен кейін үш жұмыс күні ішінде конкурс жариялаған мемлекеттік органдарда өтеді. Әңгімелесудің мақсаты кандидаттардың кәсіби және жеке қасиеттерін бағалау болып табылады. Конкурстық комиссия қорытынды отырыста ұсынылған құжаттар, тестілеу нәтижелері және өткізілген әңгімелесу негізінде кандидаттарды бағалайды және бос мемлекеттік әкімшілік жалғандыққа орналасу үшін кандидаттарды іріктеуді жүзеге асырады.Әңгімелесуге жіберілген кандидаттар оны тестілеу өткізілгеннен кейін үш жұмыс күні ішінде конкурс жариялаған мемлекеттік органдарда өтеді. Әңгімелесудің мақсаты кандидаттардың кәсіби және жеке қасиеттерін бағалау болып табылады. Конкурстық комиссия қорытынды отырыста ұсынылған құжаттар, тестілеу нәтижелері және өткізілген әңгімелесу негізінде кандидаттарды бағалайды және бос мемлекеттік әкімшілік жалғандыққа орналасу үшін кандидаттарды іріктеуді жүзеге асырады. Кандидаттардың тек біреуі ғана оң қорытынды ала алады, екінші үздік үміткер кадр резервіне алу үшін ұсынылуы мүмкін. Егер конкурс нәтижесінде бос лауазымға орналасуға лайықты кандидаттар анықталмаған жағдайда, мемлекеттік орган қайта конкурс жариялауы мүмкін. Конкурстық комиссияның оң қорытындысын алған кандидат мемлекеттік әкімшілік лауазымға кіру үшін заңнамада көзделген талаптарды сақтай отырып, конкурсқа шығарылған лауазымға орналасуға құқылы. Мемлекеттік қызметшінің: 1) Республика азаматтарына Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарында кепілдік берілетін құқықтар мен бостандықтарды пайдалануға; 2) өз өкілеттіктері шегінде мәселелерді қарауға және олар бойынша шешімдер қабылдауға қатысуға, оларды тиісті органдар мен лауазымды адамдардың орындауын талап етуге; 3) лауазымдық міндеттерін орындау үшін қажетті ақпарат пен материалдарды белгіленген тәртіппен алуға; 4) меншiк нысанына қарамастан, ұйымның лауазымдық мiндеттерiн орындау үшiн белгiленген тәртiппен болуға; 5) басшыдан мемлекеттік қызметші атқаратын лауазымға сәйкес қызметтік өкілеттіктердің міндеттері мен көлемін дәл айқындауды талап етуге; 6) басшылар, өзге де лауазымды адамдар мен азаматтар тарапынан жеке басының қадір-қасиетін құрметтеуге, өзіне әділ және құрметпен қарауға; 7) атқарып отырған лауазымына, сапасына, тәжірибесіне және Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет туралы заңында белгіленген өзге де негіздерге қарай ынталандыруға және еңбекақы төлеуге; 8) тиісті бюджет қаражаты есебінен қайта даярлауға (қайта біліктілікке) және біліктілігін арттыруға; 9) мемлекеттік қызмет өткеруге қатысты материалдармен кедергісіз танысуға, қажет болған жағдайларда жеке түсініктемелер беруге; 10) біліктілігі мен қабілетін, өзінің қызметтік міндеттерін адал орындауын ескере отырып, қызмет бабында жоғарылатуға; 11) қызметшінің пікірі бойынша негізсіз айыптаулар болған кезде қызметтік тергеуді талап етуге; 12) еңбекті, денсаулықты қорғауға, қауіпсіз және өнімділігі жоғары жұмыс үшін қажетті еңбек жағдайларына; 13) әлеуметтік және құқықтық қорғауға; 14) өз тілегі бойынша мемлекеттік қызметтен босатуға; 15) зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыруға; 16) жоғары тұрған мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдарға мемлекеттік қызметті жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізуге. Мемлекеттік қызметшілердің негізгі міндеттері 1. Мемлекеттік қызметшілер: 1) Республиканың Конституциясын және заңнамасын сақтауға; 2) Қазақстан Республикасының Президенті бекіткен тәртіппен мемлекеттік қызметшіге ант беруге; 3) азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтарының, бостандықтары мен заңды мүдделерінің сақталуын және қорғалуын қамтамасыз етуге, азаматтардың өтініштерін заңнамада белгіленген тәртіппен және мерзімдерде қарауға, олар бойынша қажетті шаралар қабылдауға; 4) өздеріне берілген құқықтар шегінде және лауазымдық міндеттерге сәйкес өкілеттіктерді жүзеге асыруға; 5) мемлекеттік және еңбек тәртібін сақтауға; 6) заңда белгіленген шектеулерді өзіне қабылдауға; 7) заңнамада белгіленген қызметтік әдеп нормаларын сақтауға; 8) өз өкілеттіктері шегінде шығарылған басшылардың бұйрықтары мен өкімдерін, жоғары тұрған органдар мен лауазымды адамдардың шешімдері мен нұсқауларын орындауға; 9) мемлекеттік құпияларды және заңмен қорғалатын өзге де құпияны, оның ішінде мемлекеттік қызмет тоқтатылғаннан кейін де заңда белгіленген уақыт ішінде сақтауға, бұл туралы қолхат беруге; 10) заңдарда көзделген жағдайларды қоспағанда, қызметтiк мiндеттерiн атқару кезiнде азаматтардың жеке өмiрiне, ар-намысы мен қадiр-қасиетiне қатысты алынған мәлiметтердi құпия сақтауға және олардан мұндай ақпарат берудi талап етпеуге; 11) мемлекеттік меншіктің сақталуын қамтамасыз етуге; 12) мемлекеттік қызметшінің жеке мүдделері олардың өкілеттіктерімен қиылысатын немесе қайшы келетін жағдайларда, оларды тағайындауға құқығы бар лауазымды адамды дереу хабардар етуге; 13) қызметтік міндеттерін тиімді орындау үшін өзінің кәсіби деңгейі мен біліктілігін арттыруға міндетті.